PlusAchtergrond

Onderzoek naar financiering islamitische instellingen: hetze of broodnodig?

Een onderzoek naar buitenlandse financiering van islamitische instellingen verdeelt de gemoederen. De een ziet het als een hetze, de ander als voorbode van een wenselijk verbod op de geldstromen. 

De Rotterdamse Essalammoskee is neergezet met geld uit de Emiraten. Beeld Henryk Sadura/Shuttertstock

Een hetze tegen de islam of een zinvolle poging radicale invloeden uit het buitenland te weren? De ‘mini-enquête’ waarmee de Tweede Kamer vanaf volgende week de gevolgen wil blootleggen van – met name Arabische – geldstromen naar moskeeën, roept wisselende reacties op.

Officieel wil de ‘Commissie parlementaire onder­vraging ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen’ met de openbare verhoren inzicht krijgen in ‘ongewenste beïnvloeding van maatschappelijke en religieuze organisaties in Nederland, zoals moskeeën’. In de praktijk draait het om financiering van islamitische instellingen vanuit Saoedi-Arabië, Golfstaten en mogelijk ook Turkije.

Ruud Koopmans, hoogleraar sociologie aan de Humboldtuniversiteit in Berlijn en islamkenner, spreekt van ‘een heel groot probleem’. “Dubieuze regimes en radicale moslimorganisaties hebben de afgelopen decennia miljarden geïnvesteerd in de verspreiding van fundamentalistisch gedachtegoed. Ook in Nederland.”

Hij is het oneens met critici als de Utrechtse hoogleraar Tom Zwart, volgens wie de focus op de islam op gespannen voet staat met het discriminatieverbod uit artikel 1 van de Grondwet. In een brandbrief aan Kamervoorzitter Khadija Arib klagen ook vier islamitische organisaties, die zo’n 150 verenigingen en moskeeën ver­tegenwoordigen. Waarom blijven kerken en syna­goges buiten beeld? Koopmans: “Radicalisering is een groot issue in de islamitische gemeenschap, niet in de boeddhistische of christelijke.”

Arnoud van Doorn, die in landen als Koeweit en Qatar fondsen werft voor islamitische instellingen in Nederland, gelooft niet dat de buitenlandse geldstromen bedoeld zijn om hier een vinger in de pap te krijgen. “Ik heb nooit mee­gemaakt dat bij donaties voorwaarden werden gesteld om invloed te krijgen.”

Volgens de oud-PVV’er, die na zijn bekering voor de islamitische Partij van de Eenheid raadslid werd in Den Haag, past het parlementair onderzoek in de ‘oorlog tegen de islam’. “Een soft war, waarbij grondrechten onder druk staan.”

‘Moslimlobby’

Van Doorn is niet opgeroepen voor de hoorzittingen die maandag beginnen, maar was vorige maand wel in Rotterdam bij een bijeenkomst voor moskeebestuurders die moeten verschijnen. Tom Zwart en een andere bekeerde oud-PVV’er, Joram van Klaveren, vertelden hun wat ze kunnen verwachten en wat hun rechten en plichten zijn. Van Doorn: “Dat is een positief neven­effect van deze hetze: het brengt de doorgaans verdeelde moslimgemeenschap bij elkaar. Bestuurders van de As-Soennahmoskee en de Al-Fitrahmoskee zaten in Rotterdam samen aan tafel. Onbedoeld creëert de overheid een sterke moslimlobby.”

De Haagse As-Soennah en Utrechtse Al-Fitrah zijn (streng) salafistisch, maar beconcurreren elkaar met Arabische en islamitische lessen buiten de moskee. As-Soennah is ook actief in Utrecht, Al-Fitrah onder meer in Amsterdam.

Oud-MIVD’er

De Kamercommissie geeft morgen inzicht in de lijst getuigen en daarmee de richting van het onderzoek. Van Doorn verwacht dat het zich toespitst op de door Koeweit gefinancierde As-Soennah en Al-Fitrah. “Moskeeën met grote aanhang die in het weekend honderden leerlingen hebben en actief zijn met dawa (zieltjes winnen, red). Dat is kennelijk ongewenst. Kleinere moskeeën als de Tawheed in Amsterdam, van dezelfde kleur maar minder actief op gebied van dawa, laat men links liggen.”

Ronald Sandee – ex-medewerker van de militaire inlichtingendienst MIVD en onderzoeker in Amerika – heeft een ander beeld. Hij verschijnt maandag als getuige-deskundige. De ‘tour d’horizon’ die hij binnenskamers al maakte met de commissie, ging onder meer over de internationale ontwikkelingen rond de Moslimbroederschap, waarover Sandee veel heeft gepubliceerd. “De commissie was bijvoorbeeld geïnteresseerd in de bemoeienis van de Verenigde Arabische Emiraten met de Essalammoskee in Rotterdam. Ook de Al-Fourqaanmoskee in Eindhoven kwam ter sprake.”

Net als hoogleraar Koopmans is Sandee voorstander van een verbod op buitenlandse financiering van religieuze instellingen. Ook hij waarschuwt dat Arabische landen en Turkije de geldstromen gebruiken om macht en invloed te verwerven.

“Saoedi-Arabië en de Emiraten maken een terug­trekkende beweging,” zegt Sandee. “Qatar en Turkije springen in het gat. Zij timmeren veel agressiever aan de weg dan een land als Koeweit. Er ontstaat een mix van Moslimbroeder-ideologie en salafisme, twee anti-integratieve vormen van islam met een grote invloed op Neder­landse bekeerlingen.”

Getuigen onder ede

De parlementaire ondervraging is na een parlementaire enquête het zwaarste onderzoekswapen van de Tweede Kamer. Bij de ‘mini-enquête’ over ‘ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen’ moeten getuigen verschijnen en staan ze onder ede. Er verschijnt geen eindrapport met conclusies zoals bij een enquête. Wel volgt dit voorjaar een debat over de uitkomsten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden