PlusNieuws

Oud-helpers Nederland willen nú weg uit Afghanistan

Een Nederlandse militair in Kunduz, Afghanistan in 2011. Beeld ANP
Een Nederlandse militair in Kunduz, Afghanistan in 2011.Beeld ANP

Nederland wil alleen Afghaanse tolken helpen, maar ook bewakers, chauffeurs en koks vrezen voor hun leven nu de Taliban razendsnel hun land heroveren. Dat melden belangenbehartigers, die kritiek hebben op de handelwijze van Nederland.

De Afghanen die Nederland en andere westerse landen hielpen, zijn in de ogen van de extremistische Taliban verraders. Ongelovigen die met hun gezinnen de dood verdienen. Sommigen zijn ondergedoken, anderen zijn naar de hoofdstad Kabul gevlucht. Tien van hen vroegen gisteren de Nederlandse ambassade vergeefs om hulp. Alle tien zijn het bewakers die volgens de strenge richtlijnen van Nederland niet in aanmerking komen voor hulp.

De regering laat alleen tolken toe en die operatie verloopt al uiterst stroef. “Te traag. Te selectief. Te bureaucratisch,” zeggen belangenbehartigers Anne-Marie Snels (oud-voorzitter van de defensievakbond AFMP) en migratiespecialist Sara de Jong (werkzaam aan de Universiteit van York). “Nederland heeft nog steeds niet alle tolken en hun gezinnen geëvacueerd en alle anderen, onder wie bewakers, komen niet eens in aanmerking.”

Nederland hanteert een nauwe definitie van wie er voor evacuatie in aanmerking komt. Andere landen repatriëren behalve tolken ook bewakers, chauffeurs en ander voormalig personeel. De Jong: “Nederland gebruikt niet voor niets het woord ‘tolkenbeleid’. Beleid dat niet in lijn is met Europees asielbeleid. Het European Asylum Support Office rapporteerde dat voormalige bewakers en tolken het belangrijkste doelwit zijn voor de taliban. Nederland beperkt zich nu tot tolken. Groot-Brittannië daarentegen heeft het over locally engaged civilians. Ook Amerika en Duitsland zijn ruimhartiger.” De VS verruimde vorige week nog de criteria voor repatriëring. Journalisten en werknemers van hulporganisaties komen nu ook in aanmerking. Er zijn de laatste weken al enkele duizenden Afghanen op Amerikaanse bodem geland.

Overleven en leven

Abdul Hayat Sultani (40) is een van hen. Hij slaakt met andere collega’s een noodkreet achter een groot spandoek bij de Nederlandse ambassade in Kabul met de tekst ‘Wij willen overleven en leven’. ‘Westerse landen huurden ons jarenlang in voor de beveiliging van hun troepen en nu laten ze ons in de steek,’ zegt Sultani. Hij werkte van 2004 tot 2006 voor de Nederlanders in de provincie Baghlan en daarna voor de Hongaren.

Anne-Marie Snels noemt het protest ‘dapper’. “De Taliban hebben overal spionnen.” Sara de Jong: “Deze oorlog is gevochten in naam van vrijheid, van mensenrechten. Deze Afghanen geloofden daarin. Daarom begrijpen ze niet dat zij nu aan hun lot worden overgelaten.”

Valse papieren

Defensie zegt dat het 440 aanvragen van tolken heeft ontvangen, waarvan er 126 zijn goedgekeurd. Volgens een woordvoerder is er ‘een groeiend aantal gefalsificeerde aanvragen’. Die valse papieren zorgen voor extra werk. ‘In totaal zijn nu 108 tolken met hun gezin in Nederland aangekomen,’ liet het departement maandag weten. Het ministerie kon nog niet reageren op de overige verwijten.

Oud-bewaker Sultani smeekt om hulp. ‘Niemand op de ambassade wil met ons praten. Op de e-mail waarin we onze problemen uitlegden, kregen we de reactie dat we als bewakers niet in aanmerking komen voor hulp,’ zegt de Afghaan uit het noordelijke Baghlan.

‘Paniekerige sfeer’

Tot overmaat van ramp maakte de politie van Kabul een einde aan de actie die Sultani en collega’s voerden bij de Nederlandse ambassade. ‘Maar wat moet ik nu?’ zegt Sultani. ‘Wat moet ik mijn vrouw en mijn kinderen vertellen? Dat ik mijn leven jarenlang voor mensen op het spel heb gezet en nu door diezelfde mensen in de steek word gelaten? Ik heb in Baghlan alles moeten achterlaten, omdat mijn gezin en ik met de dood werden bedreigd. Het is extra teleurstellend omdat twee Afghaanse collega’s die ik goed ken, allebei tolk, al wel in Amsterdam zijn.’

Zonder hulp is het niet zozeer de vraag óf het slecht met Sultani en de anderen afloopt, maar wanneer dat zal gebeuren. Het lukte hem onlangs om veilig Kabul te bereiken, als onderdeel van de grote vluchtelingenstroom die zich, sinds de Taliban het land weer veroveren, richting de hoofdstad begeeft. ‘Er hangt hier een paniekerige sfeer,’ zegt de oud-bewaker. ‘Niet voor niets roepen alle westerse ambassades hun burgers op Afghanistan snel te verlaten.’

Terug bij af

Ook Sultani heeft gehoord van de val van Kunduz en andere hoofdsteden van provincies. ‘Alles wat het Westen heeft opgebouwd stort als een kaartenhuis in elkaar. Met de terugkeer van de Taliban zijn we terug bij af. Of erger.’

Een andere groep dreigde ook tussen wal en schip te raken, maar is inmiddels wél geholpen. De zeker veertien Afghaanse tolken die hebben gewerkt voor Eupol, de politiemissie van de EU in Afghanistan, werden in eerste instantie over het hoofd gezien. ‘Het kabinet ging hiermee pas aan de slag nadat we over de EUPol-tolken de publiciteit hadden gezocht,’ zegt Anne-Marie Snels, oud-voorzitter van defensievakbond AFMP.

Afghaanse president bereidt zich voor op burgeroorlog

Een burgeroorlog in Afghanistan is volgens president Ashraf Ghani onvermijdelijk. Een woordvoerder van Ghani zegt dat de president wil gaan samenwerken met regionale milities en krijgsheren om de extremistische Taliban te stoppen.

Ghani denkt niet dat er nog iets uit de vredesonderhandelingen tussen beide partijen komt, al blijft hij openstaan voor het gesprek, zegt zijn woordvoerder. Toch bereidt hij zich voor op een burgeroorlog, vergelijkbaar met de situatie in de jaren negentig. De president wil ook burgers gaan bewapenen, zodat zij zich ook kunnen weren tegen de jihadisten van de Taliban.

Eerder reisde de speciale Amerikaanse gezant Zalmay Khalilzad voor Afghanistan naar Qatar voor nieuwe gesprekken met de Taliban. Hij wil de extremistische strijders ertoe bewegen hun militaire offensief te stoppen en onderhandelen over een politieke regeling, aldus het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maandag (lokale tijd) in een verklaring.

Ook de Navo roept de Taliban op om het geweld te stoppen. “Het is een moeilijke en uitdagende situatie. De Taliban moeten begrijpen dat ze nooit worden erkend door de internationale gemeenschap als ze de macht pakken door middel van geweld en het politieke proces negeren.” De NAVO roept landen in de regio op bij te dragen aan het vredesproces.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden