Plus

‘Onze’ vaccintrots Janssen rest in Nederland slechts een bijrolletje

Met het advies van de Gezondheidsraad werd het coronavaccin van Janssen woensdag in één klap grotendeels bij het grof vuil gezet. Het is het uiterst bittere lot van een prik die in maart nog op het schild werd gehesen als Nederlandse nationale trots.

null Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett
Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Media kraaiden op 11 maart uitgebreid victorie over het coronavaccin van Janssen uit Leiden, dat vanaf die dag in heel de Europese Unie mocht worden toegediend. ‘Een enorm succes’ werd het genoemd en ‘een overwinning voor de Nederlandse wetenschap’. Vooral viroloog Hanneke Schuitemaker kreeg veel lof toegezwaaid voor haar leidende rol in de ontwikkeling van het vaccin, wereldwijd het enige vaccin waarbij één inenting volstaat.

Hoe anders hangt de vlag er nu bij. Het door het kabinet overgenomen advies van de Gezondheidsraad om Nederlandse 40-minners alleen nog maar de mRNA-vaccins van BioNTech-Pfizer en Moderna toe te dienen, betekende woensdag grotendeels het einde van het vaccin van Janssen, een dochterbedrijf van de Amerikaanse farmagigant Johnson & Johnson.

Twee tegenvallers

Twee enorme tegenvallers breken de prik ruim drie maanden na de goedkeuring gigantisch op. De eerste is de in april opgedoken zeldzame bijwerking van trombose en een verlaagd aantal bloedplaatjes, die bij jongeren in verhouding vaker optreedt dan bij ouderen. De tweede is het feit dat Janssen in tegenstelling tot de ‘mRNA-concurrenten’ nog niet tot grote leveringen in staat is. Dat komt vooral door productieproblemen in de Verenigde Staten, waar een fabriek op slot werd gezet toen daar van alles mis bleek met de hygiëne.

Nu de wind stevig in het gezicht blaast, wordt Schuitemaker uit de publiciteit gehouden. Zelf temperde ze vanaf het begin al te hoge verwachtingen, door steeds maar te benadrukken dat negen van de tien vaccins de eindstreep niet halen. Het Janssenvaccin haalde de eindstreep wel, maar zelfs dat bleek dus geen garantie voor succes in eigen land.

Dat een vaccin dat uiterst effectief is om ernstige ziekte en overlijden door het coronavirus te voorkomen al zo snel grotendeels kan worden ‘afgedankt’, zegt iets over de luxe situatie waarin Nederland verkeert. Het risico op het optreden van de trombosebijwerking lijkt het grootst bij vrouwen tussen de 30 en 39 jaar: 1 op de 80.000. De kans om door de bijwerking te overlijden is nog eens vele malen kleiner. In de Verenigde Staten stierven in totaal drie personen, op 8 miljoen vaccinaties.

Tóch Janssen?

En dat bij een vaccin waarbij één inenting genoeg is. Die statistieken zullen sommige Nederlanders ertoe verleiden om juist wel voor de Janssenprik te willen gaan. Dat vaccin zorgt straks immers eerder voor een groen icoontje in het digitale coronapaspoort dan de prikken van Pfizer en Moderna, waarbij na zes weken nog een herhaalinjectie nodig is.

Demissionair zorgminister Hugo de Jonge zou 18-plussers die tóch Janssen willen, graag die mogelijkheid geven. Maar dat is lastig, stelt een van zijn woordvoerders. Niet alleen praktisch – richt je bijvoorbeeld één centraal gelegen landelijke locatie in waar mensen een Janssenprik kunnen krijgen? – maar ook juridisch moet er nogal wat geregeld worden. Zo bestaat de kans dat het Gezondheidsraad-advies nog vertaald wordt in een nieuwe richtlijn voor artsen.

Het ministerie rekent erop dat het ‘minstens een paar weken’ gaat duren voor er meer duidelijkheid is. Op dat moment zal een groot deel van de volwassen Nederlanders al de kans hebben gehad om een eerste afspraak voor Pfizer of Moderna te maken. En is de bittere conclusie: heel veel kan het in Nederland niet meer worden met ‘onze’ nationale trots, Janssen uit Leiden.

Andere landen

Niet alle landen hebben de luxe om het ene vaccin links te laten liggen omdat andere beter zijn. Zuid-Afrika bijvoorbeeld wacht met smart op miljoenen bestelde Janssenvaccins, die vertraagd worden geleverd vanwege de gesloten fabriek in de VS. Ook veel andere landen zullen maar wat blij zijn met een relatief eenvoudig te bewaren éénpriksvaccin, waarvan Nederland er nog liefst 11 miljoen geleverd krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden