Nieuws

Onderzoek: topambtenaar maakte fouten rond melding klokkenluider over misstanden NPO

De hoogste ambtenaar van het ministerie van Onderwijs heeft een ‘onjuiste afweging’ gemaakt toen zij sprak met een klokkenluider over mogelijke misstanden bij de publieke omroep. Zij meldde haar vriendschap met toenmalig NPO-baas Shula Rijxman niet. Daardoor ontstond ‘de schijn van belangenverstrengeling’.

Hanneke Keultjes
Volgens minister Robbert Dijkgraaf (Media, D66) is de melding van de klokkenluider ‘niet correct verlopen’. Beeld ANP /  ANP
Volgens minister Robbert Dijkgraaf (Media, D66) is de melding van de klokkenluider ‘niet correct verlopen’.Beeld ANP / ANP

Volgens minister Robbert Dijkgraaf (Onderwijs, D66) blijkt na onderzoek door de Auditdienst Rijk dat de melding van de klokkenluider ‘niet correct verlopen’ is. De klokkenluider sprak eerder met BNR en wilde naar eigen zeggen misstanden aankaarten over de salarisplafonds voor presentatoren, die op schimmige wijze zouden zijn omzeild.

De melder kwam uiteindelijk bij Kamerleden terecht die de persoon doorverwezen naar het ministerie van Onderwijs, waar Media onder valt. Daar ging het mis. Misstanden moeten volgens de procedure rond klokkenluiders eerst intern worden gemeld, tenzij dat ingewikkeld ligt. Dan dient de klokkenluider een melding te doen bij het Huis voor Klokkenluiders. Maar toenmalig minister Arie Slob, die destijds over Media ging, koos in overleg met zijn secretaris-generaal voor een ‘interne OCW-route’.

Privérelatie

Deze hoogste ambtenaar op het ministerie, Marjan Hammersma, ging zelf het gesprek aan met de klokkenluider. Ze vertelde er niet bij dat ze bevriend was met Rijxman. Na het gesprek hoorde de klokkenluider niets meer van Hammersma. Pas later kwam de persoon achter de vriendschap tussen de topambtenaar en Rijxman, wat tot ‘gevoelens van onveiligheid’ heeft geleid. De klokkenluider zou nooit naar het ministerie zijn gegaan als hij of zij had geweten van de privérelatie. De klokkenluider wilde ook niet meewerken aan het onderzoek.

Dat Hammerma in haar eentje met de melder sprak, ging lijnrecht in tegen het advies van de juridische afdeling van het ministerie. Die afdeling stelde juist dat het gesprek gevoerd moest worden met iemand die binnen het departement niets te maken heeft met media en dat een onafhankelijk notulist (met geheimhoudingsplicht) bij het gesprek aanwezig moest zijn.

Aanblijven

‘Dat het advies uiteindelijk niet volledig is opgevolgd, vind ik een onjuiste afweging,’ schrijft Dijkgraaf aan de Tweede Kamer. Zo'n situatie mag zich ‘niet nog eens voordoen’, aldus Dijkgraaf. Hammersma kan ondanks haar omissies wel aanblijven als hoogste ambtenaar. Het onderzoek toont niet aan dat door haar ‘niet te goeder trouw is gehandeld’ en er is ook geen bewijs gevonden van ‘misbruik of vermenging van belangen’. Wel voerde Dijkgraaf de afgelopen weken ‘verschillende intensieve gesprekken’ met Hammersma. ‘Ik heb geen reden de integriteit van de SG in twijfel te trekken.’ Volgens hem betreurt Hammersma het ook dat zij relevante relaties niet proactief heeft gemeld.

Wel komt hij met een aantal structurele verbeteringen die dergelijke fouten in de toekomst moeten voorkomen. Zo komt er een ‘heldere standaardprocedure’ die voor externe meldingen geldt en bij iedere ambtenaar bekend moet zijn. Volgens Dijkgraaf onderstreept de kwestie dat ‘een transparante cultuur’ nodig is ‘om integriteitsrisico’s en (de schijn van) belangenverstrengeling te minimaliseren’.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden