PlusInterview

Onderzoeker PBL: ‘Laat eens uitrekenen hoe duur het is om je huis te verduurzamen’

In een uiterst kritisch rapport waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maandag dat het voor de meeste huizenbezitters te duur is om hun woning energieneutraal te maken. Het kabinetsbeleid ligt onder vuur. ‘Zie het als een winstwaarschuwing,’ zegt hoofdonderzoeker Frans Schilder.

Frans Schilder, onderzoeker Planbureau voor de Leefomgeving.Beeld PBL

Zelf woont Schilder in zo’n gemiddelde Nederlandse woning: een rijtjeshuis van circa 110 vierkante meter en nog weinig isolatie. “Ik wilde zelf ook eens onderzoeken hoe ik mijn huis energieneutraal zou kunnen maken, geïnspireerd door een campagne. Dat viel erg tegen, want ik kreeg te horen dat ik er beter niet aan kon beginnen omdat het financieel niet voordelig zou zijn. Uit ons onderzoek blijkt dat dit voor de meeste huizenbezitters geldt. Die kunnen er vanuit financieel oogpunt dus beter mee wachten.”

Het rapport gaat alleen over koopwoningen. Waarom?
“Als je in een huurhuis woont, kun je zelf nog niet aan de slag. Dat moet de woningcorporatie of huisbaas doen. Eigenaren van appartementen hebben met een vereniging van eigenaren te maken. Wij wilden een keer goed onderzoeken wat de gemiddelde huizenbezitter nu zou moeten investeren om het huis energieneutraal te maken. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat vóór 2050 de woningvoorraad wordt afgekoppeld van aardgas en dat huizen kostenneutraal moeten kunnen overstappen naar een duurzame manier van verwarmen. Dat kan dus nog niet iedereen onder de huidige omstandigheden.”

In het Klimaatakkoord staat helemaal niet dat alle huizen energieneutraal moeten worden, zo luidt de kritiek op het rapport.
“Nee, dat klopt en ook niet álle huizen moeten van het aardgas. Maar we moeten wel naar een klimaatneutrale woningvoorraad. Ik begrijp de kritiek, maar ons onderzoek is afgebakend. We hebben bijvoorbeeld ook de impact van warmtenetten niet meegenomen, omdat je daar als huiseigenaar niet zelf voor kunt kiezen. De vraag is dus: kun je bestaande huizen zo isoleren dat je de gasketel door een warmtepomp laat vervangen en kun je de stroom die daarvoor nodig is zelf opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen? Uit onze berekeningen blijkt dat het rendabel is voor huishoudens die zo'n 150 euro per maand aan energie kwijt zijn. Maar zit je daar onder, dan kost het je meer geld dan dat je op de energierekening bespaart.

Het kabinet onderzoekt of gebouwgebonden leningen hulp bieden, maar daar gelooft u ook niet in?
“Gebouwgebonden financiering gaat tegen een hogere rente dan een hypotheek, omdat het onderpand voor de geldverstrekker ontbreekt. De investering wordt dan nog moeilijker terug te verdienen.  Als dan ook nog eens de salderingsregeling wordt afgebouwd, waarmee huiseigenaren de stroom die ze verbruiken kunnen wegstrepen tegen wat de zonnepanelen opleveren, kun je niet woonlastenneutraal uitkomen.”

Bent u niet bang dat met een dergelijk rapport het klimaatbeleid onderuit wordt gehaald?
“Ik zie het niet als een negatief rapport. Het glas is half leeg, maar ook half vol. Voor veel huishoudens is het wél aantrekkelijk om hun huis dermate te verduurzamen dat het energieneutraal wordt. Dat komt door de subsidies en regelingen die nu in Nederland gelden. De boodschap is dan ook: laat eens uitrekenen hoe het in je eigen situatie zit. Geen huis en huishouden is precies hetzelfde.”

Het is juist ook een heel kritisch rapport over de haalbaarheid van kabinetsdoelstellingen, toch?
“Transparantie en discussie over het klimaatbeleid is in mijn optiek verstandig en noodzakelijk. Er moet niet een te rooskleurig beeld ontstaan over het verduurzamen van alle woningen. We zeggen niet dat het niet kan. We zeggen dat het voor de meeste mensen meer geld kost dan oplevert. Beleidsmakers moeten die groep in de gaten houden.”

Op dit moment zijn alle gemeenten bezig met het maken van een routekaart per wijk. Deze wijkgerichte aanpak is de kern van de Nederlandse strategie voor het verduurzamen van huizen. U denkt dat die niet werkt.
“Zie het als een winstwaarschuwing. Als je nou kijkt wat de diversiteit van woningen en huishoudens is, dan voorzie ik coördinatieproblemen. Je kunt wel zeggen ‘we gaan nu in dit huizenblok investeren’. Dan woont er een vrouw van 84 die denkt ‘het zal mijn tijd wel duren’ en een jong echtpaar dat net aan een dure hypotheek is begonnen. Zie die neuzen maar dezelfde kant op te krijgen. Ik zeg niet dat je het niet moet proberen, maar makkelijk zal het niet gaan.”

In Nederland liggen nu op 1 miljoen daken zonnepanelen. Zonnepanelen zijn toch onomstreden als investering?
“Als losse maatregel zijn zonnepanelen inderdaad prima, ze renderen hartstikke goed. Binnen zes of zeven jaar heb je ze terugverdiend. Maar als je een warmtepomp gaat aanschaffen, heb je er wel 26 nodig en die passen niet op ieder dak. Het gaat dus om de warmtevraag als de gasketel vervangen moet worden. Dan is een combinatie nodig van verschillende duurzaamheidsmaatregelen en kun je niet zonder zonnepanelen.”

Is het rapport een pleidooi voor meer subsidie?
“Meer subsidie is niet de eerste stap. Voor een deel van de huizenbezitters is het al rendabel. Tegen hen zou ik willen zeggen: blijf niet stil zitten, maar kijk hoe je op lange termijn kunt besparen op de energierekening en tegelijkertijd klimaatneutraal kunt zijn.”

Tweede Kamer verbluft: huis verduurzamen moet wél rendabel worden

In de Tweede Kamer is verbaasd gereageerd op een nieuw rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), waarin wordt gesteld dat het verduurzamen van de eigen woning voor de meeste huizenbezitters helemaal niet rendabel is. Lees hier verder

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden