Plus

Omwonenden Tata Steel richten hun woede vooral op de overheid

Opnieuw liep het dorpshuis van Wijk aan Zee donderdagavond te hoop tegen de grafietregens van Tata Steel. Maar gek genoeg is het niet het staalbedrijf dat als eerste de zwartepiet krijgt.

Een jonge moeder vraagt of het klopt dat de kinderen van Wijk aan Zee pas volgend jaar weer veilig buiten kunnen spelen. Het RIVM-rapport waaruit deze week bleek dat de grafietregens die sinds vorig jaar neerdalen boven het kustdorp gezondheidsrisico's meebrengen voor jonge kinderen, heeft veel zorgen opgeroepen, zo blijkt donderdagavond nog maar eens in het dorpshuis van Wijk aan Zee.

Op een al lange tijd geplande bijeenkomst zou Tata Steel hier bekendmaken hoe het tot 2030 de uitstoot van stank, lawaai, vervuilende stoffen en licht wil bedwingen. Maar uitgerekend deze week kwam het RIVM met alarmerende conclusies over de risico’s van de grafietregens, en dan in het bijzonder van de zware metalen die in het stof zitten. Daarom nam het dorp eerst flink de tijd om stoom af te blazen, want bij een voorlichtingsavond in november was de boodschap nog dat de gezondheidseffecten beperkt leken.

“Wij wonen hier met veel plezier, maar welke garantie kunt u mij geven dat ik niet over vijf jaar spijt heb dat mijn kinderen in dit dorp zijn opgegroeid?” vraagt Linda Hienkens, een andere moeder van jonge kinderen. Het antwoord van Tata-directeur Hans van den Berg dat wordt gebouwd aan een fabriekshal waardoor de grafietregens volgend jaar tot het verleden behoren, overtuigt haar niet.

Woede

Maar gek genoeg is het nog steeds niet Tata Steel dat als eerste de zwarte piet krijgt, nu het stof toch niet zo onschuldig blijkt te zijn. Net als in november richt de woede zich in de eerste plaats op de overheid. Burgemeester Martijn Smit van Beverwijk krijgt het verwijt dat hij alleen maar in de weg loopt. De verontwaardiging lijkt zelfs minder uitgesproken dan in november, misschien omdat het provinciebestuur schittert door afwezigheid vanwege een vergadering op het provinciehuis. Ook opmerkelijk: wie vanuit de zaal de provincie een verwijt maakt, oogst meer applaus dan wie de pijlen richt op Tata Steel.

“Van Tata Steel kan je zoiets verwachten. Die willen gewoon geld verdienen,” zegt de eerste moeder, die haar naam niet wil zeggen omdat ze voor haar werk bedrijven vertegenwoordigt in de media. “Ik verwacht meer van de overheid.”

Dwangsommen

De provincie heeft op de grafietregens gereageerd met een lange rij dwangsommen. Weinig indrukwekkende bedragen voor zo’n megabedrijf, weet ze. “Je wilt gewoon dat bedrijven zich aan de wet houden. Die dwangsommen zijn aftrekbaar van de belastingen, dus we betalen eigenlijk mee aan het vergiftigen van onze kinderen.”

“De mens is niet geneigd te bijten in de hand die hem voedt,” zo verklaart Luuk Kiers het dat Tata Steel nog steeds veel kritiek bespaard blijft. Namens IJmuiden-Noord praat hij mee over de overlast. “Dertigduizend bewoners van de IJmond hebben hun baan direct of indirect te danken aan Tata Steel.”

“De balans tussen economie, milieu en gezondheid moet terugkomen,” zegt wethouder Haydar Erol van Beverwijk. “Maar Tata Steel is een gewaardeerde grote werkgever en een drijvende kracht voor de economie.”

“Het economisch belang is zo groot dat de overheid hier dingen door de vingers ziet,” zegt Peter Stam, die namens Velsen-Noord meepraat over de overlast van de vroegere Hoogovens. “Als ik de ruimte krijg, zoek ik ook de grenzen op. Tata doet dat ook.”

“Tata zoekt het randje op,” zegt Wijk aan Zee’er Willem Verhoog. “Van hen verwacht ik dat ook. Ze willen geld verdienen. De GGD gaat over de gezondheid. De provincie moet handhaven.” Verhoog laat zich dan weer niet zeggen dat in de afgelopen vier maanden maar drie grafietregens zijn uitgestort over het dorp. “De ervaring is anders in het dorp.”

Reststof

Tata-directeur Van den Berg haast zich te zeggen dat het de andere keren ging om een andere reststof van het Tata-terrein, de convertorslak. Die blijkt nog een stuk lastiger te temmen dan de grafietregens. Met een schuldbewust begin haalt hij veel kou uit de lucht: “Wij willen een goede buurman zijn. Dat zijn we nu niet.”

Ook Hienkens verbaast het ergens dat de grootste woede zich niet tot Tata Steel richt, zelfs niet na het nieuws van deze week. “Tata is toch de veroorzaker.” Aan de andere kant: ze is opgegroeid in de regio. “Ik weet niet beter dan dat we eerst een doekje over de tuintafel moeten halen. En we kennen allemaal wel mensen die voor hun werk afhankelijk zijn van Tata Steel.”

Toch denkt ook zij meteen aan de overheid, die moet de vroegere Hoogovens achter de broek gaan zitten. “Tata doet heel veel, maar veel is niet meer genoeg. Waar is de Commissaris van de Koning vanavond? We moeten geen tweede Groningen worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden