Onthulling zonder speech of champagne

Vanaf maandagochtend is het zover: in heel Nederland gaat dan de maximumsnelheid overdag terug naar 100 kilometer per uur. Rijkswaterstaat vervangt dit weekend alle borden.

Medewerkers van een aannemer onthullen langs de A9 voorzichtig een nieuw verkeersbord.Beeld Eva Plevier

Het klinkt stiekem een beetje als een makkie: 150 hoezen van borden aftrekken, hoe ingewikkeld kan dat zijn? Antwoord: dat heeft nog best veel voeten in aarde. Want bij Rijkswaterstaat zijn ze er niet van om de auto domweg een minuut of twee op de vluchtstrook parkeren, waarschuwingslichten aan en maar hopen dat het overige verkeer goed oplet. 

De omwisselactie voor Noord-Holland vergt een minutieuze voorbereiding en een strikte uitvoering waarbij niets aan het toeval kan worden overgelaten.

Dus als omgevingsmanager Mike ter Hoeven van Rijkswaterstaat uit zijn auto stapt langs de A9, dan is dat eigenlijk alleen maar het sluitstuk van een operatie waarmee al in november vorig jaar een aanvang is gemaakt. Maanden van voorbereiden en afstemmen waren het.

En dan zijn juist voor dit moment ook nog niet alleen de vluchtstrook, maar ook de rechterrijbaan afgezet. Op de borden boven de baan prijkt een groot rood kruis. Voor alle zekerheid zijn op de rijbaan andreasstrips, ook bekend als biggenruggetjes gelegd: verplaatsbare ribbels die onoplettende automobilisten laten voelen dat ze hier verkeerd zitten. Op de strook staat bovendien een stevige auto van Rijkswaterstaat die dient als ‘botsabsorber’.

Doorstroming in het geding

Terwijl twee medewerkers van een aannemer het oranje plastic voorzichtig naar beneden trekken – het zou dramatische gevolgen kunnen hebben als het grote zeil over de snelweg waait – vertelt Ter Hoeven dat dit bord ergens in de afgelopen weken al is vervangen. 

“Als we alles in deze dagen zouden moeten doen, zouden we in de knel komen. Bovendien belast je dan het wegennet op te veel plekken en kan de doorstroming in het geding komen.”

Ondertussen vorderen de wegwerkers: waar eerst 120 stond in de rode cirkel, komt deze ochtend langzaam maar zeker een staketsel met borden tevoorschijn waarop onder meer staat dat vanaf heden de maximumsnelheid overdag nog slechts 100 kilometer per uur is. Minder uitstoot moet het gevolg zijn, hoewel het hier in de aanvliegroute van de Polderbaan eigenlijk altijd naar kerosine ruikt. Ondanks dat: een nieuwe tijd kan beginnen, een minder haastige tijd.

Hoewel, passerende auto’s scheuren langs alsof hier geen sprake is van een soort historisch moment. Vanaf de vluchtstrook valt niet te zien of ze onmiddellijk snelheid hebben teruggenomen: iedereen gaat loeihard. 

Maar even later, vanuit onze auto die zich voortbeweegt met 100 kilometer per uur, lijkt het erop dat het grootste deel van de medeweggebruikers zich aan de nieuwe limiet houdt. In die zin is de omwisselactie hier een succes.

Geen omwisselactie

Dat woord omwisselactie is overigens niet de term die door de medewerkers van Rijkswaterstaat wordt gebruikt. Bij de organisatie die onder meer verantwoordelijk is voor ’s rijks wegen wordt gesproken over ‘een onthulling’. En het moet gezegd: daar lijkt het ook nogal op.

Niet een heel feestelijke onthulling, er zijn geen champagne en hoogdravende speech. Maar er wordt wel een doek weggetrokken, alsof een nieuw standbeeld wordt getoond aan de wereld.

Deze vrijdagochtend gaat alles crescendo, zegt Ter Hoeven, die de afgelopen dagen best een stukje spanningsopbouw voelde. “We hebben 90 procent van de nieuwe borden al geplaatst, daarvoor is het een kwestie van onthullen.

Volgens de planning moeten we uiterlijk maandagochtend vroeg klaar zijn, maar mede doordat we hier in vergelijking met wegen buiten de Randstad relatief weinig hoeven te vervangen, verwachten we in heel Noord-Holland zaterdagnacht wel klaar te zijn.”

Borden van rijstvlies

Een deel van de nieuwe borden die dit weekend zijn ‘onthuld’, is circulair: ze zijn vervaardigd uit onder meer rijstvliesjes en steenzout. Fabrikant Mark Hofman van het innovatieve bedrijf OFN: “Voorheen waren dit soort borden van staal of aluminium, dat laat een enorme CO2-voetafdruk achter. Met name het aandeel rijstvlies zorgt voor een positief effect op die CO2-uitstoot. Rijstvlies is een restproduct bij de verwerking van rijst. De verwerking vindt plaats in het land van bestemming. Hierdoor is het transport minimaal en krijgen restproducten een nuttige toepassing.” Volgens Hofman zijn de nieuwe borden stevig. “Het is bewezen technologie, die wij nu hiervoor inzetten.”

Vanaf nu: goed op de borden letten

Automobilisten moeten dit weekend vooral heel goed op de borden letten: gedurende het wisselweekend, dat donderdagavond is gestart en tot maandagochtend vroeg zal duren, mag op sommige wegen overdag nog 130 worden gereden, terwijl op andere snelwegen de snelheidsverlaging naar 100 kilometer per uur al is doorgevoerd. Als regel geldt namelijk: zodra het bord is aangepast, gaat vanaf dat moment op die plek de aangegeven maximumsnelheid in. De borden zijn leidend, aldus Rijkswaterstaat. De politie kán dit weekend al bekeuringen gaan uitschrijven.

Voor alle duidelijkheid: het gaat om een algehele snelheidsverlaging. Vanaf maandagochtend mag dus in heel Nederland tussen 06.00 en 19.00 uur nergens meer 130 worden gereden. De grootste gevolgen zijn voor automobilisten in Noord-Nederland: op snelwegen in dit dunner bevolkte deel van het land gold vrijwel overal een maximumsnelheid van 130. Bovendien zijn de snelwegen er veel rustiger, waardoor het vaak mogelijk was om die maximumsnelheid ook echt te rijden.

Hoe dichter bij Amsterdam automobilisten blijven, hoe minder effect ze zullen ondervinden van de snelheidsverlaging van 130 naar 100: in de Randstad mag op veel wegen overdag nu al vaak niet harder worden gereden dan 100 kilometer per uur.

Navigatieapparatuur

In de buurt van Amsterdam geldt de maximumsnelheid van 130 kilometer per uur bijvoorbeeld voor de A5, vanaf knooppunt Raasdorp bij Lijnden tot een eind de A4 op, bij knooppunt Burgerveen. Voor een deel van de A9 langs Badhoevedorp geldt ook een snelheidsverlaging: daar wordt de snelheid overdag teruggebracht van 120 naar 100 kilometer per uur.

Voor automobilisten die blind vertrouwen op hun navigatieapparatuur is de komende periode alertheid geboden: niet alle apparatuur zal direct zijn afgestemd op de snelheidsverlaging naar 100 kilometer per uur. Dat blijkt uit onderzoek door de NOS.

Veel navigatie-apparatuur toont de maximumsnelheid, maar past die niet meteen aan zodra die wordt gewijzigd. Google Maps past net als Rijkswaterstaat de borden geleidelijk aan. Het bedrijf is donderdagavond begonnen met de aanpassingen en verwacht de operatie maandagochtend te hebben afgerond.

Niet langzamer

Het is afwachten of automobilisten ook massaal minder hard gaan rijden. Televisieprogramma EenVandaag hield een peiling, waarin 46 procent van de dagelijkse weggebruikers aangaf zich niet te zullen gaan houden aan de nieuwe maximumsnelheid. De politie heeft laten weten geen extra controles te zullen uitvoeren op de snelwegen. Reden daarvoor is dat daarvoor niet voldoende politiecapaciteit is.

Dankzij de maatregel zou de stikstofuitstoot van het wegverkeer moeten afnemen, waardoor er weer ruimte komt om bouwprojecten doorgang te laten vinden.

Begrip bij de ANWB

Uit onderzoek van de ANWB onder haar leden blijkt dat een kleine meerderheid van hen vindt dat de bouw niet mag komen stil te liggen. Zij staan daarom positief tegenover de snelheidsverlaging.

Ongeveer een derde van de leden is negatief of zeer negatief over de maatregel. De ANWB zegt zelf begrip te hebben voor het terugbrengen van de snelheid, maar vindt dat deze weer op het oude niveau moet worden gebracht zodra er meer stikstofruimte komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden