Premier Mark Rutte komt op de fiets aan bij het Catshuis, voor overleg over de coronacrisis.

PlusReconstructie

Op het Catshuis hakken de ministers de knoop door: we gaan dit doen

Premier Mark Rutte komt op de fiets aan bij het Catshuis, voor overleg over de coronacrisis. Beeld ANP

Terwijl premier Rutte vrijdag nog somberde over versoepeling van coronamaatregelen, lag intern al een strategie klaar. Een weekje geen Kamerdebat gaf tijd rustig na te denken.

Als Hugo de Jonge op woensdag 22 april in zijn dienstauto stapt, heeft hij het gevoel alsof iemand een stopwatch heeft ingedrukt. De minister heeft er het zoveelste coronadebat van acht uur opzitten in de Tweede Kamer, maar is vertrokken met één belangrijk winstpunt. Niet al volgende week, maar pas over twee weken zal een volgend debat plaatsvinden. “Nu hebben we tijd,” zegt de minister (Zorg) door de telefoon tegen een medewerker, bellend vanaf de achterbank. “We hebben nu wat lucht. Straks moet het klaar zijn.”

‘Het’ is een strategie voor de langere termijn. Met het tempo van crisisoverleg, debatten en intern beraad op het ministerie, blijft er de laatste weken weinig tijd over. “Meestal waren er maar twee werkdagen om écht over de langere termijn na te denken,” zegt een betrokkene.

De Jonge constateert die avond dus met opluchting: “De tijd die we nu gekocht hebben, gaan we gebruiken voor ons verhaal.” En hij is niet de enige die er zo over denkt. Ook de rest van het kabinet is blij dat er nu tijd is om beter over de toekomst na te denken.

Routekaart

De routekaart uit de crisis werd woensdagavond de rode draad van de persconferentie door premier Rutte en De Jonge. Met voorzichtige vergezichten tot september, door stapsgewijs scholen, horeca, theaters en het openbaar vervoer te ‘heropenen’.

Het plan rijpte in de luwte, weten ingewijden. Afgelopen vrijdag somberde premier Mark Rutte in zijn wekelijkse persconferentie nog dat hij ‘niets kon beloven’. Toch lag de strategie toen al in grote lijnen op tafel.

Premier Rutte en minister De Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport presenteerden woensdag de routekaart uit de crisis.Beeld ANP

Tuinzaal

Op vrijdagavond 24 april valt het woord ‘strategie’ in de zogeheten Tuinzaal van het Catshuis, de officiële ambtswoning van Rutte. Daar komt de top van het kabinet bijeen met burgemeesters van de vier grote steden, voor informeel overleg. “In feite hebben we Nederland op slot gegooid. We gaan nu niet denken over wat niet meer kan, maar wat wél weer kan,” krijgen de burgemeesters te horen.

De redenering van Rutte en De Jonge is de volgende: als de ontwikkeling van een vaccin het eindpunt is, moeten we gaan ‘terugrekenen’ wat er tot die tijd mogelijk is.

Niet alleen burgers beginnen te zuchten onder de corona-maatregelen, ook brancheclubs en werkgeversorganisaties zetten steeds meer druk op het kabinet. Iedere dag dat de deur dichtzit, vloeit het geld weg. En daarmee banen. “Bovendien moet vooral wat licht aan het eind van de tunnel voor burgers blijven, was het besef,”  zegt een ingewijde.

Irritatie

Rutte wil zich niet laten leiden door ‘economische motieven’, benadrukt hij binnenskamers. Sterker, er is ronduit irritatie over minister Eric Wiebes (Economische Zaken).

Die heeft een week eerder gesuggereerd dat met ‘protocollen’ bedrijven weer open zouden kunnen. “Dat had hij weer helemaal zelf bedacht,” schampert een betrokkene. De terugslag is dat werkgeversvoorman Hans de Boer daarna klaagt dat er protocollen liggen, maar dat bijvoorbeeld horeca er niets voor heeft teruggekregen. “En nu kon hij naar Wiebes wijzen en zeggen: kijk, hij heeft gezegd dat het met een protocol zou kunnen.”

Daarom wordt een werkbezoek van Wiebes aan een Ikea afgeblazen. Foto’s van Wiebes in de woonwinkel in de media: dat gooit alleen maar olie op het vuur.

Minister Hugo de Jonge en premier Rutte op het Binnenhof.Beeld ANP

Vragen

Als Rutte en De Jonge de ‘strategie’ voor het loslaten van maatregelen op woensdag 29 april verder doorspreken op het Torentje, zijn er nog heel wat haken en ogen. Voor het dagelijkse overleg om 12.00 uur schuiven ook NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg aan, net als minister Ferd Grapperhaus (Justitie). Die laatste waarschuwt dat versoepelingen ook om handhaving vragen. “En dat kan heel lastig zijn.”

Burgemeesters zullen vragen krijgen. Mag de dierentuin weer open? En waarom het gemeentelijk zwembad wel, maar de sportschool niet? Of: hoe streng gaan we handhaven?

Rutte wijst er wel op dat de medewerking van burgers groot is gebleken. “Laten we ook vertrouwen houden.”

Verdeeld

In zijn werkkamer sleutelt De Jonge verder aan de routekaart. Op vrijdag, in de ministerraad, ligt het stuk op tafel. Hoewel het kabinet uiteenvalt in ‘voorzichtigen’ en ‘mensen die sneller willen’, kan het op steun rekenen.

Vraag is nu nog: wanneer gaan we ermee naar buiten? Omdat op 20 mei de meeste maatregelen aflopen, stond een persconferentie in de week daarvoor gepland. Dat zou dé dag worden van nieuwe aankondigingen.

Rutte houdt zich in zijn persconferentie die vrijdagmiddag nog op de vlakte. “Ik kan niets beloven,” klinkt het behoudend.

Wanneer de betrokken ‘crisisministers’ van het kabinet op zondag weer bijeen zijn, benadrukken vooral ministers Wouter Koolmees (D66, Sociale Zaken) en Wopke Hoekstra (CDA, Financiën) dat versoepeling voor ‘de mentale gezondheid’ van alle Nederlanders ‘broodnodig’ is.

Vorige maand kwam premier Rutte op het Catshuis bijeen met onder meer Jaap van Dissel (links) en minister Van Rijn (tweede van rechts).Beeld EPA

Rem

Maar waar Rutte twee weken geleden volgens betrokkenen nog op de rem stond, hebben De Jonge en hij dit keer geen aansporing nodig. De bezetting in ziekenhuizen is sneller gedaald dan gedacht. En bij het versoepelingspakket zal een fikse ‘winstwaarschuwing’ worden meegegeven. “Als het virus oplaait, schakelen we terug,” zegt Rutte.

Dat maakt het afbreukrisico ‘enorm’. “Maar het idee was ook: we kunnen niet gaan stilzitten,” zegt een betrokkene. “Neem die app om contacten vast te leggen. Daar zijn we ook volop ingevlogen en nu moeten we een pas op de plaats maken. Het is niet anders.”

Op het Catshuis hakt de ministersploeg zondag de knoop door. Deze week gaat Nederland horen dat er wat ‘lucht’ gaat komen. “Oké, we gaan dit doen,” besluit Rutte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden