PlusAchtergrond

Personeelstekort op ic’s dreigt: ‘Opschaling bij tweede golf in gevaar’

Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Het opschalen van de intensive cares voor een mogelijke tweede golf coronapatiënten is in gevaar. Doordat er geen rekening wordt gehouden met de eisen van verpleegkundigen aan bijvoorbeeld werktijd en kinderopvang, dreigt een groot personeelstekort.

Dat verklaren de voorzitters van de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) en de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC). Voorzitter van de IC-verpleegkundigen Rowan Marijnissen: “Alle afspraken over wat IC-verpleegkundigen nodig hebben om goed te kunnen werken worden niet of onvoldoende nagekomen. Daardoor is de opschaling dit najaar in gevaar.”

Volgens Marijnissen, die zelf ook IC-verpleegkundige is, wordt in veel ziekenhuizen helemaal niet ingegaan op de eisen die zij stellen aan bijvoorbeeld roosters om meer uren te kunnen maken, scholing vanwege een meer coördinerende rol of kinderopvang.

Van de IC- verpleegkundigen zegt 70 procent niet te worden betrokken bij de plannen voor de opvang van coronapatiënten in hun ziekenhuis. Dit blijkt uit een peiling van V&VN waar zo’n zeshonderd IC-verpleegkundigen aan hebben meegedaan. Marijnissen: “Als er continu niet naar je geluisterd wordt, frustreert dat. Het is een reëel risico dat die mensen daardoor niet meer uren gaan maken of de zorg zelfs vaarwel zeggen.”

‘Geen gesprek met mensen op de werkvloer’

Volgens de voorvrouw van de verpleegkundigen worden ‘bedden en logistiek wél geregeld, maar ontbreekt het gesprek met de mensen op de werkvloer’. Zij krijgt bijval van NVIC-voorzitter Diederik Gommers: “We maken ons als intensivisten zorgen, want wij kunnen geen ic draaien als er geen ic-verpleegkundigen zijn. Hun goodwill en hun schouders eronder hebben we keihard nodig.”

Ook de hoogste adviseur van de minister van Volksgezondheid op het gebied van verpleging en verzorging Bianca Buurman neemt het op voor de verpleegkundigen. “Het is nu nodig om te kijken naar wat verpleegkundigen nodig hebben. Als de betrokkenheid van verpleegkundigen niet goed geregeld is kan dat serieus de opschaling van de IC’s bedreigen.”

Woensdag kwamen er 1140 besmettingen bij, het hoogste aantal in maanden. Het gaat niet de goede kant op, stelde minister Hugo de Jonge daarop. Chef ic-bedden Ernst Kuipers, die voorzitter is van het Landelijk Netwerk Acute Zorg benadrukt dat het ondanks het hoge aantal besmettingen nu nog rustig is op de ic’s. “Maar het is noodzakelijk dat ziekenhuizen, doktoren én verpleegkundigen de komende tijd gezamenlijk om tafel gaan.”

Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Gebrek aan waardering

Uit het onderzoek van V&VN blijkt ook dat ruim driekwart van de ic-verpleegkundigen niet bereid is om meer uren te maken als er in Nederland een tweede golf van coronapatiënten komt. Rowan Marijnissen: “Veel collega’s zijn moe en missen de waardering. Dat demotiveert en daar maak ik me grote zorgen over.” De uitkomsten raken ook ic-chef Diederik Gommers, die voorzitter is van alle ic-artsen. “Als je kijkt naar de uitkomsten van deze enquête, dan schrik ik daar wel van.”

En ook op het ministerie zijn er zorgen over de inzetbaarheid van gespecialiseerde verpleegkundigen die onmisbaar zijn op de ziekenhuisafdeling waar levens in gevaar zijn. “Dé grote uitdaging voor het opschalen van de ic’s is voldoende personeel,” erkent Bianca Buurman in haar functie als chief nursing officer bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zij is de belangrijkste adviseur van minister op het gebied van verpleegkundigen en verzorgenden en expert op dit terrein, want ze is ook hoogleraar acute ouderenzorg. “Middelen, bedden en apparatuur dat is allemaal wel geregeld. Maar de grote vraag is: hebben we voldoende personeel?”

Opschalingsplan

In juni 2020 is door het Landelijk Netwerk Acute Zorg Bij de opschalingsplannen is afgesproken dat ziekenhuizen inzetten op betere arbeidsvoorwaarden. Zo is in het opschalingsplan afgesproken dat de functie van ic-verpleegkundigen opnieuw wordt gewaardeerd, als hun functie verandert. Bijvoorbeeld doordat er meer coördinerende, of aansturende taken bij komen. Tweederde van de IC-verpleegkundigen geeft echter aan dat hier niet door hun werkgever niet met hen over gesproken wordt. Ook is afgesproken dat zij meer zeggenschap krijgen. Zowel om te voorkomen dat collega’s vertrekken als om IC-verpleegkundigen te helpen het werk aan te kunnen bij een mogelijke tweede golf.

Intensivist Gommers: “Normaal gesproken lagen er zo’n duizend patiënten op de ic en doet een verpleegkundige ongeveer twee patiënten. Maar toen de uitbraak kwam moesten zij voor meer ic-patiënten zorgen.’’ Daarbij kregen ic-verpleegkundigen hulp van ander personeel uit het ziekenhuis. ,,Dat noemden we buddy’s. Daardoor konden we opschalen als ic-verpleegkundigen drie patiënten doen, kun je naar vijftienhonderd ic-bedden, bij vier naar tweeduizend. Maar daardoor kregen die ic-verpleegkundigen ook ineens de verantwoordelijkheid voor meer patiënten en meer mensen, waarvan niet duidelijk was wat die precies konden.”

Motie nog geen realiteit

In mei nam de voltallige Kamer een motie aan van GroenLinks-leider Jesse Klaver en VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhof om ‘ic-verpleegkundigen evenzeer te betrekken bij de besluitvorming als ic-artsen’. Maar daarvan is volgens 70 procent van de ic-verpleegkundigen nog altijd geen sprake. Topadviseur Buurman: “Als je het hebt over de ic, zou niemand het in zijn hoofd halen om Diederik Gommers niet aan tafel te zetten. Die vanzelfsprekendheid zou er ook moeten zijn voor verpleegkundigen! Daar zou Rowan Marijnissen net zo goed moeten zitten.”

Dat beaamt ic-chef Gommers zélf volmondig. “Ook de politiek en bestuurders moeten het gesprek aangaan met verpleegkundigen. Ik heb al een kennismakingsgesprek gehad met de nieuwe minister voor Medische Zorg Tamara van Ark en ik heb donderdag koffie gedronken met Mark Rutte en Hugo de Jonge. Alleen zij moeten nu geen koffie drinken met Diederik Gommers, maar met ic-verpleegkundigen.”

Ernst Kuipers: ‘Punt van aandacht’

Chef ic-bedden Ernst Kuipers benadrukt dat het aantal besmettingen oploopt, maar dat het in de ziekenhuizen nog ‘rustig’ is. “Er liggen nu 31 mensen op de ic met Covid-19, dat waren er op de piek 1400.”

De voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg verklaart dat om op te kunnen schalen betrokkenheid van ic-verpleegkundigen noodzakelijk is. “Als het zo is dat in 70 procent van de ziekenhuizen de verpleegkundigen niet betrokken worden, dan is het zaak voor die ziekenhuizen, doktoren en verpleegkundigen om dat wél in gezamenlijkheid te doen.” Hij heeft er naar eigen zeggen ‘vertrouwen in’ dat dit de komende maanden ‘in gezamenlijkheid gebeurt’. “Maar daarvoor moet dit de komende tijd wel een punt van aandacht zijn.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden