Opa wil familie terug

Om terugkeer van hun kinderen en kleinkinderen uit voormalig IS-gebied te bevorderen, hebben ouders zich verenigd. Zegsman Hoessein: ‘Ik krijg nooit meer dat onschuldige meisje terug.’

Sinan reist met Houssein, vader van twee IS-kinderen, naar Syrië. In de puinhopen van het kalifaat gaat Houssein op zoek naar zijn familie. Ze bezoeken Raqqa, waar zoon Ilyas om het leven kwam. Beeld BNN VARA

Het oogt als een onwaarschijnlijke carrière­move. Van machineoperator tot fulltime woordvoerder van een actiegroep die zich opmaakt de Nederlandse staat voor de rechter te slepen. De 58-jarige Hoessein is uitgegroeid tot het gezicht van de families van Syriëgangers die zich inspannen voor de terugkeer van hun (klein)kinderen.

Hij heeft er niet om gevraagd. “Ik heb de hoofdprijs betaald,” zegt Hoessein, die vanwege de privacy van zijn familie niet met zijn achternaam naar buiten treedt, in een gesprek in zijn woning in een Vinex-wijk in Assendelft. “Ook al zou mijn dochter terugkomen naar Nederland, ik krijg nooit meer het onschuldige meisje terug dat ik vergezelde als vrijwilliger op schoolreisje en met wie ik de tekst doornam van de musical van groep acht.”

Koerdisch gebied

Achter zijn rug om toog zijn ex-vrouw met hun 14-jarige zoon naar het kalifaat van IS, waar hij bij een bombardement om het leven kwam. Zijn dochter Meryem zat al in IS-gebied en zit nu met haar twee in Syrië geboren kinderen in een Koerdisch vluchtelingenkamp.

Onder de hoede van journalist en documentairemaker Sinan Can spoorde Hoessein hen vorig jaar op, en kon hij voor het eerst zijn kleinkinderen in de armen sluiten. Voor heel even. Toen keerden zij terug naar het Koerdische kamp en hij naar Nederland.

Vier maanden geleden had hij voor het laatst contact met zijn dochter. Sindsdien wil ze hem niet meer spreken. Via lotgenoten met familie in Koerdisch gebied blijft hij op de hoogte van haar situatie.

“Ze maakt het redelijk. Maar met mijn kleindochters gaat het niet goed. Ze moeten zien te overleven,” zegt hij over de meisjes van 4 en 5.

Al zeker twee jaar staat Hoessein in contact met andere ouders van Syriëgangers, die informatie over hun kinderen uitwisselen en elkaar steunen. Met ruim 45 familieleden met kalifaatkinderen heeft Hoessein zich nu verenigd in de stichting Achterblijvers. Die wil in eerste instantie in gesprek met de overheid over het terughalen van hun familie. En als dat niet gebeurt – waar het naar uitziet – wil de stichting via een rechtszaak de staat daartoe dwingen.

Mede op aandrang van zijn werkgevers is Hoessein een halfjaar geleden gestopt met zijn werk. “Het werd me te veel.” Hij heeft psychische hulp. “Maar het meeste baat heb ik bij de contacten met lotgenoten.”

Zo eens in de vier, vijf weken komen ze bij elkaar, met steeds een andere spreker als genodigde. Zoals onderzoekers, de toenmalig Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (Dick Schoof) en landelijk terrorisme­aanklager Ferry van Veghel.

Het meeste indruk maakte een rondleiding in de extra beveiligde gevangenis in Vught, de plaats waar veroordeelde jihadisten terecht komen. Daarmee bood directeur Yola Wanders de ouders een inkijkje op de plek waar veel van hun kinderen mogelijk ooit belanden. “Dat kwam wel even binnen. Dat je te zien krijgt waar je bij bezoek een gevangene kunt spreken.”

Volgens de AIVD verblijven er momenteel zo’n 65 kinderen met één of twee Nederlandse ouders in een Koerdisch opvangkamp. Ook dertig volwassen vrouwen en tien mannen zitten er vast.

Minister Ferd Grapperhaus van Justitie zei in februari ‘te zoeken naar mogelijkheden’ om een deel van de Nederlandse moeders en hun kinderen uit Syrië terug te halen. Hoessein heeft er weinig fiducie in.

Hij is boos over het negeren van een vonnis van de rechtbank in Rotterdam, die een jaar geleden het terughalen uit Noord-Syrië gelastte van een Nederlands IS-lid. Een uitleveringsverzoek bleef uit.

Hoessein is woord- voerder van de stichting Achterblijvers. Beeld Marc Driessen

Bizarre argumenten

“Sorry dat ik het zeg, maar dat staat gelijk aan het tonen van de middelvinger aan de samenleving. De politiek verschuilt zich achter een handjevol leuzen. Minister Grapperhaus roept al twee jaar dat we onze mensen niet naar onveilige gebieden gaan sturen. Maar als deze mallotige grootvader erheen kan, kan de Nederlandse overheid dat toch ook?”

Een voor een loopt hij de argumenten af om Nederlandse Syriëgangers niet te repatriëren. “We onderhandelen alleen met officieel erkende staten en dus niet met de Koerden. Bizar, want de Koerden waren bondgenoot tegen IS. En Nederland gaf ook steun aan jihadistische groepen.”

“En dan wordt er gezegd dat onze familie zelf de grens moet bereiken en van daaruit naar een Nederlandse ambassade of consulaire post moet gaan. Dat is onmogelijk, zeker voor moeders met kinderen. Diverse organisaties, zoals het Rode Kruis, zijn bereid een brugfunctie te vervullen. Maar dat wordt genegeerd.”

Financiële middelen heeft de stichting niet. Maar Hoessein vertrouwt op donaties en steun van de buitenwereld. “Er heeft zich al een aantal advocaten gemeld die ons willen vertegenwoordigen. En ik voel steeds meer begrip voor onze zaak ontstaan in de samenleving.”

Repatriëren of niet?

Ook andere Europese landen worstelen met naar het kalifaat uitgeweken onderdanen en hun daar geboren kinderen. Frankrijk repatrieerde vorige maand vijf weeskinderen van Franse jihadisten.

De Britse regering heeft het staatsburgerschap afgenomen van Britse IS-leden die van plan waren terug te keren. Dat overkwam ook Shamina Begum, die als tiener naar Syrië reisde en daar drie inmiddels overleden kinderen kreeg van de Nederlandse IS’er Yago R. 

Het Hof van Beroep in Brussel bepaalde in februari dat de Belgische staat uitgereisde IS-weduwen en hun kinderen niet hoeft terug te halen.Duitsland heeft enkele kinderen van in Irak veroordeelde Duitse IS-strijders gerepatrieerd, volgens de autoriteiten met instemming van hun ouders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden