PlusAchtergrond

Premier Rutte is opeens een stuk optimistischer

De sombere Rutte is ineens een stuk optimistischer. Ineens durft hij Nederland een route voor te houden om uit de intelligente lockdown te komen. Dat komt niet alleen door het dalend aantal besmettingen.

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid kondigen aan dat welke versoepelingen de komende maanden in de lucht hangen.Beeld ANP

“Voorzichtigheid nu is beter dan spijt achteraf.” Dat was de centrale boodschap van premier Mark Rutte, amper twee weken geleden, tijdens zijn vorige persconferentie.

Hij zei toen hoe hij ‘zielsgraag’ tegen Nederland zou willen zeggen: ‘Er kan weer veel meer’. Maar dat was niet verantwoord, hield de premier voor. Kleine stapjes, om te beginnen met het openen van de basisscholen, meer zat er niet in. En als dat goed zou gaan, konden we ‘met elkaar kijken naar verdere verlichtingen’ van de ‘intelligente lockdown’.

Woensdag herhaalt hij die zin over voorzichtigheid en spijt nog een keer. Maar dit keer is de toon heel anders. Toen was hij somber, nu opgewekt. De behoedzaamheid verruilt hij enigszins voor optimisme. De basisscholen zijn nog niet eens geopend (dat gebeurt pas komende maandag) of Rutte is ineens een stuk positiever over de toekomst.

“We hebben wat bereikt met elkaar,” begint Rutte zijn persconferentie dit keer. “De eerste uitbraakfase van het virus ligt achter ons.” Het gaat sneller met het bestrijden van het coronavirus dan gedacht. Het aantal coronapatiënten op de intensive care ligt al weer een tijdje onder de kritische grens van 700 bedden. De besmettingsgraad is al weken onder de 1. Daardoor is er nu de mogelijkheid om af te schalen.

Slagen om de arm

Of in elk geval: om versoepeling in het vooruitzicht te stellen. Want Rutte blijft wel slagen om de arm houden. Het enige besluit waar stelligheid de boventoon voert, is dat komende maandag de kappers, opticiëns en rij-instructeurs weer aan de slag mogen. En buitensporten waarbij je geen lichamelijk contact maakt, zoals tennis, mogen weer worden beoefend.

Voor alle andere verlichtingen die voor ná 11 mei zijn geschetst, geldt een groot voorbehoud. “Het moet ook echt kunnen,” benadrukt Rutte. “Per week moeten de cijfers voldoende ruimte bieden om die maatregelen ook echt door te laten gaan.” Als het aantal besmettingen weer hard stijgt, worden versoepelingen uitgesteld of zelfs teruggedraaid.

Toch zijn de gunstiger cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over het aantal doden en besmettingen niet de enige reden waarom Rutte nu een andere toon aanslaat. Binnen het kabinet begon de druk toe te nemen om de voorzichtige koers die de premier al vanaf het begin van de crisis voorstaat, los te laten. Meerdere ministers drongen er op aan de samenleving ‘wat lucht te geven’.

Wopke Hoekstra (Financiën), Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en Erc Wiebes (Economische Zaken) wilden dat sectoren in de maatschappij op zijn minst te horen kregen wat hen te wachten staat als het zo goed blijft gaan. Al dan niet gevoed door druk van brancheclubs, praatten zij zondag nog eens op de premier in, tijdens het wekelijkse officieuze overleg op het Catshuis.

Werkloosheid

Niet vreemd dat het uitgerekend die drie ministers zijn, want zij worden dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van de coronamaatregelen: oplopende werkloosheid, faillissementen die dreigen en een begrotingstekort dat oploopt tot het hoogste sinds de Tweede Wereldoorlog.

Want ook al staat de volksgezondheid bij het kabinet op ‘een, twee en drie’, ook de toenemende zorgen voor de economie moet het adresseren. Dat het daarbij wat moet schipperen met de voorwaarden die het zelf eerder stelde aan versoepeling van het coronaregime, dat moet dan maar, is de gedachte.

Want ook al werkt minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge er hard aan om iedereen die klachten heeft vanaf 1 juni ook te laten testen op het virus, op dit moment kan het nog niet. En ook wil het kabinet nog steeds een app die mensen waarschuwt als ze in de buurt zijn geweest van een besmet persoon. Maar die is er nog niet. Eerder was het de bedoeling dat dit allemaal al geregeld zou zijn voor er versoepeld werd.

Vaccin

Volgens De Jonge is het niettemin tijd dat we ons klaarmaken voor de ‘controlefase’, nu de ‘uitbraakfase’ achter de rug lijkt. “Uiteindelijk is dit pas voorbij als er een vaccin is. Volgens sommigen is dat over een paar maanden, volgens anderen over een paar jaar. Niemand die het zeker weet. We zullen langere tijd moeten leren leven met het virus.” Dat betekent dat we het leven weer moeten oppakken, zonder dat we het virus de kans geven om opnieuw om zich heen te grijpen, aldus de minister.

Dus blijft de 1,5 meter afstand gehandhaafd. Worden mondkapjes in het openbaar vervoer verplicht. En moet er nog zeker tot na de zomer thuis worden gewerkt door de meeste mensen. De toegang tot bioscopen en theaters zal beperkt blijven, met het vooruitzicht dat heel langzaam de middelbare scholen en universiteiten opengaan.

Minister Hugo de Jonge.Beeld ANP

Zelfbeheersing

Maar voor alles geldt: het moet met zelfbeheersing. “Het succes van de aanpak valt of staat met de afspraken die we met elkaar hebben gemaakt,” aldus De Jonge. “Zodat het virus niet weer opliert.”

Of zoals Rutte zegt: “We moeten dit sámen blijven doen. We zijn samen verantwoordelijk om te zorgen dat de situatie in winkelcentra, parken en recreatiegebieden beheersbaar blijft. Niet ineens met zijn allen naar het strand met mooi weer.”

Gezien de toenemende drukte op straat en met de zomer voor de deur, is het dus nog maar de vraag of alle toekomstige versoepelingen wel door kunnen gaan. De eerste virologen krabben zich al achter de oren over de plannen. Alleen dit keer waarschuwt Rutte niet zo expliciet als vorige keren. Nu is het even tijd om de burger wat vooruitzicht te bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden