PlusAnalyse

Premier Rutte vraagt begrip: ‘We kunnen niet toveren’

Van alle crises in het land probeert het kabinet eerst de vertrouwenscrisis in de politiek op te lossen. En dat mag wat kosten.

Hans van Soest
Premier Mark Rutte bij aankomst voorafgaand aan de troonrede in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Beeld Remko de Waal/ANP
Premier Mark Rutte bij aankomst voorafgaand aan de troonrede in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.Beeld Remko de Waal/ANP

De troonrede die de koning uitsprak klonk bijna als een smeekbede van het kabinet aan het land. Mensen verliezen het vertrouwen in ‘het oplossend vermogen van de politiek’, zei het staatshoofd. Maar, zo legde hij namens het kabinet uit, het kost tijd voor alle crises in het land zijn opgelost. En het kabinet kan het ook niet alleen. “Samenwerken maakt Nederland sterker dan polarisatie,” zei hij tegen alle demonstranten, ook die buiten op straat.

Na afloop toonde ook premier Mark Rutte zich deemoedig. “We moeten laten zien dat we de problemen in het land weer beheersbaar kunnen maken.” Zijn boodschap: ik snap al het ongenoegen, maar geef ons nog een kans te laten zien dat we iets kunnen.

De verholen vraag om geduld aan burgers volgt na een zomer vol omgekeerde vlaggen. Het vertrouwen in de politiek en in het kabinet in het bijzonder is enorm laag. Burgers klagen dat veel problemen, zoals de woningnood, te langzaam worden opgelost. Angst voor de hoge energierekening is al maanden hét gespreksonderwerp bij de koffieautomaat.

Energierekening omlaag

Door op de valreep de miljoenennota nog voor miljarden euro’s te verbouwen, laat het kabinet merken dat het luistert naar de noden in het land. Maanden is volgehouden dat het onmogelijk was nog dit jaar meer te doen voor de koopkracht. Tot minuten voor de troonrede werd er gewerkt aan een regeling waardoor de energierekening alsnog vanaf november voor veel gezinnen omlaag gaat.

Rutte zegt de slechte waarderingscijfers te begrijpen. “Mensen redeneren: eerst zien. Het kost tijd voor mensen ook echt gaan voelen dat er wat gebeurt.” Het kabinet zal hopen dat die omslag in vertrouwen al voor maart inzet. Dan wachten alweer de Statenverkiezingen waarbij een enorme afstraffing dreigt. Als dat inderdaad gebeurt, wordt het nog moeilijker om een meerderheid te krijgen in de Eerste Kamer voor beleid.

Problemen voor de toekomst

Terwijl het kabinet wil laten voelen dat het de problemen van burgers serieus neemt en het met een ongekend groot pakket aan koopkrachtmaatregelen komt, creëert het tegelijkertijd nieuwe problemen voor de toekomst. De kosten van het in de afgelopen dagen in elkaar geknutselde prijsplafond voor energie kunnen volgens minister Sigrid Kaag (Financiën) oplopen tot 15 miljard euro per jaar. Dekking van het plan volgt later.

Het huidige miljardenpakket lijkt ook niet het laatste. Als volgend jaar de gasprijs nog steeds zo exorbitant hoog is, wordt de maatregel mogelijk verlengd. Of neem de uitwonendenbeurs van studenten. Die wordt volgend jaar tijdelijk verhoogd, maar durft de politiek die daarna weer te verlagen?

Het Centraal Planbureau waarschuwt niet voor niets dat het zogeheten houdbaarheidstekort van de overheidsfinanciën de komende jaren oploopt. Nu kan Nederland nog een stootje hebben. De economie draait goed en de werkloosheid is laag. Daardoor is de staatsschuld nu geen probleem, maar dat wordt over een aantal jaren anders.

Verstandig

Ook de Raad van State is kritisch. Het tot het laatste moment aanpassen van plannen om in te spelen op de snelle ontwikkelingen staat verstandig beleid voor de toekomst in de weg, schrijft de belangrijkste adviseur van het kabinet in een advies over de begrotingsplannen.

Het is aan het kabinet om alle ballen in de lucht te houden. Het moet én improviseren om de acute problemen op te lossen én zorgen dat de rekening niet naar jongeren wordt doorgeschoven, zoals de koning in de troonrede beloofde. En het moet bovendien zorgen voor een samenhangend beleid waardoor allerlei crises snel worden aangepakt. Veel kiezers hebben het vertrouwen dat dat allemaal lukt verloren.

Rutte probeert dat sentiment in goede banen te leiden. De overheid is geen geluksmachine, is al twaalf jaar zijn lijfspreuk. Die herhaalt hij nu in andere woorden: “Wie denkt dat het kabinet alles kan oplossen, moeten we teleurstellen. We kunnen niet toveren.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden