Nieuws

Onderwijsraad: stap af van schooladvies en eindtoets in groep 8 en selecteer pas later

Kinderen uit het basisonderwijs krijgen nu onvoldoende tijd om door te stromen naar onderwijs dat recht doet aan hun capaciteiten en ontwikkeling. De Onderwijsraad pleit voor een driejarige brugperiode. Onderwijswethouder Marjolein Moorman hoopt dat dit het begin is van echte veranderingen.

Leerlingen van het Keizer Karel College tijdens een les in de RAI.  Beeld ANP
Leerlingen van het Keizer Karel College tijdens een les in de RAI.Beeld ANP

In Nederland worden leerlingen via een schooladvies en eindtoets al op jonge leeftijd geselecteerd voor een schoolsoort van het voortgezet onderwijs. Deze vroege keuze leidt tot ongelijke onderwijskansen, zegt de Onderwijsraad. Het is ook steeds moeilijker geworden om op de juiste plek te komen via brede brugklassen of door te switchen of te ‘stapelen’.

Dus adviseert de Onderwijsraad het moment van selectie uit te stellen tot na een brede drie­jarige brugperiode. Zodat alle leerlingen de kans hebben zich te ontwikkelen en te ontdekken welk soort onderwijs zij het beste kunnen volgen. Het huidige schooladvies en de eindtoets in groep 8 komen dan te vervallen.

Stress

Het vroege selectiemoment in Nederland is al langer onderwerp van discussie. De Onderwijsraad schreef in 2019 ook al over de doorgeschoten differentiatie van het onderwijsstelsel. Ook sectorraden, vakorganisaties en organisaties van leerlingen en studenten pleiten voor verandering van het systeem.

De Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman noemt het advies ‘een stap in de goede richting’. Volgens haar is al veel vaker geconstateerd dat in Nederland kinderen veel te vroeg ‘in een hokje’ worden geplaatst. “Hier moet goed over worden nagedacht, want hoe we het nu doen, pakt nadelig uit voor kinderen.”

Moorman betoogt al langer dat het vroege selectiemoment ongelijkheid in de hand werkt. “Uit geen enkel onderzoek blijkt dat 11 jaar een goede leeftijd is om te selecteren, dat gebeurt ook in geen enkel land om ons heen. Het is pijnlijk, want wat je ziet is dat kinderen hun advies worden. Er wordt gezegd: dan klimmen ze later toch? Maar zo werkt het niet.”

Volgens Moorman zit er te veel stress in het systeem. “Er is schaduwonderwijs ontstaan, bijlessen van soms 60 euro per uur. Mensen die dat niet kunnen betalen, zijn daarvan afgesloten. Het werkt zo ongelijkheid in de hand.” De wethouder verwijst naar Denemarken, waar het selectiemoment is verschoven naar 15, 16 jaar. “De ongelijkheid is daardoor afgenomen.”

De Onderwijsraad stelt voor om, veel meer dan nu, in het basis- en voortgezet onderwijs flexibel onderwijs op maat te geven, dat recht doet aan verschillen tussen leerlingen. Dat betekent dat leerlingen onderwijs kunnen volgen op verschillende niveaus in wisselende groepen. Er moet nog meer aandacht komen voor uitblinkers.

Tijdens de brede brugperiode is het de bedoeling dat vakken op allerlei denkniveaus worden aangeboden. Leraren kunnen onderscheid maken tussen leerlingen of groepen op basis van hun prestaties, capaciteiten of interesses. Alle kinderen krijgen echter een gedeelde basis mee om goed in de maatschappij te kunnen functioneren en onderwijs te volgen in de bovenbouw, is de gedachte. Denk dan aan basiskennis en basisvaardigheden voor Nederlands, Engels en wiskunde. Daarnaast is de onderbouw een periode van oriëntatie en keuze. Aan het einde van de drie jaar vindt dan selectie plaats.

Mbo

Vóór die tijd is dus in het voorziene stelsel feitelijk geen sprake meer van vmbo, havo of vwo. De raad adviseert dat leerlingen na de driejarige brugperiode de mogelijkheid hebben om toe te werken naar een mbo-diploma. De overstap naar het middelbaar beroepsonderwijs, en binnen het mbo, is dan flexibel per leerling of student te bepalen.

Gelijke onderwijskansen staan al langer onder druk in ons land, constateert de Onderwijsraad. Leerlingen met dezelfde capaciteiten maar met verschillende achtergronden komen niet altijd op hetzelfde onderwijsniveau terecht. Zo bestaat het risico dat kinderen de school verlaten met een diploma dat onder hun niveau ligt.

De PO-Raad, de sectororganisatie primair onderwijs, wil ook dat kinderen pas rond hun vijftiende, afhankelijk van hun capaciteiten en interesses, worden geselecteerd voor een vervolg in de beroepsgerichte of academische hoek. De VO-raad (voortgezet onderwijs) onderschrijft het advies eveneens. Het sluit aan bij de visie die de sector in 2020 al zelf presenteerde. De koepel stelt wel dat er voor zo’n enorme aanpassing van het systeem voldoende menskracht, vaardig­heden, tijd en geld beschikbaar moeten zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden