Onderzoek: overheid discrimineerde in het verleden op geaardheid

Homoseksuelen maakten in het verleden minder kans op een baan bij de overheid dan heteroseksuelen. Dat is de conclusie van een onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut dat dinsdag wordt aangeboden aan demissionair minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken).

null Beeld ANP
Beeld ANP

Op verzoek van twee ministeries heeft het Verwey-Jonker Instituut onderzoek gedaan in de archieven van zes gemeenten, drie ministeries, vier centrale personeelsdiensten en de binnenlandse veiligheidsdienst over de periode 1945 tot 1971.

“Er heerste in de onderzoeksperiode een enorme afwijzing van alles wat niet de keurige heteronorm was,” zegt hoofdauteur van het onderzoek Marian van der Klein van het Verwey-Jonker Instituut tegen Trouw. “Homoseksuele ambtenaren moesten constant een deel van hun identiteit verborgen houden, nadenken over de keuzes in hun privéleven.”

Aanbevelingsbrieven

“We hebben nergens zien staan dat homoseksuelen niet aangenomen mochten worden bij de overheid. Wat je wel ziet, is dat iedereen die voldeed aan de norm een voorsprong had. Getrouwd zijn werd gehonoreerd, in aanbevelingsbrieven werd uitgebreid besproken hoe iemands vrouw en kinderen zich gedroegen,” zegt Van der Klein tegen Trouw.

“Als later bleek dat iemand homoseksueel was, werd niet expliciet gezegd dat die een andere functie moest vanwege zijn seksuele voorkeur. Maar er werd in sommige gevallen wel gezocht naar een andere baan.”

Uit het rapport wordt ook duidelijk hoeveel vooroordelen er in de onderzoeksperiode leefden over homo’s en lesbiennes. Zo vonden de onderzoekers de kwalificaties ‘verwijfd’ en ‘aanstellerig’ op formulieren en in interviews met directeuren van arbeidsbureaus. Het was een manier om een vermoeden van ‘homofilie’ uit te spreken. De rijksoverheid was bang dat homo’s chantabel waren vanwege hun meestal geheimgehouden seksuele voorkeur en gemeenten wilden homo’s niet met kinderen laten werken.

Artikel 248bis

Het onderzoek loopt tot 1971, omdat toen artikel 248bis, het artikel dat seks tussen minder- en meerderjarige homo’s verbood, verdween uit het wetboek. Dat is de enige wet die ze hebben kunnen vinden die expliciet een onderscheid maakt op basis van homoseksualiteit. “Een man van 22 mocht namelijk wel seks hebben met een meisje van 20, maar niet met een jongen van 20.” Jonge homoseksuelen kwamen daardoor vaker in aanraking met de politie, wat een overheidsfunctie bemoeilijkte.

Als het aan Van der Klein had gelegen had de onderzochte periode langer mogen zijn. “De wetgeving die discriminatie verbiedt op grond van seksuele voorkeur stamt uit de jaren negentig. Aan de andere kant: vanaf de jaren zeventig verandert er zoveel in het denken over homoseksualiteit, dat had het onderzoek ook weer gecompliceerd.”

Nederland, Amsterdam, 4-8-2018. Foto Maarten Hartman. Pride Amsterdam. Canal Parade Amsterdam met thema Heroes. Gay Parade. Publiek Beeld Hollandse Hoogte / Maarten Hartman
Nederland, Amsterdam, 4-8-2018. Foto Maarten Hartman. Pride Amsterdam. Canal Parade Amsterdam met thema Heroes. Gay Parade. PubliekBeeld Hollandse Hoogte / Maarten Hartman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden