Plus

Onenigheid over bouw van bijna 1 miljoen woningen

Nederland moet tot 2030 zo’n 900.000 woningen bouwen om het woningtekort op te lossen. Dat stelt demissionair minister Ollongren woensdag in een brief aan de Tweede Kamer. Deskundigen zetten vraagtekens bij de noodzaak van zo veel nieuwe huizen én er is discussie over ‘bouwen in het groen’.

Nieuwbouw op IJburg. Beeld Hollandse Hoogte / Kim van Dam
Nieuwbouw op IJburg.Beeld Hollandse Hoogte / Kim van Dam

Er is volgens een onderzoek dat Ollongren liet uitvoeren meer geld nodig voor de bouwplannen. ‘De aanpak van het woningtekort blijft onverminderd urgent,’ stelt de demissionair minister van Binnenlandse Zaken in de Kamerbrief. Ze liet bureau ABF Research onderzoek doen naar de bouwopgave, ‘zodat een volgend kabinet hierover kan besluiten’.

Volgens Ollongren gaat het de goede kant op met de woningbouw in Nederland. De afgelopen kabinetsperiode zijn er jaarlijks 75.000 huizen gebouwd en dat aantal zou de komende jaren moeten oplopen naar 120.000 nieuwbouwwoningen per jaar.

Er zou genoeg ‘plancapaciteit’ zijn om tot 2030 bijna 1 miljoen huizen neer te zetten, maar volgens de demissionair minister is dat nog niet genoeg, omdat gaandeweg een deel van de plannen niet doorgaat of wordt aangepast. Ze dringt er dan ook op aan extra te investeren, zodat er nog eens 30 procent meer bouwlocaties bij komen.

Bouwen in het groen

De Kamerbrief met een nationale woningbouwkaart verschijnt kort nadat het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) pleitte voor nieuwbouwprojecten in weilanden rond de steden met de grootste woningnood. Het EIB denkt dat een groot deel van de huizen in groene gebieden moet komen en wijst erop dat de zeven provincies met de grootste vraag naar woningen maar 1,5 procent van de beschikbare landbouwgrond hoeven in te leveren om de doelstelling van 1 miljoen huizen te halen.

Bij boerenorganisaties schoot dat in het verkeerde keelgat en ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is kritisch. “Het EIB heeft meteen gekeken naar weilandlocaties, maar in de steden en aan de rand van steden liggen nog genoeg onbenutte mogelijkheden,” zegt David Hamers van het PBL. “Daarnaast moet je woningbouwplannen breder bekijken: wat voor waterproblematiek is er in de omgeving, wat voor bodem ligt er, zijn er genoeg recreatiemogelijkheden voor bewoners? Dat hoort óók bij stedelijke ontwikkeling.”

Waarschijnlijk minder huizen nodig

In de politiek zal er niet snel overeenstemming zijn over de vraag waar de extra woningen moeten komen: VVD en CDA voelen wel wat voor bouwen in het groen, maar onder meer D66 en GroenLinks willen dat de woningen vooral in de steden komen. Voordat ze het over de invulling van de bouwbehoefte kunnen hebben, moeten de partijen het bovendien eerst eens worden over de vraag of er wel 1 miljoen nieuwbouwhuizen (of 900.000 zoals ABF Research stelt) moeten komen.

Het getal werd ook al genoemd door bijna alle brancheorganisaties die begin dit jaar met de gezamenlijke Actieagenda Wonen kwamen en in meerdere partijprogramma’s kwam de ambitie van 1 miljoen huizen voorbij. Het Planbureau voor de Leefomgeving zet echter forse kanttekeningen bij het cijfer, dat tot stand is gekomen na CBS-prognoses van de bevolkingsgroei.

‘Het getal van 1 miljoen woningen tot 2030 lijkt een vaststaand gegeven te zijn geworden,’ staat in een PBL-rapport. ‘Vanuit een communicatief oogpunt is dat handig: het getal straalt een zekere urgentie uit. Maar er is een behoorlijke waarschijnlijkheid dat tot 2030 aanzienlijk minder dan 1 miljoen extra woningen nodig zijn.’ Schattingen zouden wijzen op grofweg 500.000 tot 750.000 nieuwe huizen.

Financiële oorzaken

Het is koren op de molen van journalist en financieel commentator Hans de Geus. Hij gooide onlangs met zijn boek Hoe ik toch huisjesmelker werd de knuppel in het hoenderhok. “Mijn stelling is dat er misschien wel een woningtekort is, maar niet een groter tekort dan de afgelopen dertig jaar en het tekort veroorzaakt ook niet de woningnood en woningarmoede die we in Nederland momenteel kennen. Die heeft namelijk financieel-economische redenen: de rente is ontzettend laag, waardoor mensen meer kunnen lenen en beleggers met hun geld naar vastgoed vluchten. Dat wakkert de vraag naar huizen aan en zo stijgen de prijzen. Vervolgens kunnen doorstromers met de overwaarde nóg meer geld bieden op een volgend huis. Het is een piramidespel dat een tweedeling veroorzaakt tussen de bezittende klasse en huurders.”

De Geus ziet bewijs in het feit dat het woningtekort volgens ABF Research dit jaar is teruggevallen van 331.000 naar 279.000 woningen. “Ging de huizenprijs omlaag, waardoor wonen betaalbaarder wordt? Nee, de krapte nam verder toe en de huizenprijzen blijven maar oplopen.” Overigens dalen de prijzen van nieuw aangeboden huurwoningen in de grote steden, waaronder Amsterdam, momenteel wél.

Fiscale maatregelen

De Geus kreeg de laatste weken bijval van CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen, die de ernst van het woningtekort in twijfel trekt. Ook De Nederlandsche Bank is kritisch op het Nederlandse woonbeleid en probeert de focus bij de onbetaalbaarheid van huizen te verleggen van nieuwbouw naar fiscale maatregelen.

Uit een studie van vorig jaar kwam naar voren dat de hoge financierbaarheid dankzij de lage rente de hoge huizenprijzen veroorzaakt, niet het woningtekort. DNB-president Klaas Knot vindt dat de hypotheekrenteaftrek verder moet worden afgebouwd om in ieder geval één financiële prikkel die woningbezit aanjaagt weg te halen.

Econoom Mirjam Bani van ING pleitte er onlangs voor de winst bij de verkoop van een woning te belasten en de overdrachtsbelasting van 2 procent voor jonge kopers weer in te voeren, omdat de afschaffing daarvan de vraag naar koopwoningen verder zou aanjagen.

Ruim 90.000 extra woningen in regio Amsterdam

Volgens het EIB kunnen in de metropoolregio Amsterdam nog ruim 90.000 nieuwe woningen gebouwd worden op landbouwgrond in Noord-Holland en Flevoland. Er zou nog voldoende ruimte zijn voor nieuwbouwlocaties in Almere (42.500 woningen), Haarlemmermeer (25.500 woningen), Purmer (20.000 woningen), Beemster (2000 woningen) en Landelijk Noord (3500 woningen).

Of het Amsterdamse college zit te wachten op woningbouw in Landelijk Noord is maar de vraag. Tot nu toe is het gebied in Noord buiten de Ring altijd van grootschalige woningbouw gespaard gebleven. Ook de provincie moet met dergelijke plannen akkoord gaan. Wel is een gedeelte aangewezen als zoekgebied voor de bouw van windturbines.

Jesper Roele

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden