Plus

Prominenten: ‘Elfstedentocht moet er komen, dan maar alleen met wedstrijdrijders’

Nu de winter Nederland heeft overgenomen, neemt de druk op het Elfstedenbestuur toe om de Tocht der Tochten niet bij voorbaat te cancellen vanwege corona. Organiseer desnoods alleen een wedstrijdeditie, zeggen prominenten als Erik Hulzebosch, Ard Schenk, Henk Kroes en Hans Wiegel.

1985, de dertiende Elfstedentocht bij Bartlehiem.  Beeld Hollandse Hoogte/ANP
1985, de dertiende Elfstedentocht bij Bartlehiem.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Als Friezen inderdaad zo stug zijn als wordt beweerd, geldt dat zeker voor Wiebe Wieling, sinds 2008 voorzitter van Koninklijke Vereniging De Friesche Elfsteden. “Een Elfstedentocht is geen echte Elfstedentocht zonder publiek of met slechts een deel van het deelnemersveld,” zei hij in november, waarmee hij meteen een veto uitsprak over een Tocht der Tochten in coronatijd. Toen de eerste sneeuw Nederland geselde en weerkaarten er historisch uit begonnen te zien, bleef hij bij die woorden.

Wielings resolute weigering oogst steeds meer kritiek. Nu de opwarming van de aarde een Elfstedentocht met het jaar minder waarschijnlijk maakt, past zo’n keihard nee niet, klinkt het binnen en buiten Friesland. De tocht is een lichtpunt in in deze barre coronatijd, pleitten bijvoorbeeld Erben Wennemars en Hugo Borst.

Zij krijgen alom steun van prominenten. “Natuurlijk is een Elfstedentocht een soort landelijke feestdag, maar wees creatief,” zegt bijvoorbeeld oud-marathonrijder Erik Hulzebosch, die tweede werd in de tocht van 1997. “Als het met alleen wedstrijdrijders wél door kan gaan, doe dat dan! De toerrijders, waaronder ikzelf, hebben dan pech!”

Een schaatsvolk

Uitgesproken voorstander is ook VVD-coryfee Hans Wiegel. Onder zijn bewind als commissaris van de Koningin in Friesland vonden de edities van 1985 en 1986 plaats. “Als het weerkundig lukt, moeten we er alles aan doen.” Hij benadrukt dat het bestuur van De Friesche Elfsteden in het verleden ook altijd flexibel is geweest. “Met zulke veelbelovende weerkaarten kunnen we er enkele dagen over nadenken hoe een eventuele Elfstedentocht door kan gaan.” Wiegel blikt liefdevol terug op de jaren tachtig. “Ik had ontzettend geluk met twee tochten. Het was een fantastisch festijn, kroonprins Willem-Alexander logeerde nog bij ons.”

Schaatslegende Ard Schenk valt Wiegel bij. “We zijn toch een schaatsvolk. Als het ijs hard genoeg is, moeten we een manier kunnen verzinnen om de wedstrijd tóch te houden. Een Elfstedentocht zonder publiek is óók al fantastisch. De NOS kan dat prima in beeld brengen.” De drievoudig olympisch kampioen van Sapporo (1972) stelt voor het kabinet dan een oproep te laten doen om niet naar Friesland te gaan. “Ondanks de avondklokrellen zijn we over het algemeen een redelijk gedwee volkje, we houden ons best goed aan de coronaregels.” Maar eerst moet het ijs natuurlijk aangroeien. “Ik rijd nu door Noord-Holland en de polder ligt dicht met sneeuw, dat is niet lekker schaatsen.”

Bergen - 04-02-2019

Ard Schenk: 'Als het ijs hard genoeg is, moeten we een manier kunnen verzinnen om de wedstrijd tóch te houden.' Beeld Jan-Dirk van der Burg
Bergen - 04-02-2019Ard Schenk: 'Als het ijs hard genoeg is, moeten we een manier kunnen verzinnen om de wedstrijd tóch te houden.'Beeld Jan-Dirk van der Burg

Steun komt er inmiddels ook uit politiek Den Haag. Zei CDA-leider Wopke Hoekstra zondagavond nog in Op1 het niet voor zich te zien, een meerderheid in de Tweede Kamer denkt daar anders over: de Elfstedentocht moet doorgaan, mocht het ijs dik genoeg zijn en het veilig kunnen. Rob Jetten van D66 was de eerste politicus die onomwonden zijn steun uitsprak, ook coalitiepartij ChristenUnie is voor.

Openbare orde

Oppositiepartijen PVV, PvdA, SP, GroenLinks, Denk, 50Plus en Forum voor Democratie zien een Elfstedentocht ook wel zitten. “Het zou een opsteker zijn, als juist in deze tijd een verantwoorde Elfstedentocht mogelijk zou zijn,” zegt SGP-leider Kees van der Staaij.

Niet iedereen is echter optimistisch. Henk Angenent, in 1997 de laatste winnaar, ziet het niet gebeuren. “De Friesche Elf Steden is een vereniging van 30.000 leden. Dan kun je het niet maken alleen de wedstrijd door te laten gaan.” Zelf zou dat van Angenent overigens best mogen, alleen ziet hij te veel beren op de weg. “Mijn schaatshart zegt ja, rijden!, maar mijn verstand zegt nee. Als de Elfstedentocht doorgaat, komen er honderdduizenden mensen naar Friesland. Hoe moet je dat managen?”

Tekst gaat verder onder video

Het is exact waarom Ed Nijpels, oud-commissaris van de koningin (1999-2008), een Elfstedentocht dit jaar ondenkbaar acht. “Het brengt enorme problemen met openbare orde en inzet van politie met zich mee. Het is een illusie te denken dat je dat in de hand kunt houden.” Elfstedenkoorts gaat ten koste van het gezonde verstand, zegt hij lachend. Zelf baalt de VVD’er er nog steeds van dat er gedurende zijn Friese tijd geen Tocht der Tochten was. “Dat was het enige wat ontbrak. U rijt nu een oude wond open.”

Slechte start

Henk Kroes, oud-voorzitter van De Friesche Elfsteden, vindt de discussie niet vreemd. “Nu de kans op een Elfstedentocht steeds kleiner wordt, is het logisch dat de druk toeneemt,” zegt de inmiddels 82-jarige Fries. Eerder werd aan de koppeling tussen wedstrijd en toertocht vastgehouden. “In de Elfstedenloze periode tussen 1963 en 1985 was er ook grote druk vanuit de wedstrijdrijders. Maar nu is de situatie anders en vind ik de vraag gerechtvaardigd.”

Zelf is hij niet tegen alleen een wedstrijdtocht. Wel maakt dat de glorie van zo’n Elfstedentocht een stuk minder groot, vindt hij. “De wedstrijdrijders zijn om half 1 ’s middags al binnen. Maar de toertocht duurt van zes uur ’s ochtends tot middernacht. Juist dat maakt het zo’n enorm feest.”

We kunnen wel speculeren, maar een Elfstedentocht begint bij goed ijs, zegt Kroes, die tussen 1969 en 1994 ook ijsmeester van De Friesche Elfsteden was. Om een spoiler weg te geven: “IJstechnisch heb ik grote reserveringen. We maken een slechte start met de sneeuw en de harde wind. Elke keer sinds 1970 dat een strenge vorstperiode met veel sneeuw begon, kregen we het niet rond. Bedenk: je moet 200 kilometer goed ijs hebben, de hele provincie door.”

Niet tegenhouden

Mocht het ijs echter dik genoeg zijn, dan laten echte schaatsers zich niet tegenhouden, denkt Henk Angenent. “Ik verwacht dan dat een groot deel van de 30.000 leden de Elfstedentocht sowieso gaat rijden. Alleen verspreid over meerdere dagen.” Dat geldt ook voor de winnaar uit 1997 zelf. “In dat geval ga ik eind volgende week met wat sportvrienden naar Friesland. Ik fiets nog twee keer per week en schaats ook nog een uur. Fysiek ben ik er klaar voor.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden