Onderzoek RIVM: virusblootstelling mogelijk via aerosolen in geval van ‘supershedder’

5 procent van de coronabesmette personen stoot zo veel virusdeeltjes uit dat virusblootstelling via aerosolen in kleine, slecht geventileerde ruimten realistisch is. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM naar de overdracht van het coronavirus via de lucht.

Volgens het onderzoek is 1,5 meter afstand in zeer zeldzame gevallen niet genoeg.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De studie is zondag op pre-printserver MedRxiv gepubliceerd. Het onderzoek is nog niet inhoudelijk beoordeeld door andere wetenschappers, een zogeheten peerreview.

Het RIVM gaat ervan uit dat een besmet persoon het virus meestal overdraagt via grotere druppels die vrijkomen bij hoesten, niezen of praten. Die druppels vallen door hun gewicht vrij snel op de grond en zouden niet verder komen dan 1,5 meter. Door die afstand tussen mensen onderling in acht te nemen, beschermt men zichzelf tegen die grotere druppels.

Bij hoesten, niezen, praten en ademen komen echter ook kleinere druppels vrij die aerosolen worden genoemd. Deze zweven door de lucht en komen verder dan 1,5 meter. Blootstelling aan die zweefdruppels is doorgaans verwaarloosbaar als het gaat om virustransmissie, aldus het RIVM, maar dat kan veranderen als de aerosolen van een geïnfecteerd persoon een hoge concentratie virusdeeltjes bevatten of als mensen lang in een kleine, ongeventileerde ruimte verblijven.

Supershedder

De studie van het RIVM stelt grote verschillen vast tussen de hoeveelheid druppeltjes die mensen uitscheiden. Ook de veronderstelde virusconcentratie in die druppeltjes, bepaald op grond van de virusconcentratie in het slijm, verschilt enorm per persoon. Sommige mensen, zogeheten ‘supershedders’, stoten soms wel tienduizend keer meer virusdeeltjes uit dan andere mensen.

In een modelstudie werd het risico op blootstelling aan virusdragende aerosolen door praten, niezen, hoesten of ademen onderzocht voor verschillende situaties in een ongeventileerde ruimte. De onderzoekers haalden uit de vakliteratuur hoeveel zweefdruppels daarbij ontstaan, combineerden dat met de gevonden hoeveelheid virusconcentratie in het slijm, waarna ze het risico op blootstelling konden bepalen.

Als een besmet persoon die veel virusdeeltjes uitstoot bijvoorbeeld twintig minuten in een afgesloten, ongeventileerde bus zit, neemt voor de andere passagiers het risico op blootstelling aanzienlijk toe. Als zo iemand niest, en er zitten twintig mensen of meer in de bus, is de kans 100 procent dat ten minste één passagier aan die aerosolen wordt blootgesteld.

Huidige maatregelen

Daarmee is echter niet gezegd dat er daadwerkelijk een besmetting plaatsvindt. De studie keek alleen naar de blootstelling aan virusdragende aerosolen, niet naar de vraag of die aerosolen voldoende infectueuze virusdeeltjes bevatten voor besmetting. Veel virologen twijfelen of de virusconcentratie in aerosolen hoog genoeg is voor virustransmissie. De huidige maatregelen – niezen in de elleboog, afstand houden en het dragen van mondkapjes in het openbaar vervoer – moeten bescherming bieden tegen die mogelijke virustransmissie in bijvoorbeeld een bus.

Maandag verscheen in medisch vakblad Clinical Infectious Disease een open brief van 239 wetenschappers gericht aan de Wereldgezondheidsorganisatie en publieke gezondheidsinstituten als het RIVM. Daarin werd gesteld dat het coronavirus zich wel degelijk ook via aerosolen verspreidt. Verantwoordelijke instituten zouden dat serieuzer moeten nemen, aldus de brief.

1 op de 20 geïnfecteerden stoot zo veel virus uit dat het risico op aerosole besmetting groter wordt. Aerosole virusverspreiding in publieke ruimtes kan daarom een grotere rol spelen dan eerder verondersteld. Aangezien niet is aangetoond dat blootstelling aan aerosole virusdeeltjes daadwerkelijk tot besmetting leidt, zijn de bestaande richtlijnen vooralsnog niet aangepast, aldus een woordvoerder dinsdagochtend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden