Plus

Onderzoek in opdracht ministerie: 2G voegt door omikron niets toe

De invoering van een 2G-beleid voor coronatoegangsbewijzen heeft op dit moment geen zin. Dat concluderen onderzoekers die op verzoek van het kabinet verschillende scenario’s bestudeerden. Het plan om ongevaccineerden minder toegang te geven lijkt daarmee de prullenbak in te kunnen.

Annemieke van Dongen en Niels Klaassen
Controle van de QR-code bij de ingang van nachtclub Bitterzoet in Amsterdam in de zomer van 2021. Beeld Joris van Gennip
Controle van de QR-code bij de ingang van nachtclub Bitterzoet in Amsterdam in de zomer van 2021.Beeld Joris van Gennip

Politiek was het van het begin af aan zwaar omstreden: het voornemen om alleen mensen die zijn gevaccineerd (de eerste G) of aantoonbaar genezen (de tweede G) een coronatoegangsbewijs te geven. Begin november ging Oostenrijk als eerste Europese land daartoe over. Negatief getest (de derde G) is in het Alpenland sindsdien niet meer genoeg om binnen te mogen in bijvoorbeeld een restaurant, kapsalon of zwembad. Frankrijk volgt binnenkort. Ondanks hevige kritiek op de Franse president Macron (die in een interview had gezegd ongevaccineerden ‘het leven zuur’ te zullen maken), stemde de Senaat alsnog met zijn plannen in.

Het Nederlandse kabinet heeft invoering tot nu toe voor zich uit geschoven. Het Outbreak Management Team (OMT) adviseerde afgelopen zomer al beperkingen voor ongevaccineerden in bepaalde situaties. Dat zou verspreiding van het coronavirus tegengaan en minder mensen in het ziekenhuis doen belanden.

Geen meerderheid

Toen minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) begin november 2G als noodgreep aankondigde om eerder uit de lockdown te komen, liepen de gemoederen hoog op. Zo leidde een demonstratie tegen 2G-beleid in Rotterdam tot hevige rellen.

In het parlement is nog geen meerderheid voor de plannen. Alleen VVD en D66 toonden zich voorstander, het CDA dubde maar neigde naar voor (samen slechts 72 van de 150 zetels). Coalitiegenoot ChristenUnie was altijd tegen. En toen de veel besmettelijker omikronvariant de boel overnam, groeide de scepsis alleen maar verder, omdat de mutant zich vaker niets aan lijkt te trekken van vaccinatie.

Een nieuwe studie lijkt het omstreden 2G-protocol nu het laatste zetje te geven. Het uitsluiten van mensen die niet zijn gevaccineerd of aantoonbaar hersteld voegt weinig toe, concluderen onderzoekers van onder andere de TU Delft, UMC Utrecht en het Erasmus MC op basis van modellen. Toen de deltavariant van het virus dominant was, had 2G-beleid nog beter gewerkt dan het huidige 3G-beleid, schrijven de onderzoekers. Nu de zeer besmettelijke maar minder ziekmakende omikronvariant het meest voorkomt, niet meer.

Vaccin beschermt niet goed genoeg

2G is volgens de onderzoekers alleen effectief wanneer vaccins goed beschermen tegen besmetting. Maar dat is nu een probleem. Hoewel de vaccins goed beschermen tegen ernstig ziek worden, beschermen ze slecht tegen overdracht van het virus. Van de mensen die in januari positief testten, was ruim driekwart gevaccineerd.

Het neemt volgens de onderzoekers niet weg dat het controleren van toegangsbewijzen op basis van vaccinatie, genezing of een test nut heeft. Maar coronatoegangsbewijzen alleen zijn volgens hen niet genoeg om een oplopend aantal besmettingen te voorkomen. Iedereen testen, 1G, werkt beter, maar daar kleven allerlei praktische bezwaren aan.

Kantelpunt

De nieuwe minister van Volksgezondheid ,Ernst Kuipers (D66), heeft de bevindingen van de onderzoekers naar de Tweede Kamer gestuurd. In een begeleidende brief zegt hij niet of dit betekent dat het kabinet zal afzien van 2G. Hij stuurt het alleen door ‘zodat u de uitkomsten mee kunt nemen’, is in die brief aan het parlement te lezen.

2G-tegenstander ChristenUnie noemt het onderzoek ‘een kantelpunt’ in de discussie over gebruik van de coronapas. “Testen is veel effectiever dan het uitsluiten van mensen,” zegt Kamerlid Mirjam Bikker. “1G werkt beter dan 2G. Waar 2G de samenleving verdeelt, is deze uitweg er een voor ons allemaal.”

Onder meer GroenLinks pleitte eveneens voor veel testen. GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld zei: “Omikron lijkt de grote spelbreker te worden als het gaat om de coronapas. Als je de samenleving echt open wil gooien, lijkt massaal testen toch echt de beste optie.”

Sceptische Kamer

Maar het kabinet waarschuwt dat massaal toegangstesten – voor café, theater, bioscoop of voetbalwedstrijd – een praktisch ingewikkelde en erg kostbare operatie is, variërend van honderden miljoenen euro’s tot anderhalf miljard euro per week.

In de Tweede Kamer reageren partijen echter sceptisch op die berekeningen: de testplicht zou ook laagdrempelig en goedkoper kunnen, als in sommige gevallen gewerkt kan worden met sneltests in plaats van kostbare en tijdrovende PCR-tests.

Overigens zit er voor de 2G-critici nog wel een addertje onder het gras in het rapport: dezelfde studie suggereert namelijk dat 2G plús verplichte test (2G+) onder sommige voorwaarden ook kan werken om het aantal ziekenhuisopnames en besmettingen verder omlaag te krijgen, al scheelt het weinig met de andere protocollen.

Het kabinet houdt vooralsnog vast aan het plan om alleen nog gevaccineerden of genezen personen toe te laten, maar Kuipers erkende bij de coronapersconferentie vrijdag wel dat er ‘een groot issue’ zou zijn als het niet effectief blijkt. Deze week leveren Kamerfracties hun laatste schriftelijke vragen erover in, binnenkort volgt dan het debat over de coronapas, 3G, 2G en 1G. De kans dat 2G doorgaat, is na gisteren wel verder geslonken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden