Politie start offensief tegen onterechte aangifte internetoplichting

Bij de politie worden ieder jaar duizenden onterechte aangiftes gedaan vanwege internetoplichting. De politie begint een tegenoffensief, zodat kostbare tijd kan worden gebruikt voor onderzoek naar echte strafbare feiten.

De politie krijgt jaarlijks tienduizenden aangiftes van internetoplichting binnen. Beeld ANP XTRA

Mensen die zich op het internet belazerd voelen en online aangifte doen, krijgen vanaf vandaag een aantal vragen voorgelegd om te bepalen of er wel echt sprake is van een strafbaar feit. Zo hebben ook gedupeerden sneller duidelijkheid of aangifte zinvol is: in duizenden van de ongeveer 45.000 aangiftes van internetoplichting per jaar blijkt dat niet het geval. Een gekochte telefoon die kapot aankomt is bijvoorbeeld veelal geen zaak voor de politie, daarvoor moet daadwerkelijk sprake zijn van moedwillige oplichting. Als er alleen sprake is van wanprestatie, is het geen zaak voor de politie.

Als agenten dat eerst zelf moeten vaststellen , gaat kostbare tijd en capaciteit verloren. Gijs van der Linden van het landelijk meldpunt internetoplichting: “Wij kunnen een zaak in behandeling nemen als aan meerdere punten wordt voldaan, bijvoorbeeld verkoop onder een valse naam of een opeenstapeling van leugens. Soms is al snel duidelijk dat het niet gaat om een strafrechtelijke maar wel om een civiele zaak. In andere gevallen moet eerst meer informatie verzameld worden.”

Voorkomen

Om te voorkomen dat mankracht daarvoor wordt gebruikt, wordt nu bij wijze van proef kunstmatige intelligentie gebruikt om mensen die online aangifte willen doen van advies te voorzien. Aan wie mee wil werken, stelt het systeem vragen op basis van wat wordt ingevuld. Op basis van de antwoorden wordt meteen geadviseerd. Het advies wel of geen aangifte te doen is niet bindend, wie wil kan alsnog besluiten door te zetten. “ Maar ook voor een slachtoffer is het prettig snel duidelijkheid te hebben.”

Als de proef succesvol blijkt, kan de technologie achter de ‘slimme keuzehulp’ ook bij andere delicten worden ingezet, zegt Theo van der Plas, programmadirecteur digitalisering en cybercrime. Zo zou die bij de aangifte van vernieling kunnen worden ingezet. “Maar we doen dat zeker niet bij aangiftes waar emoties bij komen kijken, als er sprake is van letsel bijvoorbeeld. Bij zedenmisdrijven kan het helemaal niet, daarbij komt te veel emotie kijken. We zetten de stappen heel zorgvuldig en behouden altijd een menselijke component.”

‘Koudgezet’

Zo wordt zeker in de proefperiode ook gekeken of de mensen die na het beantwoorden van de vragen afhaken, dat terecht hebben gedaan. Dat gebeurt ook in samenwerking met de Universiteit Utrecht, die hielp bij de ontwikkeling van het systeem. Het moet in de loop van tijd steeds slimmer worden en in de toekomst bijvoorbeeld ook verbanden tussen aangiftes gaan zien. 

Maar nu is het eerst tijd om te kijken of de aangiftes van internetoplichting eerder en beter gefilterd kunnen worden, om zo gedupeerden sneller duidelijkheid te geven. Bij de politie bereiden ze zich ondertussen al voor op de piek die traditiegetrouw in december ontstaat, als massaal cadeaus worden ingeslagen. 

Van der Linden: “Nu al worden namen van websites ‘koudgezet’ door fraudeurs zodat ze straks kunnen dienen als malafide webwinkel.” Wie daar bestelt, ziet spullen nooit aankomen – op de websites wordt beweerd dat producten worden verkocht, die opzettelijk nooit geleverd worden. “Ook komt de Iphone 11 eraan, we weten al dat we daar last van krijgen. We hopen dat de nieuwe technologie ons helpt de capaciteit die we hebben ook dan te besteden aan wat er echt toe doet: het vangen van boeven, terwijl we mensen ondertussen wel zo snel en goed mogelijk van dienst kunnen zijn. De slimme keuzehulp gaat daarbij helpen.” 

Dat betekent overigens niet dat de politie straks in staat is naar alle tienduizenden oplichtingszaken die overblijven als de proef slaagt onderzoek te doen. “Onze capaciteit is schaars, we moeten kiezen en dat doen we ook.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden