PlusInterview

Onderzoeker Ahmed Hamdi: ‘Koranlessen zijn een hoofdpijndossier’

Moskeeën worstelen met Koranlessen en de hogere kwaliteitseisen die ouders stellen, zegt onderzoeker Ahmed Hamdi. ‘Ouders hebben zelf vaak teleurstellende of ronduit slechte herinneringen aan hun koranlessen.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Moskeebestuurders zullen het niet gauw toegeven, maar voor het overgrote deel van de Nederlandse moskeeën vormen Koranlessen een hoofdpijndossier, aldus Hamdi, onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut en verbonden aan het Kennisplatform Integratie & Samenleving.

“Moskeeorganisaties missen vaak kennis, middelen en mensen. Ze worstelen met de vraag of er genoeg vrijwilligers zijn om les te geven, of er voldoende zicht is op het onderwijs en of ouders en kinderen wel tevreden zijn. Ik ben nog nooit een moskeebestuurder tegengekomen die zei: we hebben geen probleem met het vinden van vrijwilligers.”

Zelfisolatie

Moskeeonderwijs draait om het memoriseren van de Koran, religieuze vorming en het leren van Arabisch of Turks of allebei. “Het kan bijdragen aan het ontwikkelen van een eigen identiteit. Maar het kan soms ook leiden tot zelfisolatie, zeker bij moskeeën van zeer conservatieve en gesloten gemeenschappen.”

In 2017 onderzocht Hamdi in opdracht van de gemeente koranscholen in Amsterdam-West, waaronder die van de Mevlanamoskee. Daar volgde Lale Gül lessen die ze beschrijft in haar autobiografische roman Ik ga leven.

“Dat onderzoek was vooral een inventarisatie van de wijze waarop moskeebesturen de lessen organiseerden en hoe ze tegen een aantal algemene zaken aankeken, zoals vernieuwing en verbetering van de lessen en samenwerking met andere moskeeën en de gemeente.”

Het onderzoek was bedoeld om de gemeente ‘basisinzicht te bieden voor verdere gesprekken met de moskeeën’ en niet gericht op eventuele misstanden die Gül benoemt, zoals de stelselmatige achterstelling van vrouwen en meisjes.

“Lale Güls verhaal is het verhaal van één iemand. Het is een belangrijk boek en een serieus signaal. Tegelijkertijd ligt het gevaar van generalisatie op de loer. Er bestaan grote verschillen tussen moskeeën. En ervaringen kunnen afhankelijk zijn van de individuele docent die je treft. Dat kan binnen een en dezelfde moskeeorganisatie een heel verschil uitmaken.”

Milli Görüs

Dat geldt ook voor gebedshuizen die zijn aangesloten bij de religieuze organisatie Milli Görüs, zoals de Mevlanamoskee. “Mijn beeld is dat naast de religieuze lijn die vanuit een moskeeorganisatie wordt meegegeven, de vrijwillige docenten vaak zelf ook redelijk veel vrijheid nemen in wat ze hun leerlingen meegeven. Zelfs bij een behoorlijk strak georganiseerde organisatie als Milli Görüs.”

Hamdi is niet verbaasd over de zaken die Gül beschrijft. “Het is bekend dat er personen en gemeenschappen zijn met zeer conservatieve religieuze en culturele opvattingen.” Hij denkt wel dat de kwaliteit van moskeelessen langzaam maar zeker verbetert. “Ouders hebben zelf op moskeescholen gezeten en hebben vaak teleurstellende of ronduit slechte herinneringen. Zij en hun kinderen eisen meer kwaliteit. Ik ken voorbeelden van hoogopgeleide ouders die geld bij elkaar leggen en een lokaal en een docent inhuren.”

“Ouders zijn veeleisender, kinderen mondiger. Tegelijkertijd is er grote behoefte aan informatie over de islam waarvan ouders het gevoel hebben dat ze die zelf niet kunnen bieden. Die kijken daarvoor naar de moskee. De kwaliteit daar laat vaak nog te wensen over. Moskeeën voelen dat het beter moet. De meeste hebben moeite een gedegen verbeterproces op te zetten. Het ontbreekt vaak aan voldoende kennis, ervaring en capaciteit.”

Pedagogisch verantwoord

Het Kennisplatform Integratie & Samenleving werkt aan een ‘pedagogisch kwaliteitskader’. “Het moet dienen als vrijwillig handvat voor moskeeën, een soort gereedschapskist. Alleen het trainen van vrijwilligers zoals veel moskeeën doen, werkt niet echt. Er is een visie en een beleidskader nodig. Het gaat ook om de pedagogische invalshoek. Hoe zorg je voor een positieve ontwikkeling van kinderen? Hoe doceer je pedagogisch verantwoord? Welk soort docenten zoek je? Waarop moet je letten bij de aanschaf van lesmateriaal?”

“In eerste instantie werkten we samen met een klein aantal moskeeorganisaties . We hopen de eerste versie van het kwaliteitskader dit jaar met inbreng van een groter aantal moskeeorganisaties verder te ontwikkelen en dat het zich daarna als een olievlek verspreidt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden