Plus

Opgestapte Kamerleden incasseerden in 2 jaar ruim 4 ton aan wachtgeld

Opgestapte Tweede Kamerleden hebben de afgelopen twee jaar ruim 400.000 euro wachtgeld geïncasseerd. Ook wie vrijwillig vertrekt, heeft recht op een uitkering. 

Er was vorig jaar veel commotie over het wachtgeld dat Klaas Dijkhoff ontving. Beeld Robin Utrecht

Alexander Pechtold stapte in oktober 2018 op als fractievoorzitter van D66. “Ik hoor het je denken: daar vertrekt er weer eentje voortijdig,” zei hij in zijn afscheidsspeech voor collega’s in de Tweede Kamer. “Ik deel het gevoel dat de doorstroming soms zorgelijk is, maar na twaalf jaar is het voor mij mooi geweest.”

Het vertrek was maanden voorbereid. Een half jaar eerder besprak Pechtold het plan al met zijn kinderen, zei hij. Maar vooruitzicht op een nieuwe baan had hij toen niet. Sterker nog: pas afgelopen november – ruim een jaar na zijn vertrek – ging Pechtold weer voltijds aan de bak, als directeur bij het CBR. In de tussentijd ontving hij wachtgeld, bevestigt hij. Een bedrag van naar schatting 90.000 euro. 

Na publicatie van dit artikel wil Pechtold benadrukken dat hij tijdens zijn wachtgeldperiode niet heeft stilgezeten. Zo begeleidt hij onbetaald de renovatie van het Binnenhof. Ook was hij zeven maanden voorzitter van een commissie die het kabinet adviseerde over cultureel erfgoed. Het geld dat hij verdiende met deze klus werd in mindering gebracht op zijn wachtgelduitkering. 

Sinds de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 hebben 23 Kamerleden vroegtijdig hun biezen gepakt. Nog nooit vertrokken in zo’n korte tijd zo veel Kamerleden uit het parlement. Van hen hebben er twaalf wachtgeld ontvangen, blijkt uit onderzoek door deze krant. In totaal gaat het de afgelopen twee jaar om een bedrag van ruim 400.000 euro.

Geanonimiseerd overzicht

Omdat de politiek grillig kan zijn, hebben Kamerleden – net als ministers, burgemeesters en wethouders – een financieel vangnet. Ieder Tweede Kamerlid dat minstens drie maanden heeft gewerkt, krijgt bij vertrek recht op twee jaar wachtgeld. Een Kamerlid verdient 115.000 euro bruto per jaar. De uitkering is het eerste jaar 80 procent van het oude salaris, daarna 70 procent en duurt maximaal drie jaar en twee maanden. Na drie maanden moeten ex-politici zich inschrijven bij een re-integratiebureau.

Niet iedereen krijgt dus wachtgeld. Wie meteen een nieuwe baan heeft, waarbij het salaris gelijk of hoger is dan het Kamerlidloon, krijgt niets. Dat geldt bijvoorbeeld voor SGP’er Elbert Dijkgraaf, die in april 2018 vanwege privéproblemen uit de Kamer stapte. “Vanaf de eerste dag ben ik aan de slag gegaan als hoogleraar,” zegt Dijkgraaf, die ook een eigen bedrijf heeft. “Ik heb geen ­euro wachtgeld gebruikt.”

Ook kunnen politici vrijwillig afzien van de uitkering. VVD-Kamerlid Malik Azmani deed dat, toen hij in juni vorig jaar vertrok om een maand later voor de VVD in het Europees Parlement te gaan zitten. “Theoretisch had ik de tussenliggende periode gebruik kunnen maken van wachtgeld, maar daar heb ik van af gezien,” zegt Azmani. Ook PvdA’er Jeroen Dijsselbloem weigerde: hij stopte in 2018 na twee weken de wachtgeldbetalingen en stortte het geld terug.

Hoeveel wachtgeld de twaalf opgestapte Kamer­leden ieder exact hebben ontvangen, is onduidelijk. Het ministerie van Binnenlandse Zaken maakt alleen een geanonimiseerd overzicht openbaar met daarop de uitgekeerde bedragen per jaar – zonder namen. Het staat ex-politici vrij om te vertellen of zij wachtgeld krijgen.

Zo weigeren Marianne Thieme (Partij voor de Dieren), Rik Grashoff (GroenLinks) en Karen Gerbrands (PVV) mee te werken aan dit artikel. Sietse Fritsma (PVV) was onbereikbaar. Uit het geanonimiseerde overzicht van het ministerie valt echter af te leiden dat deze politici waarschijnlijk wél wachtgeld hebben ontvangen.

Een woordvoerder van de Partij voor de Dieren meldt in eerste instantie dat ex-fractie­voorzitter Thieme – die afgelopen september onverwachts vrijwillig opstapte – ­inderdaad wachtgeld krijgt. Later geeft de woordvoerder aan dat het een ‘privé­kwestie’ is en dat het aan Thieme zelf is om hier iets over te zeggen. Zij ­reageert echter niet op verzoeken van deze krant.

“Denk niet dat ik wegga,” zei Thieme op het ­moment dat ze haar vertrek aankondigde. “Binnen onze politieke beweging zal ik van me laten horen.” Zo wilde ze zich blijven inzetten om de Partij voor de Dieren ook internationaal op de kaart te zetten. Maar de partijwoordvoerder zegt nu dat Thieme ‘geen officiële functie binnen de partij’ heeft. “Het is op dit moment nog niet zeker hoe haar rol eruit gaat zien. Daarover moeten nog gesprekken gevoerd worden.” Thieme is overigens al wel via Speakers Academy in te huren als dagvoorzitter en discussieleider.

Aanscherpen

“Dat opgestapte politici wachtgeld krijgen, is volkomen begrijpelijk,” zegt Marcel Boogers, hoogleraar regionaal bestuur van de Universiteit Twente. “Tweede Kamerleden kunnen niet worden ontslagen en dus moet er een financieel vangnet zijn. Vroeger was de wachtgeldregeling nog een goudgerande uitkering, maar dat is ze allang niet meer.”

Maar hoogleraar Boogers is wél kritisch over politici die vroegtijdig en zonder duidelijke aanleiding de Tweede Kamer verlaten. Hij noemt als voorbeelden Pechtold, Thieme en voormalig CDA-leider Sybrand Buma. Die laatste werd burgemeester in Leeuwarden en ontving vóór zijn benoeming drie maanden wachtgeld.

“Er zijn mensen die niet willen wachten op verkiezingen en weloverwogen zeggen: mijn tijd is gekomen, ik stop ermee,” zegt Boogers. “Maar dit is lastig uit te leggen, het is een grijs gebied. Voor die mensen is wachtgeld eigenlijk niet ­bedoeld.” De hoogleraar roept het kabinet op om de regeling op dit punt aan te scherpen.

Minister Raymond Knops van Binnenlandse Zaken zei eind vorig jaar dat de wachtgeldregeling ­mogelijk op de schop gaat. Aanleiding was de commotie rond VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. Die kreeg boven op zijn salaris wachtgeld, omdat hij in het vorige kabinet staatssecretaris en minister was en toen meer verdiende. Onder grote druk stopte Dijkhoff de uitkering.

Knops: “We zijn bezig om te kijken of het anders moet.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden