PlusAchtergrond

Philips zet in op zorg-IT, maar: ‘Het zal altijd de arts zijn die het besluit neemt’

Met de opbrengst van de verkoop van zijn huishoudtak wil Philips nog meer inzetten op zorg-IT. ‘Er zullen nooit voldoende mensen voor de zorg zijn. Technologie moet de oplossing bieden.’

‘Het gemak waarmee je een hotel reserveert, zo moet het ook met IT in de medische zorg’Beeld Getty Images

Airfryers en Senseo’s in ruil voor MRI-scanners en patiëntendossiers. Begin dit jaar maakte Philipstopman Frans van Houten bekend dat zijn concern de productie van huishoudapparatuur wil afstoten. Met de verwachte mil­jardenopbrengst van het bedrijfs­onderdeel – vorig jaar goed voor een ­omzet van 2,3 miljard euro – wil Philips zich ­helemaal op nieuwe medische toepassingen voor de zorgsector storten, met name op de softwarekant ervan. “We gaan de opbrengst van Domestic Appliances vooral investeren in digitale ontwikkelingen,” zegt Van Houten aan de vooravond van een groot congres over digitalisering van de zorg in het Amerikaanse Orlando.

Philips besteedt jaarlijks 1,8 miljard euro aan onderzoek, op een omzet van 19,5 miljard. “De helft daarvan gaat al naar de ontwikkeling van software, 10 procent naar datawetenschap, zoals kunstmatige intelligentie. Dat zal de komende jaren wel verdubbelen.”

Hij kent de angst voor kunstmatige intelligentie in de medische wereld. Zo zou software, op basis van de miljarden geanonimiseerde patiënt­gegevens die Philipsapparatuur wereldwijd verzamelt, met hoge nauwkeurigheid de overlevingskansen van patiënten kunnen vaststellen – en daarmee de noodzaak voor hun behandeling bepalen.

“Ons uitgangspunt is dat alles dat we doen, doktoren, medisch personeel en de patiënt helpt met de beste oplossing voor een aandoening,” zegt Van Houten. “Het zal altijd de arts zijn die een besluit neemt. Maar met kunstmatige intelligentie kunnen we voor medisch personeel enorm veel informatie voorbereiden en op basis van geanonimiseerde patiëntgegevens een goed onderbouwd advies geven.”

Niet magisch

“De gemiddelde oncoloog heeft nog maar 10 minuten om een behandelplan voor een kankerpatiënt vast te stellen. Dan is het belangrijk dat die over de meest relevante informatie beschikt. Zo voorkom je oponthoud. Elke week die je kwijtraakt bij het onderzoek naar longkanker, vermindert de overlevingskans 5 procent.”

“We moeten kunstmatige intelligentie in de zorg ook niet te magisch maken. Het gaat vaak om relatief eenvoudige toepassingen die al enorm veel impact hebben. Wij steunen medici inmiddels op afstand met technische hulp voor medische apparatuur op basis van kunstmatige intelligentie. Daarmee voorkom je dat je bij elk apparaat een technicus moet neerzetten.”

“Maar wij gebruiken kunstmatige intelligentie ook in onze MRI-scanners, om patiënten in de gaten te houden. Zo kan op exact het juiste moment een opname worden gemaakt, waardoor er minder kans is dat die moet worden overgedaan. Dat leidt tot hogere productiviteit voor de machines, en tot minder stress voor patiënt en verzorger.”

Zorginfarct voorkomen

Verdere automatisering in de zorg is volgens Van Houten onvermijdelijk nu wereldwijd – en zeker met een crisis als nu rond corona – de druk op medische zorg toeneemt, van huisartsen en ziekenhuizen tot zorginstellingen en bejaarden­tehuizen. “Iedereen wil extra handen aan het bed, maar er zullen nooit voldoende mensen voor de zorg zijn. Technologie moet de oplossing bieden.”

Om een zorginfarct te voorkomen zullen volgens de Philipstopman simpelweg meer patiënten uit het ziekenhuis moeten worden gehouden. “80 procent van de zorg gaat naar chronisch zieken. Dat zijn mensen die je ook thuis kunt monitoren. Daarmee ontlast je de huisarts en het ziekenhuis.”

Volgens Van Houten moeten ook de gevolgen van die toenemende druk op artsen en zorgpersoneel niet worden onderschat. Wereldwijd zou eenderde van het zorgpersoneel denken aan een andere baan, staat in een recente enquête van Philips. “In Nederland ligt dat met 18 procent lager, maar zorgmedewerkers voeren hier wel actie vanwege de werkdruk.”

Irritatie

Hij pretendeert niet alle oplossingen te hebben. “Maar automatisering is een bron van irritatie. In Nederland heeft de invoering van het elektronisch patiëntendossier tot meer werk geleid voor zorgpersoneel. Het zijn vooral administratiesystemen, geen zorgsystemen die de medicus en patiënt helpen. Door inefficiëntie van IT, doordat systemen vaak niet op elkaar aansluiten, moeten diagnoses regelmatig worden overgedaan. Ook ik ervaar als patiënt dat je soms vier keer hetzelfde onderzoek moet ondergaan.”

“Andere branches zijn veel verder: kijk naar het gemak waarmee je een hotel reserveert of vlucht boekt. Zo moet het ook met systemen in de medische zorg. Daarmee kun je de efficiëntie 20 tot 30 procent verbeteren.”

Moediger worden

Er zijn obstakels. Zorginstellingen schrikken terug voor IT-investeringen. “Maar het gaat niet om vervanging, veel oplossingen komen bovenop bestaande systemen zoals het elektronisch patiëntendossier.”

Ook regels zitten in de weg. Zo zouden zorgverleners ook huisartsen en apotheken op zulke systemen kunnen aansluiten. “Alleen maakt Europese privacywetgeving dat niet gemakkelijk. Ik vrees dat we iets te ver gaan in privacy­bescherming. In Nederland moet je elke keer toestemming vragen om gegevens in te zien, dat werkt niet bij een noodgeval. Daar moeten we met zijn allen moediger in worden.”

Tekort aan specialisten 

Frans van Houten maakt zich zorgen over het tekort aan goed opgeleide dataspecialisten in Nederland, naar wie wereldwijd steeds meer vraag is.

Met onder meer KLM, NS en Ahold Delhaize trok Philips vorig jaar aan de bel bij overheid en onderwijs. De kloof die is ontstaan tussen Nederland en Engeland, de VS en China op het gebied van kunstma­tige intelligentie moet worden gedicht.

“De Nederlandse universiteiten leiden veel te weinig datawetenschappers op,” zegt de Philipstopman. “We moeten iets aan dat soort opleidingen doen. Nederland zou jaarlijks duizenden afgestudeerden moeten afleveren op het gebied van datawetenschap.”

“We zeggen dat we met z’n allen trots zijn dat we steeds meer gegevens genereren. Maar we moeten juist kijken naar de interpretatie van data, in plaats van steeds meer data genereren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden