PlusReportage

Op ‘supermarktsafari’: ongezonde producten ontwijken is een kunst

Driekwart van de kindervoeding is niet goed voor kinderen, maar probeer al die producten in de winkel maar eens te omzeilen. Op ‘supermarkt safari’ met Ralph Moorman.

Ralph Moorman. Voedingsdeskundige en schrijver van onder meer De Boodschappencoach en Gezond van kop tot teen.

De supermarkt is een jungle, het gevaar loert overal. “Wil je in een supermarkt gezonde producten kopen, moet je echt supergemotiveerd zijn,” zegt Ralph Moorman, levensmiddelentechnoloog en auteur van De Boodschappencoach. “Ongezonde voeding is makkelijker, lekkerder, aantrekkelijker verpakt en beter verkrijgbaar.”

Hij staat in de Albert Heijn op het Gelderlandplein, maar dat had elke willekeurige supermarkt kunnen zijn. Het is overal hetzelfde: de rekken met kinderproducten zijn een etalage van gekleurde vrolijkheid. Voor het schap met toetjes wijst hij naar rijen met kwark in monotone bakken. Moorman: “Hoeveel kinderen zeggen dan: doe mij maar kwark, met die heerlijke zure smaak. Natuurlijk willen ze liever die vrolijke toetjes, met kleurig fruit, en toegevoegde suikerconcentraten.”

De eeuwige vraag is: valt de producenten iets te verwijten? Het zijn tenslotte de ouders de het product kopen. Moorman: “De producent bepaalt het aanbod en doet alsof het inspeelt op de vraag. Maar als het in de winkel ligt, wordt het verkocht, zeker als het product de associatie heeft met verantwoord en gezond. Als ouder moet je heel erg goed zoeken naar een gezonde variant en dat is moeilijk, zeker als je kind ligt te schreeuwen.”

Kleurloze verpakkingen

Moorman heeft wel een oplossing, al valt die op korte termijn niet te verwachten. “Eigenlijk zouden alle verpakkingen kleurloos moeten zijn. Het probleem daarmee is wel dat dan meteen wordt geroepen dat de overheid betuttelt.”

Volgens Moorman zijn verpakkingen in natuurwinkels of biowinkels al veel minder schreeuwerig, maar met name de A-merken zijn er ontzettend goed in. “Die brengen producten met een ambachtelijke uitstraling, met graanhalmen op de verpakking bijvoorbeeld. De ouder denkt dan: hé, vezels, dat is natuurlijk en gezond. Het kind denkt ondertussen: hé, een stripfiguurtje. Maar het blijven producten met veel te veel suikers en een te hoge dooreetfactor met het risico op overgewicht.”

Voor het schap met de ontbijtgranen hetzelfde verhaal. De doorzichtige pakken met havermout zien er ook voor een volwassene niet bijzonder appetijtelijk uit, het schap ernaast met kinderontbijt is een circus van kleuren, met ponypaarden en vrolijke kinderfiguurtjes.

Moorman wijst naar een pak Kellogg’s, met daarop ‘Rijk aan vitamine D’. “Tarwe en suiker, veel meer is het niet. Al die verpakkingen van de A-merken waren vroeger nog veel erger, met poppetjes en dingetjes, maar stripfiguurtjes zijn sinds enkele jaren verboden. Kellogg’s is een buitenlands merk. Dat heeft meer vrijheid om zo’n poppetje erbij te zetten.”

Snelle suikers

Op weg naar het schap met de tussendoortjes, het grootste gevaar onder de kindervoeding. Moorman: “Vaak is de focus: het geeft je energie. Dan weet je: snelle suikers.”

Hij legt uit. Suiker zorgt voor een piek in je bloedspiegel en dus voor energie, maar daarna volgt onvermijdelijk een dip in diezelfde bloedspiegel, waardoor het lichaam denkt: ik moet suiker! Moorman: “En in een bloedsuikerdip pak je geen salade.”

Hij staat voor vele varianten Liga en Sultana. “Dit is gewoon snoep.”

En veel meer dan een tussendoortje, dat is precies het gevaar. Hier wordt de basis gelegd voor een leven lang behoefte aan suiker. Moorman: “Mensen moeten vooral beseffen: de basis in je jeugd bepaalt de rest van je leven. Als zoet dan de smaakvoorkeur wordt, zal je daar altijd naar teruggrijpen. Kinderen worden meestal niet op jonge leeftijd al dik, maar dat gebeurt later dan onherroepelijk wel.”

Dat gevaar is vooral goed te zien in de schappen met drinkpakjes. Multivit Kids, meerdere vitamines voor je kind, welke ouder wil dat nu niet? Drie klontjes suiker per minipakje.

Maar nog verleidelijker zijn de gewone vruchtensappen. Een pakje appelsap, een pakje sinaasappelsap. 72 procent fruit staat erop. Moorman: “Dat is vruchtensap uit concentraat. Dat noemen ze fruit, maar het is gewoon suiker.” Ook hier: omgerekend drie klontjes voor zo’n kinderpakje.

Van de pakjes met ‘0 procent suiker’ is Moorman ook niet onder de indruk. “Dan voegen ze zoetstof toe en leren de kinderen alsnog de smaak van zoet. En die leren ze daarna dus nooit meer af, met alle gevolgen van dien op latere leeftijd. Kinderen moeten water leren waarderen.”

Geen gemakkelijke opgave, en dat geldt voor gezondere voeding voor kinderen in het algemeen. Moorman: “Het spel is: wie gaat beginnen? Een aanbieder kan besluiten: oké, ik ga een gezonder product maken, dat dus wel minder aantrekkelijk is voor de consument. Maar als zijn concurrent dat niet doet, ben je kansloos.”

Kellogg’s Frosties

Niet alles is wat het lijkt

Kellogg’s Frosties
Kellogg’s
Nutri-Score: D

Voor een vier- tot achtjarige geldt: neem een bakje Kellogg’s Frosties en je zit al bijna aan het dagelijkse suikerplafond dat de Wereldgezondheidsorganisatie voor deze leeftijdscategorie aanbeveelt. Een kommetje met 30 gram telt 2,7 suikerklontjes, en het gewenste maximum ligt op 4,3 suikerklontjes. Volgens Elif Stepman van de onafhankelijke voedselwaakhond Foodwatch, die dit alles heeft uitgerekend, zijn kinderontbijtgranen heel vaak te zoet. Laat je dus niet verleiden door teksten als ‘verrijkt met vitamine en ijzer’. “De winst van de vitamines doe je teniet met het suikergehalte.” Is er wel een gezonde variant? Ja, biologische cornflakes van Albert Heijn. Die zitten in een saaie verpakking, maar de inhoud deugt. 

Multivit kids bosfruit

Multivit kids bosfruit
Roosvicee
Nutri-Score: D

We zien op de verpakking een vrolijke aardbei en een blije braam, maar wie die in het drankje zelf denkt terug te vinden, komt bedrogen uit. “Er zit 0,04 procent aardbei in en 0,04 procent braam.” De term multivit met een verwijzing naar de drie vitaminen in het pakje C, B1en B2 belooft ook veel goeds, maar volgens Stepman is het vooral een suikerbommetje: per pakje 3,1 suikerklontje. “Eigenlijk moet je met alle sappen oppassen, ook met de geconcentreerde vruchtensappen die je aanlengt met water. Vezels worden eruit geperst en wat rest zijn dan vooral de suikers.” 

Knapperige Haverrepen Kokos

Knapperige Haverrepen Kokos
Liga
Nutri-Score: D

‘Volkoren’ en ‘rijk aan vezels’ meldt het pak. Stepman prikt door de marketing heen. “Alleen bij brood heb je strenge richtlijnen: als je het volkoren noemt, dan moet er ook 100 procent volkoren in zitten.” Bij andere producten geldt die regel niet en wordt ‘volkoren’ vaak als lokmiddel gebruikt. “In dit geval zitten er 56 procent havervlokken in de koek. Meer dan de helft bestaat uit volkoren, maar het tweede grootste ingrediënt is suiker.” Ondanks de gezonde vermomming scoort deze reep bij de Nutri-Score – het voedsellogo dat volgend jaar wordt ingevoerd – een bedroevende D. Met kleuren en letters A (gezond) tot E (ongezond) geeft het logo een oordeel over de voedingswaarde van een product.

Kids Smeerkaas

Kids Smeerkaas
Eru
Nutri-Score: D

Ook Eru belooft veel: rijk aan calcium, minder vet en minder natrium. Maar smeerkazen zijn vaak vet- en zoutrijk en dat is hier niet anders, concludeert Stepman. “Bij smeerkaas voor kinderen verwacht je een gezonde optie, maar dat is heel erg relatief. Deze is niet gezonder dan smeerkaas voor volwassenen.” De aanbeveling ‘vanaf 6 maanden’ maakt dat ouders denken: dat moet wel goed spul zijn, want anders is het niet speciaal voor baby’s. “Er bestaat zelfs een chocopasta voor baby’s vanaf zes maanden. Fabrikanten zouden terughoudend moeten zijn met dat soort vermeldingen. Je zet er ouders mee op het verkeerde been.”

Broodbeleg mango-pompoen

Broodbeleg mango-pompoen
De Kleine Keuken
Nutri-Score: C

De poging van de fabrikant om dit potje een voedzame uitstraling te geven, is zeer geslaagd. ‘Bio’ klinkt goed. En dat geldt ook voor ‘mango-pompoen’. Maar het is een instinker voor de ouders, want deze spread scoort een C. “Zeker voor baby’s is deze score veel te laag.” Producten met veel suiker en (verzadigd) vet leiden er an toe dat de baby’s te veel calorieën binnen krijgen.” Dan krijgen ze een vol gevoel, waardoor ze weer minder eten van de gezonde producten waar ze wél vitaminen, mineralen en eiwitten uithalen. “Dan krijgen ze dáár misschien juist een tekort aan.”

Nestlé Biscuit

Nestlé Biscuit
Nestlé
Nutri-Score: D

Opvallend genoeg worden tegenwoordig zelfs koekjes als ‘gezond’ gepresenteerd. Deze biscuitjes liggen in het babyschap. Rijk aan granen, rijk aan ijzer, rijk aan calcium en vitaminen. “Maar het is gewoon een koekje.” Er staat ook ergens nadrukkelijk ‘tarwe’ op de verpakking. “Er zit per 100 gram slechts 2 gram vezels in. Ter vergelijking: in volkoren crackers zit zo’n 20 gram voedingsvezels per 100 gram.” Per 100 gram bevat het 23 gram suiker, wat veel is, maar de koekjes zijn zo klein dat het per biscuit wel meevalt.  

5 tips:

1. Leer kinderen wennen aan de sobere smaken van natuurproducten. Smaakvoorkeuren die tijdens de jeugd zijn ingeprent, zijn als volwassene moeilijk af te leren.
2. Trap niet in de claims ‘met natuurlijke suikers’ of ‘fruitconcentraten’. Ook in dat geval gaat het om vrijwel pure suiker zonder enige substantiële voedingswaarde.
3. Kies voor gezonde tussendoortjes. Zorg dat de hoofdmaaltijd voldoende verzadigend is, waardoor minder tussendoortjes nodig zijn.
4. Let op met broodbeleg. Te veel smaakvariatie zorgt voor de dooreetfactor.
5. Kies voor een boterham met hummus of guacamole en minder banaan of aardbei. Een boterham met jam is als suikerklontjes als ontbijt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden