PlusInterview

Oprichter RedTeam: ‘Het ging de verkeerde kant op’

Hun adviezen aan het kabinet worden steeds serieuzer genomen. Onder de naam RedTeam zijn twaalf gezondheidsexperts deze zomer een eigen team gestart die het officiële Outbreak Management Team van constructieve kritiek voorziet. ‘We zagen in juli dat het compleet de verkeerde kant op ging,’ zegt mede-initiatiefnemer Wim Schellekens.

Wim Schellekens van het RedTeam tijdens een overleg in de Tweede Kamer.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Volgens premier Rutte is het ‘een club mensen die ons scherp houdt’ en zijn hun adviezen alleen maar goed. Bij het OMT denken ze heel anders over het RedTeam. “Zo geeft Rutte ze status en creëer je een competitief adviesmodel,” reageerde OMT-lid en hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss donderdag op deze site kritisch. Hij vreest dat het draagvlak voor het coronabeleid in Nederland ‘kapot wordt gepraat’. “Wat we nodig hebben is één duidelijke richting en aanpak. We moeten stoppen met twijfel zaaien.”

Hij is niet de enige ‘officiële expert’ die het RedTeam met argusogen bekijkt. “Ik ben bang dat het RedTeam onderdeel wordt van de onrust,” zei OMT-lid en hoogleraar virologie Marion Koopmans onlangs tegen De Groene Amsterdammer.

Constructief-kritisch

Wie zijn toch die twaalf experts die eind juli het RedTeam zijn begonnen? Eigenlijk is het initiatief mede dankzij Twitter ontstaan, vertelt voormalig hoofdinspecteur Gezondheidszorg Wim Schellekens. Samen met gezondheidseconoom Xander Koolman en veld-epidemiologen Arnold Bosman en Amrish Baidjoe volgde hij de coronacrisis op de voet. Ze twitterden daar actief over. “We herkenden elkaars expertise, maar ook de toon: altijd constructief-kritisch en nooit afrekenend.”

Het contact werd intensiever toen alle vier medio juli door minister Hugo de Jonge (VWS) met andere experts werden gevraagd voor een evaluatie van de eerste coronamaanden. De centrale vraag: hoe voorkomen we een mogelijke tweede golf? “Half juli zagen we dat het compleet de verkeerde kant op ging. In absolute aantallen leek er weinig loos, maar het aantal coronagevallen groeide exponentieel. We zeiden: we gaan niet wachten tot het kabinet eind augustus met de evaluatie komt. Dat is veel te laat, het gaat nú mis.”

In een brief riepen de vier experts minister-president Rutte en minister De Jonge op direct nieuwe coronamaatregelen te treffen. Ze spraken van een ‘urgente dreiging voor de volksgezondheid’. De brief belandde bij Nieuwsuur en trok veel aandacht. Schellekens, Bosman, Baidjoe en Koolman realiseerden zich dat ze meer expertise nodig hadden. “Met als criteria kennis, ervaring en een constructieve opstelling hebben we er vervolgens acht experts bij gezocht.”

Schaduw-OMT

Het resultaat was een heus schaduw-OMT, dat iedere maandagavond van half tien tot half twaalf via videoverbinding vergadert. “Doordeweeks is er eveneens contact, bijvoorbeeld als ons door media om een standpunt wordt gevraagd.” Dagelijks is er verder contact via de berichtendienst Discord, een soort WhatsApp.

Naast de kerngroep van twaalf telt het RedTeam een klankbord van tweehonderd experts, van medisch specialisten en data-experts tot ex-coronapatiënten met chronische klachten. Ze praten mee over alles: scholen, ventilatie, mondkapjes, testen, enzovoort. Schellekens: “Mensen konden zich opgeven, maar zijn allemaal vooraf gescreend. Experts met een te negatieve insteek hebben we geblokkeerd.”

Wiskundige Bert Slagter bedacht de naam RedTeam: het fenomeen stamt uit het Amerikaanse leger, waar rode teams zwakheden moesten blootleggen voordat de vijand dat kon doen. Het fenomeen waaide over naar het bedrijfsleven, waar red teams met constructieve oppositie de organisatie scherp houden.

Fundamentele expertise

De vraag is uiteraard waarom een RedTeam nodig is naast het officiële OMT. Volgens Schellekens ontbreekt daar de fundamentele benodigde expertise voor een pandemiebestrijding. Zo missen er deskundigen in gedragswetenschap, data-analyse, eerstelijnszorg en economie in het OMT. “Dat is de belangrijkste aanvulling die wij bieden. Een Arnold Bosman heeft jarenlange veldervaring met ebola, aids en de q-koorts. Amrish Baidjoe werkt en werkte bij de WHO, ECDC (Europese RIVM) en Rode Kruis.”

Hoewel minister De Jonge het aanbod van RedTeam om mee te denken naast het OMT afwees, net als OMT-baas Jaap van Dissel, worden de aanbevelingen van RedTeam inmiddels serieus genomen. Met dank aan de Tweede Kamer: nadat team rood een adviesrapport aan de Tweede Kamer stuurde, nodigden de PvdA en de SP hen uit voor een informele hoorzitting. Veel Kamerleden zaten te springen om meer informatie.

Deze week was wiskundige Bert Slagter te gast op een formele hoorzitting. Dit nadat RedTeam zondag adviezen had uitgebracht over het dragen van mondkapjes en de invoering van een escalatieladder. De alternatieve experts betogen al maandenlang dat mondkapjes nuttig zijn. Woensdag wijzigde het kabinet zijn standpunt. “Of dat dankzij ons of ondanks ons is, weet ik niet − maar we zijn er content mee. De discussie rond mondkapjes was helaas een drama. Een halfjaar ging dat onder de vlag van schijnveiligheid.”

Geen andere belangen

RedTeam houdt vol constructief-kritisch mee te denken met kabinet en OMT. “Het laatste wat wij willen is via de pers het vertrouwen van de burger in de overheid ondermijnen.” Hij ontkent dat het RedTeam te kritisch is. “We onderbouwen al onze adviezen met literatuur. We hebben ook geen andere belangen.”

Schellekens stelt min of meer tot een kritische rol gedwongen te worden. “Het OMT wil geen dialoog met ons, in gesprek deelde Van Dissel ons mee dat het OMT zich bij zijn advisering ‘uitsluitend baseert op medisch-biologisch wetenschappelijk bewezen feiten’.”

En dus zit er niks anders op dan openlijk met een tegengestelde visie te komen, bijvoorbeeld over mondkapjes. “Uit onderzoek blijkt dat het OMT-argument dat mensen zich met mondmaskers niet aan de anderhalve meter zouden houden, niet klopt. Net als dat mensen zichzelf zouden besmetten. Je moet echter wel goede instructies geven.”

Signalen op rood

De voornaamste zorg van Schellekens en co blijft het late ingrijpen van het kabinet en de communicatie rond de coronamaatregelen. “De overheid stuurt nog steeds op het aantal patiënten in de ziekenhuizen en op de intensive cares. Wil je het virus echt terugdringen, dan moet je veel eerder maatregelen treffen.” Hij wijst erop dat de signalen op het coronadashboard van het RIVM al weken op het rood stonden.

Om mensen nog beter te informeren, lanceert het RedTeam donderdagavond een eigen site, waarop alle adviezen komen te staan. “Wij willen volledig transparant naar alle Nederlanders zijn.”

RedTeam

Het RedTeam bestaat uit twaalf experts. Allereerst zijn er de vier oprichters Wim Schellekens, Arnold Bosman, Amrish Baidjoe en Xander Koolman.

De overige leden zijn wiskundige Bert Slagter, arts-microbioloog Bert Mulder, verpleegkundig specialist huisartsenzorg Nienke Ipenburg, epidemiologe Gowri Gopalakrishna, data-specialist Edwin Veldhuizen, Marino van Zelst (expert strategische besluitvorming), Ginny Mooy (expert gedragsverandering, hielp bij de bestrijding van de ebola-epidemie in Sierra Leone) en Peter Slagter (dataspecialist).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden