PlusAnalyse

Poldercompromis over mondkapjes: de discussie sleept zich voort

Het besluit om wel lokaal, maar niet landelijk mondkapjes te gelasten, betekent dat de discussie zich voortsleept. Alsof het OMT en de regering niks beters te doen hebben bij de aanpak van Covid-19.

De Nieuwendijk. Burgemeester Halsema moet beslissen of een mondkapjesplicht in de binnenstad soms nuttig is.Beeld Hollandse Hoogte / Ramon van Flymen

Voor de derde keer adviseerde het Outbreak ­Management Team (OMT) deze week over een landelijke draagplicht van mondkapjes in de publieke ruimte. Weer luidde de conclusie: niet doen. Er is geen bewijs dat het naast de bestaande maatregelen echt iets toevoegt aan het terugdringen van het coronavirus.

Wie denkt dat de slepende discussie hiermee is beslecht, komt bedrogen uit: burgemeesters ­mogen op drukke plekken toch het dragen van mondkapjes gelasten, al waarschuwen juristen voor een inbreuk op het grondwettelijke recht op de persoonlijke levenssfeer.

Het argument om te ‘experimenteren’ met mondkapjes komt van buiten de medisch-­virologische hoek; mondkapjes kunnen mensen voorzichtiger in de omgang maken en dus leiden tot een gewenste gedragsverandering.

Geen sluitend bewijs

De uitkomst van het Veiligheidsberaad duidt op een poldercompromis. Burgemeesters ­voelen de hete adem van ondernemers en andere burgers in de nek, die zich afvragen waarom Nederland niet de rest van de wereld volgt. 

Met Scandinavië, Zwitserland en Letland zijn we zo langzamerhand het enige land in Europa waar alleen in het ov een mondkapje verplicht is. Met ­gedragsbeïnvloeding als uitweg kan RIVM-chef Jaap van Dissel volhouden dat hij een consistente wetenschappelijke lijn volgt in zijn afwijzing van mondkapjes buiten de zorg.

Het gevoel dat als het niet baat, het dan zeker ook niet schaadt, laat zich moeilijk wegredeneren door tegenwerpingen dat er geen sluitend bewijs is voor het nut. Ook gedragswetenschappers van het RIVM zien toegevoegde waarde. Van Dissel en de rest van het OMT kijken vooral naar de medische kanten. Dat is ook hun taak.

De vraag is of het kabinet het advies niet naast zich neer had moeten leggen, zoals bij de sluiting van de scholen in maart. Er was geen bewijs dat die zou bijdragen aan het terugdringen van de pandemie, oordeelde het OMT toen. Maar vanwege onrust onder artsen, docenten en ouders gingen de scholen toch dicht.

Draagvlak houden

De regering had destijds vooral oog voor het draagvlak. Dat speelt ook in de mondkapjes­discussie. Door burgemeesters bevoegdheid te geven ze te verplichten, wil de regering draagvlak houden. Het is toch al moeilijk uit te leggen dat mondkapjes wel moeten in trein en metro, maar op andere drukke plekken niet helpen.

Tegelijkertijd moet het belang niet worden overdreven. Op de waarschuwing van de Belgische evenknie van Jaap van Dissel dat Nederland een lockdown wacht als het niet kiest voor mondkapjes, valt veel af te dingen. In bijvoorbeeld Catalonië, waar ze al veel langer mondkapjes dragen, ging het de afgelopen weken weer mis. Maar als de trend in Nederland ongunstig blijft, moet het OMT zich straks voor de vierde keer over mondkapjes buigen. Alsof het niets beters te doen heeft.

Effect op gedrag

Ook in Amsterdam hangt een plaatselijke mondkapjesplicht boven de markt. Niet in de hele stad, maar burgemeester Femke Halsema heeft vorige week al gezegd dat het middel op sommige drukke plekken effectief kan zijn bij het bestrijden van het virus. Ze liet zich niet uit over de ­medische voors en tegens, maar wees wel op de gedragseffecten. “Een mondkapje confronteert mensen in alledaagse situaties met de aanwezigheid van corona en dat kan behulpzaam zijn.”

Ook ziet Halsema een bijkomend voordeel voor mondkapjes op de Wallen. Nu is het daar in weekends veel te druk, omdat toeristen de hele avond blijven rondslenteren om naar de sekswerkers te kijken, onder het genot van een joint of een biertje. Als het op de Wallen verplicht is om een mondkapje te dragen, is dat rond­slenteren veel minder aantrekkelijk, denkt de burgemeester.

Ruben Koops

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden