Plus

OMT-lid: ‘Sterfterisico oudere in verpleeghuis even hoog als voor vaccins’

Gevaccineerde ouderen in verpleeghuizen die corona krijgen, worden minder ziek, maar sterven uiteindelijk toch. ‘Het sterfterisico is nu weer gelijk aan dat van de tweede golf,’ zegt Cees Hertogh, lid van het Outbreak Management Team en hoogleraar ouderengeneeskunde. ‘Ik schrok ervan.’

Marcia Nieuwenhuis en Sander van Mersbergen
null Beeld ANP
Beeld ANP

Vrijdag geeft Hertogh, werkzaam bij Amsterdam UMC, een presentatie aan het OMT over de symptomen en sterfte bij covidbesmettingen in het verpleeghuis. De hoogleraar bestudeerde dossiers van honderden verpleeghuisbewoners met corona, waaruit blijkt dat een deel mildere symptomen had, maar uiteindelijk toch stierf. De expert benadrukt dat zijn onderzoek is gedaan onder ‘extreem kwetsbare’ verpleeghuisbewoners, die een ‘zwakker immuunsysteem’ hebben.

Wat ziet u nu gebeuren in de verpleeghuizen?

“We hebben de sterfte in verpleeghuizen tussen 1 september en 17 november onderzocht, aan de hand van gegevens uit de elektronische patiëntendossiers. Het risico dat besmette bewoners binnen dertig dagen overlijden is in de huidige golf 22 procent, dat percentage is net zo hoog als tijdens de tweede golf, toen er nog géén vaccins waren. Ik schrok van die conclusie.”

“We zien nu een wat milder ziektebeeld bij corona. Klachten en symptomen lijken in deze golf milder dan in eerdere golven, maar mensen gaan er wel aan dood. Mensen lijken dus een milder verloop van de ziekte te hebben, maar een vergelijkbaar sterfterisico. Dat is het verrassende van deze bevinding.”

Op welke manier zijn de klachten anders?

“We zien nu niet dat hele heftige beeld van de eerste golf, waarbij mensen bijna overnacht stierven en enorm kortademig waren. Hoesten is nu minder op de voorgrond. Er is nog wel kortademigheid en koorts. We zien dat een deel van de mensen binnen een week sterft, maar een ander deel komt wat later te overlijden. In de eerste golf stierven mensen aan corona en nu sterven ze met corona, maar ook aan algehele zwakheid, minder eten en minder drinken bijvoorbeeld.”

CBS: sterfte op zelfde niveau als begin dit jaar

De sterfte in Nederland blijft toenemen. Tussen 22 en 28 november overleden naar schatting bijna 4100 mensen. Dat zijn er 250 meer dan de week daarvoor en bijna 1100 meer dan in een normale week eind november. In totaal overleden in november ongeveer 3500 mensen meer dan verwacht. In Limburg was de oversterfte relatief het hoogst. Dat meldt het CBS op basis van voorlopige cijfers.

Van de mensen die overleden woonden er 1650 in een verzorgingsinstelling. 2400 doden waren ouder dan tachtig. De sterfte in Nederland zit inmiddels heel dicht bij het niveau van begin dit jaar, toen nog niemand gevaccineerd was tegen corona.

Zijn verpleeghuizen zich wel bewust van de ernst? Vorige week meldde koepelorganisatie Verenso nog dat de sterfte aan corona fors lager was dan voorheen.

“Het zou kunnen dat de verpleeghuizen door het milde klachtenbeeld minder alarm hebben geslagen dan tijdens eerdere golven. De geluiden vanuit het veld waren veel minder luid dan voorheen. In oktober werd er zelfs nog gesproken over het mogelijk loslaten van beschermende maatregelen. Maar dat kan dus juist niet. Inmiddels is dat besef er ook wel. Met de huidige virusdruk in de samenleving is het echt van het grootste belang dat bezoekers of medewerkers het virus niet mee naar binnen nemen. Het virus komt echt niet via de wc in een verzorgingshuis terecht.”

Wat zegt de hoge sterfte over de werking van het vaccin?

“Het ligt voor de hand om te denken dat het vaccin een rol speelt bij dat andere klachtenbeeld. Een van de risico’s die je loopt is dat mensen denken: ‘vaccins werken niet’, maar dat is absoluut niet waar. De vaccins werken voor de bevolking als geheel uitstekend, tot nu toe. Maar dit onderzoek is gedaan naar verpleeghuisbewoners, die zijn extreem kwetsbaar, hun immuunsysteem is ook zwakker. Bovendien waart het virus nu veel rond in de samenleving, we weten gewoon dat vaccins nooit honderd procent effectief zijn.”

Gaat de booster verschil maken?

“Het coronabeleid is noodgedwongen een half experiment. We doen een heleboel waarvoor het bewijs nog in ontwikkeling is. Bij de booster weten we niet precies wat het juiste moment van toediening is. In oktober dachten we nog dat er geen acute haast was, dat beeld is nu gekanteld. Nu moeten we hopen dat het aantal besmettingen onder ouderen weer gaat dalen, en dat het daarnaast ook het aantal ernstige ziektegevallen naar beneden brengt. Of de booster de sterftekans ook structureel lager maakt, weet ik niet. Hij zal wel omlaag gaan, maar hoe lang dat duurt, is nog de vraag.”

U hebt ruim achthonderd dossiers onderzocht, maar van de helft is de vaccinatiestatus bekend, dat is toch een nachtmerrie?

“Als onderzoeker ben ik daar inderdaad niet blij mee. De vaccinatiegegevens kunnen staan in het elektronisch patiëntendossier, maar óók in het dossier van de verzorgende óf in het systeem waarmee geneesmiddelen worden voorgeschreven óf in de registratie van de huisarts. Het zou fijn zijn als hier meer centrale regie op had gezeten, maar het is zoals het is. Dit is Nederland-polderland, zo gaat dat hier.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden