Onderwijsinspectie: binnen twee jaar moet terugloop bij taal en rekenen zijn gestopt

Binnen twee jaar kan en moet de teruggang in taal en rekenen bij leerlingen een halt zijn toegeroepen. Dat stelt de Inspectie van het Onderwijs in een woensdagmiddag gepubliceerd rapport. Die opgave is haalbaar door de nadruk te leggen op basisvaardigheden en door de kennis en kunde van leraren te vergroten.

Edwin van der Aa
De resultaten van leerlingen op het gebied van taal en rekenen zijn de afgelopen jaren verslechterd. Beeld Getty Images
De resultaten van leerlingen op het gebied van taal en rekenen zijn de afgelopen jaren verslechterd.Beeld Getty Images

De inspectie wijst in het rapport ‘De Staat van het Onderwijs’ op landen als Zweden en Ierland, waar een terugval in onderwijsresultaten al eerder succesvol werd omgebogen. Daarvoor moet iedereen wel doelgericht samenwerken, waarschuwt de waakhond – van beleidsmakers en wetenschappers tot bestuurders en scholen. “Op die manier kan ook in Nederland de neergaande trend worden gekeerd.”

Vorig jaar wilde de inspecteur-generaal het onderwijs ook al op de schop nemen. Steeds meer jongeren dreigen het onderwijs namelijk onvoldoende geletterd en/of gecijferd te verlaten. Maar door de pandemie was het onmogelijk om het onderwijs zo te ‘renoveren’ dat de terugloop kon worden gestopt. Sterker nog, de resultaten van leerlingen en studenten op het gebied van taal, rekenen en burgerschap (positief bijdragen aan de samenleving) kwamen verder onder druk te staan.

Gebrek aan vakkennis

Waarom kunnen onze onderwijsprofessionals het tij niet keren? Volgens de Inspectie van het Onderwijs ontbreekt het leraren vaak aan kennis over hoe een specifiek schoolvak onderwezen kan worden. Nederlandse leraren scholen zich ook minder bij, in vergelijking met het buitenland.

Verschillende andere landen, waaronder dus Ierland en Zweden, lieten de afgelopen jaren al zien dat een ommekeer in het onderwijs mogelijk is. Daar werden de basisvaardigheden verbeterd dankzij intensieve samenwerking. Ook werd er geïnvesteerd in het versterken van de expertise van leraren en schoolleiders. Dat leidde tot meer zelfvertrouwen in de klas, constateert de Inspectie, en meer werkplezier onder leraren. Verder werden er heldere doelen gesteld – zowel voor individuele scholen als op landelijk niveau – en werden de vorderingen goed gevolgd en geëvalueerd.

Over dat laatste heeft de inspectie in Nederland grote zorgen: tot enkele jaren terug werd hier het jaarlijkse beeld van de prestaties gebaseerd op zogeheten referentieniveaus, standaard gemeten in één eindtoets. Maar sinds de komst van meerdere aanbieders in 2015 verschillen de toetsen en de normering. “Dit betekent dat er geen actueel landelijk zicht is op wat leerlingen aan het einde van de basisschool kunnen op het terrein van lezen, taalverzorging en rekenen.” De waakhond noemt die situatie ‘zorgelijk’.

Professionalisering

Verreweg de meeste scholen en opleidingen zien ook zelf het verbeteren van de kennis en vaardigheden van leraren als het belangrijkste middel om leerlingen bij te spijkeren. Zo zegt 91 procent van de basisscholen dat professionalisering van leraren zou helpen om het rekenen te verbeteren, en bijvoorbeeld 83 procent van scholen in het voortgezet onderwijs ziet verdere professionalisering als mogelijkheid om het taalonderwijs te verbeteren.

Verder moeten besturen er volgens de inspectie voor zorgen dat de scholen een sterk onderwijsteam kunnen opbouwen met ontwikkelperspectief voor docenten. Daarbij is het belangrijk beginnende leraren te behouden, zodat ze niet al binnen twee jaar afhaken. Dat gebeurt nu met 11 procent van de starters in het voortgezet onderwijs.

Samen met het onderwijs werkt minister Wiersma (basis- en voortgezet onderwijs) aan een masterplan basisvaardigheden ‘om de basis op orde te krijgen’. Dit masterplan moet er uiterlijk vóór de zomer liggen. Wiersma: “Ook werken we aan een hoger salaris voor leraren, minder werkdruk en een duidelijke opdracht voor het onderwijs. Ik ben ervan overtuigd: dit is geen kwestie van meer werk, maar van meer focus op de basisvaardigheden taal, rekenen en burgerschap.”

De bewindsman beseft goed dat het tij niet direct gekeerd zal zijn. “Juist daarom hebben we geen tijd te verliezen. We moeten nú beginnen. Zodat je, waar je ook naar school gaat, goed wordt voorbereid op de toekomst en hoe we in Nederland met elkaar omgaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden