Opinie

Opinie: ‘Zorgkosten kunnen omlaag als Big Pharma royalty’s gaat betalen’

De hoge onderzoekskosten voor nieuwe medicijnen leiden tot hoge prijzen. Door farmaceutische bedrijven maatschappelijke royalty’s te laten betalen, kunnen de kosten voor iedereen omlaag, betoogt Peter van Dijken, directeur TNO Gezond Leven.

Peter van Dijken
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Als een nieuw medicijn beschikbaar komt met een hoge prijs schieten allerlei partijen direct in hun reflex. Het bedrijf verdedigt de prijs met een verwijzing naar de hoge kosten en risico’s bij het ontwikkelen van medicijnen. Andere partijen eisen verontwaardigd openheid over deze kosten om de eerlijkheid van de prijs te kunnen beoordelen. En ondertussen voeren patiëntenorganisaties de druk op om ervoor te zorgen dat het medicijn zo snel mogelijk beschikbaar komt voor hun leden.

Een systeem van maatschappelijke royalty’s kan een oplossing voor dit probleem zijn. Zo ondersteunen we onze biotechindustrie en verlagen we de kosten van dat medicijn.

Valley of Death

De bekende econoom Mariana Mazzucato wijst er regelmatig op dat de iPhone er niet zou zijn geweest zonder Amerikaanse overheidsinvesteringen in defensieonderzoek. Hetzelfde gaat op voor veel medicijnen. De universitaire, met gemeenschapsgeld gefinancierde, kennis hierover stroomt via licenties en bedrijfsovernames naar grote farmaceutische bedrijven die de kennis vervolgens te gelde maken.

Op die manier voelt het alsof we twee keer betalen voor onze medicijnen: eerst door het financieren van al dat onderzoek en als dat uiteindelijk in een enkel geval leidt tot een succesvol medicijn, betalen we nog een keer.

We zullen het over een andere boeg moeten gooien. Wat is het idee?

Biotechbedrijven ontwikkelen kansrijke kandidaat-medicijnen. Maar geld en ervaring om deze naar de markt te brengen, ontbreekt vaak. Daarom verkopen ze hun beloftevolle product, met een royaltyclausule, aan grote farmaceutische bedrijven.

Het biotechbedrijf heeft er baat bij zijn product zover mogelijk door te ontwikkelen: hoe minder resterend risico op falen, hoe hoger het royaltypercentage dat ze kunnen bedingen. Die doorontwikkeling naar een zeer kansrijk product kost veel, soms te veel, geld zonder dat het bedrijf inkomsten heeft. Dit wordt de Valley of Death genoemd. Veel bedrijven en producten sterven in deze vallei.

Kans op succes vergroten

Wat nodig is, is steun die deze bedrijven een brug over de Valley of Death biedt in plaats van een onzekere tocht erdoorheen. Dat kan door Nederlandse biotechbedrijven onderzoekstudies aan te bieden die tegen beperkte kosten de ontwikkelrisico’s van een geneesmiddel aantoonbaar verminderen en de kansen op succes substantieel vergroten.

De kosten van deze studies kunnen betaald worden met publieke middelen. Als het medicijn succesvol de markt bereikt ontvangt de Nederlandse overheid als vergoeding voor deze investering een royaltybetaling. En als de rechten op een geneesmiddel overgaan naar een grote internationale farmaceut, gaat de royaltyverplichting ook over naar deze farmaceut.

Wereldwijde verkoop van het medicijn draagt dan bij aan de inkomsten voor Nederland. En dat geld kunnen we inzetten om de kosten voor dát medicijn in Nederland flink te verlagen, wat leidt tot lagere zorgkosten.

Veel winnaars

Een eenvoudig maar realistisch rekenvoorbeeld: een medicijn tegen kanker had in 2017 een wereldwijde omzet van omgerekend bijna 6 miljard euro. De kosten voor hetzelfde product in Nederland waren in dat jaar bijna 74 miljoen euro. Was het medicijn in Nederland ontwikkeld en hadden we een maatschappelijke royalty van 0,5 procent (30 miljoen euro!) ingevoerd die werd ingezet om de prijs ervan te verlagen in Nederland, dan zou dat een kostenbesparing van maar liefst 40 procent hebben opgeleverd.

Dit systeem van maatschappelijke royalty’s kent vele winnaars. Het biotechbedrijf heeft een grotere kans om levend door de Valley of Death te komen. Kennisinstellingen worden gestimuleerd om methoden te ontwikkelen die medicijnen écht sneller en goedkoper naar de markt helpen. Big Pharma krijgt kandidaat-medicijnen met een hogere slaagkans.

De Nederlandse overheid heeft het voordeel dat stimulering van biotechbedrijven aantoonbaar en via een direct mechanisme leidt tot lagere kosten van medicijnen. En ten slotte leidt het tot een sterkere nationale biotechsector en stimuleert het bedrijven om zich in Nederland te vestigen en de Nederlandse onderzoeksinfrastructuur te gebruiken.

Dr. Peter van Dijken, directeur TNO Gezond Leven. Beeld
Dr. Peter van Dijken, directeur TNO Gezond Leven.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden