Update

Overheid stopt met gebruik SyRI na uitspraak rechter

De overheid stopt met het gebruik van het Systeem Risico Indicatie (SyRI). Het computersysteem, waarmee de overheid allerlei gegevens van burgers aan elkaar koppelt om fraude te ontdekken, is een te grote inbreuk op de privacy. Dat concludeerde de rechter woensdag.

FNV-vicevoorzitter Kitty Jong en auteur Maxim Februari bij aanvang van de uitspraak in zaak tegen Systeem Risico Indicatie (SyRI).Beeld ANP

“Er is haast geen persoonsgegeven te bedenken dat niet voor verwerking in aanmerking komt”, aldus de rechtbank in Den Haag. Bovendien is de manier waarop het systeem werkt niet te controleren. De rechtbank verklaart dat het systeem niet past bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

SyRI kan dus niet meer worden ingezet als middel tegen handhaving, concludeert het verantwoordelijke ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het systeem werd ingezet in Rotterdam, Eindhoven, Haarlem en Capelle aan den IJssel.

Wat is SyRI?

SyRI is computersysteem dat allerlei gegevens over burgers, afkomstig van bijvoorbeeld de Belastingdienst, het UWV, de Sociale Verzekeringsbank aan elkaar koppelt en zo probeert fraudezaken aan het licht te brengen. Als een burger volgens het systeem mogelijk een fraudeur is, komt diegene op een lijst, waarna een instantie als de Belastingdienst de mogelijkheid heeft een onderzoek naar hem of haar in te stellen. Volgens de klagers is het niet duidelijk wat iemand een potentiële fraudeur maakt en wat mensen daartegen kunnen doen. Bovendien kunnen ook mensen die niets hebben misdaan onder de loep worden genomen.

Terug naar de tekentafel

De rechters veegden niet het hele systeem van tafel. Controle van fraude is op zich een legitiem doel, maar twee bepalingen over de inzet van SyRI worden ‘onverbindend verklaard’. Dat betekent dat ze terug moeten naar de tekentafel. Hoe dat wordt opgelost, is aan de Tweede Kamer, aldus de persrechter.

De zaak tegen het gebruik van SyRI was aangespannen door zes organisaties, waaronder de FNV en Privacy First, en de schrijvers Tommy Wieringa en Maxim Februari. Ze vinden dat het systeem te ver gaat. Iedere burger is bij voorbaat al verdacht, zeiden ze tegen de rechters.

Tweede Kamer

Partijen in de Tweede Kamer reageren instemmend op de uitspraak. ‘Een overwinning voor privacy en gelijke behandeling’, twittert Kathalijne Buitenweg van GroenLinks. Maar ook ‘een tik aan de Tweede Kamer, waar de SyRI-wetgeving beter had moeten worden besproken’.

Kees Verhoeven van regeringspartij D66 wijst erop dat steeds meer algoritmes worden gebruikt die data van onschuldige mensen analyseren op verkeerd gedrag zonder dat zij ergens van verdacht zijn. ‘Dit is een belangrijke uitspraak van de rechter. SyRI is in strijd met artikel 8, het recht op een privéleven’, twittert hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden