PlusAchtergrond

Oud-turnster: ‘NOC-NSF droeg bij aan de cultuur waarin misbruik kon ontstaan en moet excuses aanbieden’

Deze week moet blijken hoe de turnsport de toekomst in gaat. Oud-turnster Anouk Visser-Jong hoopt op excuses van NOC*NSF. ‘Als je alleen geld geeft en niet uitspreekt waarom, neem je nog steeds geen verantwoordelijkheid.’

Esther Scholten
null Beeld  REMKO DE WAAL/ANP
Beeld REMKO DE WAAL/ANP

Voor het Nederlandse turnen wordt het een ­belangrijke week – en niet omdat de nationale selectie morgen afreist naar de WK in Japan. Na alle tragiek, die inmiddels onlosmakelijk verbonden lijkt met deze sport, telt nu vooral dat de eerste contouren zichtbaar moeten worden van hoe het turnen nu verder gaat.

Ruim vijf maanden na de presentatie van het schokkende rapport Ongelijke leggers, over misstanden in de gymnastiekzaal, moet blijken wat er tot dusver met de aanbevelingen is gebeurd. Vandaag geeft NOC-NSF een persconferentie en werd bekend dat slachtoffers ieder 5000 euro krijgen als erkenning van het aangedane leed. Woensdag is er een debat in de Tweede Kamer en een dezer dagen verschijnt ook het verslag van de opvolgingscommissie, die toeziet op de stappen die worden gezet naar een veiligere ­toekomst.

NOC-NSF gaat, afgaande op de uitnodiging, vooral in op een (financiële) regeling voor de slachtoffers. Oud-turnster Anouk Visser-Jong hoopt ook op excuses. De Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie heeft die eind april ­uitgesproken, de sportkoepel niet. “Ook NOC-NSF is verantwoordelijk voor wat er is gebeurd. Erkenning voor het leed dat ons is aangedaan, is nodig. Een bedrag maakt die erkenning tastbaar, maar als je alleen geld geeft en niet uitspreekt waarom je dat doet, neem je eigenlijk nog steeds geen verantwoordelijkheid.”

Erkenning

Visser-Jong is lid van de opvolgingscommissie. Op hun bevindingen kan ze niet vooruitlopen, wel zegt ze er bij alle partijen op te hebben ge­hamerd de misstanden expliciet te benoemen. “Ik merk dat veel mensen niet precies weten wat grensoverschrijdend gedrag inhoudt. Clubs denken vaak: er wordt hier niet geschreeuwd of fysiek mishandeld, maar grensoverschrijdend gedrag gaat over meer. Machtsmisbruik is veel subtieler. Als je dat niet benoemt en geen voorbeelden geeft, blijft het altijd bestaan.”

Visser-Jong praat geregeld in de wij-vorm. Ze heeft intensief contact met lotgenoten en de ­parallellen zijn frappant. “Wij hebben ervaren hoe aardig je in eerste instantie wordt ontvangen als jong meisje. Dan kunnen ouders nog meekijken in de zaal. Dan is de trainer de goeroe op het gebied van topsport: ‘Ik weet hoe jullie dochter de top kan halen.’ Mensen die misbruik willen maken van hun macht, zijn vaak goede verkopers. Als het vertrouwen van ouders eenmaal is gewonnen, dán gaan ze tekeer. In de sportwereld hebben ze daar ook best veel ruimte voor. Anders dan op scholen worden ze meestal niet gehinderd door protocollen en richtlijnen.”

Manipuleren en isoleren

Voor de volgende generatie is het essentieel dat NOC*NSF benoemt wat er jarenlang is mis­gegaan, stelt Visser-Jong. “Het manipuleren, isoleren, controleren en laten doortrainen met blessures. Juist omdat het veel subtieler is dan iemand in elkaar slaan, moet het worden uit­gesproken. Pas dan kunnen clubs, vrijwilligers, ouders en hulpcoaches het herkennen – en de slachtoffers zelf ook.”

“Ik ben opgegroeid in de turnhal. Al vanaf jonge leeftijd bracht ik er tientallen uren per week door. Wat daar gebeurde, was de enige realiteit die ik kende. Ik voelde wel dat het niet klopte, maar de omgeving reageerde niet als ik er wat van zei. Dus dacht ik: het zal wel meevallen. Uiteindelijk moest ik met gebroken nekwervels stoppen en in de jaren die volgden, bleek dat bij lange na niet de grootste schade die ik aan het turnen heb overgehouden.”

Loservluchten

Of NOC*NSF zich zo duidelijk zal uitspreken als Visser-Jong wil, is de vraag. In de uitnodiging voor de persconferentie wordt gesproken over oud-gymsporters die deelnamen aan de hoogste (inter)nationale competities en ‘volgens de literatuur, experts en gymsporters zelf schade hebben ondervonden’.

Visser-Jong: “Bestuurders van NOC*NSF hebben tegen mij gezegd: ‘De maatschappij ziet ons als de baas van de Nederlandse sport, maar dat zijn we niet.’ Maar zij zijn wel het gezicht van de sport en onlosmakelijk verbonden met olympische sporters. Draai het nou eens om, denk ik dan. Worden wij gezien als de baas van de sport? Oké, dit is grensoverschrijdend gedrag en dat tolereren we niet.”

“NOC*NSF heeft bijgedragen aan de heer­sende prestatiecultuur, met medaillespiegels en loservluchten. Als een sporter wint, dan wordt er vaak benadrukt wat hij of zij er allemaal voor heeft moeten laten en hoe hard het is. Daarmee geven ze het beeld dat een topsporter kapot moet gaan om uitzonderlijke prestaties te kunnen leveren. Dat is genormaliseerd en draagt bij aan een cultuur waarin grensoverschrijdend gedrag kan plaatsvinden.”

Wiersma wel schuldig, geen strafOud-bondscoach Gerben Wiersma is door het Instituut Sportrechtspraak (ISR) alsnog schuldig bevonden aan grensoverschrijdend gedrag. De beroepscommissie vindt dat hij het Algemeen Tuchtreglement heeft overtreden. In april had de tuchtcommissie hem vrijgesproken. Het vonnis is nog niet gepubliceerd, maar Henk van Aller van het ISR licht toe de verjaringstermijn een rol speelt. Daar kon de verdediging zich niet meer op beroepen.

Er zijn tegen 25 à 30 turntrainers meldingen gedaan bij het ISR. Dit is de eerste uitspraak van de beroepscommissie. Vijf procedures zijn nu bij de tuchtcommissie beland. In twee zaken is inmiddels uitspraak gedaan, maar daar is beroep tegen aangetekend.

De meeste meldingen zitten, ruim een jaar nadat de beerput in de turnwereld openging, nog altijd in de onderzoeksfase.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden