Plus Ten Slotte

Prinses Christina (1947-2019): buitenbeentje van het koninklijk huis

Prinses Christina, die graag zong, in 1984. Beeld ANP

Ze wilde ‘gewoon leven, in een simpel flatje’. De 72-jarige prinses Christina, wier overlijden vrijdag bekend werd gemaakt, leefde tegen wil en dank in de schijnwerpers. Ze wilde het liefst in vrijheid leven.

Zo goed en zo kwaad als het ging, zo leefde prinses Christina een leven dat zich tegen wil en dank regelmatig volop in het felle licht van de schijnwerpers afspeelde. Dat viel haar niet zelden zwaar. Zoals ze in 1975 zei ­tegen Elsevier naar aanleiding van haar verloving met de katholieke Cubaanse balling Jorge Guillermo: ‘Ik wil gewoon leven in een simpel flatje, zonder huisbedienden.’

Vrijdagmorgen overleed prinses Christina op 72-­jarige leeftijd. Ze leed al enige jaren aan bot­kanker, een ziekte die ze, zo verklaarde ze in de ­zomer van vorig jaar, beschouwde als een ‘chronische conditie’, waar zij goed mee kon ­leven.

Christina gold als het buitenbeentje van het Koninklijk Huis, de jongste van vier dochters, een meisje dat altijd al het liefst haar eigen gang ging. Maar ook een zorgenkindje, door de ernstige oogafwijking die zich snel na haar geboorte openbaarde. Het bleek het gevolg van de rodehond die haar moeder Juliana had opgelopen tijdens de zwangerschap.

Greet Hofmans

De fysieke conditie van Christina zou verstrekkende gevolgen hebben: het was voor Juliana aanleiding om zelfverklaard gebedsgenezeres Greet Hofmans in te vliegen, wat leidde tot serieuze spanningen met prins Bernhard. Geruime tijd dreigde zelfs een echtscheiding.

Christina onttrok zich gretig aan de koninklijke omgeving waarin zij werd geboren. Na de ­middelbare school trok zij in bij een bevriende ­familie en later ging ze in Groningen op ­kamers, nadat ze begon met een studie ­pedagogiek. In deze tijd legde ze ook haar naam ­Marijke af, die ze ‘te zoet, te lief’ vond. Vanaf dat moment zou zij door het leven gaan als Christina, haar tweede geboortenaam. Uiteindelijk vertrok ze naar het Canadese Montreal, waar zij een conservatoriumopleiding volgde. Ze behaalde een master muziekpedagogiek, waarna ze verhuisde naar New York, waar ze aan het werk ging als zangpedagoge.

Vrijheid

In New York ook ontmoette ze haar latere echtgenoot Jorge Guillermo, met wie ze in het huwelijk trad in 1975. Als vierde dochter, negende in lijn voor de troonopvolging, liet het kabinet op haar verzoek een toestemmingswet achterwege, waarmee ze officieel niet langer lid was van het Koninklijk Huis. Tegen de Telegraaf zei ze over haar beslissing: ‘Dan sta je toch wel heel ver van de troon af om lid te blijven van het ­koninklijk huis met al die verplichtingen en dat protocol dar daar nu eenmaal bijhoort. Ik verlangde naar vrijheid. En die kreeg ik op deze manier.’

Tijdens haar huwelijk met Jorge Guillermo, van wie zij in 1996 scheidde, kreeg ze drie kinderen: de nu in de Verenigde Staten woonachtige ­zonen Bernardo (42) en Nicolás (40) en Juliana (37), die in Italië woont.

Halverwege de jaren tachtig keerde Christina echter toch weer terug naar Nederland: zij trok met haar gezin in de speciaal gebouwde villa De Eikenhorst op landgoed De Horsten in Wassenaar, waar later Willem-Alexander en zijn gezin ook een aantal jaar zouden wonen. Het ‘simpele flatje’ waarnaar zij zo verlangde, bleek ook dit niet te zijn: een groot deel van de inboedel werd in 1996 geveild bij Sotheby’s.

Kunst

Kunstwerken zouden begin dit jaar nog voor nieuwe publieke belangstelling zorgen: onder meer een waardevolle tekening van Peter Paul Rubens en Chinees porselein werden in Londen en New York geveild voor miljoenen. De kunst verdween uit het land, zonder dat Nederlandse musea in de gelegenheid waren geweest er een bod op te doen. De schets van Rubens werd gekocht door een onbekende verzamelaar die er uiteindelijk 7,2 miljoen euro voor neertelde

Enkele jaren geleden al bleek uit publicaties van de Volkskrant dat Christina, die in die jaren net naar Londen was verhuisd, het van haar ­ouders geërfde vermogen had ondergebracht bij een brievenbusfirma op het Kanaaleiland Guernsey. De prinses betaalde hierdoor in Groot-Brittannië geen vermogensbelasting. Deze trust werd bestuurd vanuit paleis Noordeinde, het werkpaleis van haar zus, de toen­malige koningin Beatrix.

Het riep vragen op. De conclusie was dat de handelswijze van de prinses niet verboden was, maar wel betwistbaar: belastingontwijking via fiscale vrijhavens was ook in die jaren al een ­politiek heikel thema. Volgens premier ­Balkenende zou de paleisroute zijn bedacht ‘om redenen van bescherming van de persoonlijke levenssfeer’.

Gelukkige olifant

De laatste jaren van haar leven woonde Chris­tina afwisselend in Rome en Porto Ercole, de Toscaanse kustplaats waar ooit de vakantievilla De gelukkige olifant van haar ouders Juliana en Bernhard stond. Ze trad de afgelopen jaren maar weinig in de openbaarheid, met uitzondering van de prijsuitreiking van het naar haar vernoemde muziekconcours en bij familie-­aangelegenheden. Ook was ze in 2017 eregast bij een concert van violiste Janine Jansen, tijdens het staatsbezoek van koning Willem-Alexander aan Italië. Ruim een jaar geleden maakte zij via de Rijksvoorlichtingsdienst ­bekend aan botkanker te lijden.

Direct na het bekendmaken van haar overlijden, kwamen de reacties los. De prinses was ‘een markante persoonlijkheid met een warm hart. Met haar muzikale gedrevenheid en talent wist zij velen te beroeren’. Dat laten koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix weten in een verklaring op het Twitter-account van het koninklijk huis. De koning, ­koningin en voormalig koningin verklaren dat ze ‘de vele mooie herinneringen’ aan prinses Christina koesteren en dat ze verdrietig zijn.

‘Het leven van Christina stond in het teken van gezin en familie, haar grote liefde voor muziek en de ontwikkeling van jong zangtalent,’ zegt premier Mark Rutte. ‘Haar betrokkenheid en haar warme persoonlijkheid zullen door velen in binnen- en buitenland worden gemist.’

Als jongste kind uit het huwelijk van de toen toekomstige koningin Juliana en prins Bernhard leefde Christina haar leven grotendeels buiten de schijnwerpers, memoreert Rutte. “Door bewust afstand te doen van het recht op de troon creëerde zij voor zichzelf de ruimte een eigen invulling te geven aan haar leven.”

Het stoffelijk overschot van Christina wordt overgebracht naar de Koepel van Fagel op het terrein van Paleis Noordeinde, waar in besloten kring afscheid wordt genomen. De crematie is ook in beslotenheid. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden