Ongeldige poststemmen tellen tóch mee: minister verandert procedure

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken verandert de procedure van het poststemmen, waardoor duizenden ongeldige stemmen toch meetellen. Ollongren grijpt in nadat maandag was gebleken dat veel 70-plussers fouten hadden gemaakt bij het versturen van hun poststem.

De briefstemmen van Nederlanders in het buitenland worden een week voor de verkiezingsdatum verwerkt. Kiezers buiten Nederland stemmen standaard per brief.  Beeld Lex van Lieshout/ANP
De briefstemmen van Nederlanders in het buitenland worden een week voor de verkiezingsdatum verwerkt. Kiezers buiten Nederland stemmen standaard per brief.Beeld Lex van Lieshout/ANP

Naar schatting 800.000 ouderen brengen deze Tweede Kamerverkiezingen hun stem uit per post. Gemeenten zijn sinds dit weekeinde bezig die poststemmen alvast te openen, zodat ze vanaf woensdagochtend geteld kunnen worden. Zo’n 8 procent van de poststemmen bleek ongeldig te zijn. Bij normale verkiezingen is dit 0,3 procent.

Ollongren laat dinsdagochtend in een Kamerbrief weten dat stembureauleden nu tóch de envelop mogen openmaken waarin vermoedelijk het ingevulde stembiljet én de stempas van een kiezer zit. Eerder mocht dat niet, omdat het stemgeheim dan geschonden zou worden. Veel ouderen hebben per ongeluk hun stempas bij het stembiljet gedaan, waardoor die stemmen ongeldig zijn.

Stembiljet niet openvouwen

Volgens Ollongren wordt het stemgeheim met de nieuwe procedure niet geschonden, omdat ‘de geopende briefstemenvelop met daarin het briefstembiljet in de stembus kan worden gedaan zonder dat het briefstembiljet wordt ingezien of opengevouwen’. ‘Op die wijze blijft het stemgeheim gewaarborgd,’ stelt de minister.

Dat betekent dat vele duizenden afgekeurde stemmen nu alsnog meetellen. Het is de bedoeling dat de stembureaus alle ongeldige poststemmen opnieuw gaan bekijken, waardoor ze vanaf woensdagochtend toch in de telling kunnen worden meegenomen. Ollongren heeft de nieuwe procedure afgestemd met de Kiesraad en de Raad van State. Volgens die adviseurs gaat de aangepaste procedure niet in tegen de tijdelijke wet die poststemmen mogelijk maakt.

Volgens de Kiesraad mag niet ‘lichtvaardig’ worden omgegaan met het openen van de stemenvelop. ‘De envelop beschermt namelijk het stemgeheim van de briefstemmer. Echter zou het terzijde leggen van de briefstem de briefstemmer evenzeer benadelen. De stem gaat dan namelijk verloren.’

Twee enveloppen

Ouderen hebben twee enveloppen thuis gekregen: een stemenvelop en een retourenvelop. Het was de bedoeling dat kiezers hun ingevulde stembiljet in de stemenvelop deden, waarna ze die envelop met hun stempas in de retourenvelop stopten. Die envelop kon vervolgens op de post. Maar een deel van de ouderen heeft ook hun stempas in de stemenvelop gedaan.

In een reportage van de NOS was maandag te zien dat tellers in het Brabantse Bernheze de stemenvelop openden, om de stempas eruit te halen. “Ik heb deze weer dichtgeplakt voor het stemgeheim,” zei een teller. Even later greep een ander stembureaulid in: “Nee, nee, nee, jullie mogen die nooit openmaken.” Zondagavond stuurde het ministerie nog nieuwe instructies naar gemeenten, waardoor de verwarring en onduidelijkheid alleen maar groter werden.

Vorige week bleek al dat 2,5 procent van de poststemmen ongeldig was. Toen ging het om ongeadresseerde stemenveloppen die PostNL uit de brievenbussen had gevist. Dat waren dus géén retourenveloppen, waarop het adres van de gemeente staat. Zo’n 10.000 van de 400.000 poststemmen zijn om die reden afgekeurd.

Onvoldoende gerealiseerd

Minister Ollongren laat dinsdag weten zich ‘onvoldoende gerealiseerd’ te hebben welke verwarring er allemaal bij ouderen kon ontstaan over het briefstemmen. “We waren er vanuit gegaan dat het stemgeheim vrij logisch is,” zegt Ollongren dinsdag. “Maar in een aantal gevallen hebben mensen het toch niet zo begrepen.”

Volgens de Kiesraad werden bij de vooropening tot nu toe 5 tot 10 procent van de briefstemmen terzijde gelegd bij gemeenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden