Omstreden kerosinemonopolist Schiphol komt in Finse handen

De brandstofmonopolist van Schiphol, AFS, komt deels in Finse handen.  Het bedrijf gaat met de komst van biobrandstofgigant Neste inzetten op biokerosine. De deal is pikant omdat AFS door de overheid is bestempeld tot onderdeel van de ‘cruciale infrastructuur’ waarvoor strenge eigendomsregels gelden. 

Beeld ANP

Aircraft Fuel Supply (AFS) beheert de brandstoftanks en leidingen waarmee op Schiphol vliegtuigen met kerosine worden getankt. Het bedrijf levert die diensten aan oliebedrijven, die de brandstof verkopen aan luchtvaartmaatschappijen. Toen Schiphol nog op volle kracht draaide, stroomde er dagelijks 12 miljoen liter vliegtuigbrandstof door de leidingen van AFS.

AFS is nu eigendom van KLM, Shell, Texaco en een conglomeraat van andere oliemaatschappijen. KLM heeft een belang van 14 procent in het bedrijf. Het Finse Neste neemt nu een minderheidsbelang in AFS. Wat dat betekent voor de andere aandeelhouders is niet duidelijk. Neste is voor een aanzienlijk deel in handen van de Finse staat.

De systemen van AFS hoeven niet te worden aangepast voor de levering van duurzame brandstof, waarvoor dezelfde kwaliteitseisen gelden als voor ‘gewone’ kerosine. Ook is er geen aparte infrastructuur nodig. De levering verloopt hetzelfde als voor reguliere vliegtuigbrandstof die via pijpleidingen vanuit Amsterdam en Rotterdam wordt aangevoerd.

Cruciaal bedrijf

Met onder meer energiebedrijven, waterwerken en luchthaven Schiphol zelf, staat ASF op de lijst van cruciale bedrijven in Nederland. Voor bedrijven op die lijst gelden extra regels en maatregelen. Zo moet bij een crisis de brandstofleverantie op Schiphol altijd zijn gegarandeerd. Dat heeft ook gevolgen voor de eigendomsconstructie. Neste komt weliswaar uit een EU-land, maar of het als semi-staatsbedrijf  - de Finse staat is de grootste aandeelhouder met ene belang van 36 procent - aan de voorwaarden voor aandeelhouderschap voldoet, is onduidelijk.

Het cruciale belang van AFS bleek in juli 2019 toen het brandstofsysteem van Schiphol na een kortsluiting, veroorzaakt door een menselijke fout, negen uur lang plat lag. Zeventig vliegtuigen strandden daardoor aan de gate, 280 vluchten werden omgeleid of geannulerdd. De crisis duurde uiteindelijk tweeënhalve dag en trof 200.000 reizigers. Al snel bleken bij AFS regelmatig storingen voor te komen. Ook werd het bedrijf in 2016 door de Inspectie SZW, voorheen de Arbeidsinspectie, gekapitteld vanwege veiligheidsovertredingen.

Naderhand bleek uit onderzoek van TNO naar het kerosine-infarct dat AFS grote veiligheidsfouten had gemaakt en de organisatie, waar 28 mensen werken, niet in staat was de toenmalige groei van Schiphol bij te benen. TNO pleitte vorig jaar voor grote investeringen in het brandstofnetwerk. Zo moet het opgedeeld worden om te voorkomen dat één storing de hele kerosinevoorziening lamlegt. Ook moet worden gekeken naar een noodvoorziening.

AFS legde die aanbevelingen naast zich neer en hield vol dat alle procedures waren gevolgd. Dat kwam het bedrijf op grote kritiek te staan. Ook Schiphol distantieerde zich van de aanbevelingen door te stellen dat een alternatief brandstofnetwerk aanleggen te duur is. Volgens TNO leggen Schiphol en de oliebedrijven AFS geen strobreed in de weg.

Biokerosine

Neste wordt met het belang dat het in AFS neemt ook leverancier van kerosine, met een focus op biobrandstof waarvan de Finnen naar eigen zeggen de grootste leverancier ter wereld zijn. Dat sluit aan bij de ambities van Schiphol. In de groeiplannen van de luchthaven is opgenomen dat in 2030 14 procent van de getankte kerosine uit biologische bron afkomstig moet zijn. Op dit moment is dat minder dan 1 procent. 

“De kwaliteit van het bestemmingennetwerk van Schiphol moet hand in hand gaan met grote stappen richting duurzame luchtvaart,” aldus Schipholtopman Dick Benschop. “Duurzame vliegtuigbrandstof is een bewezen technologie die moet worden opgeschaald. Neste is een koploper op het gebied van duurzame vliegtuigbrandstof. Met hen, de luchtvaartsector en de overheid willen we het goede voorbeeld geven.”

De Finnen hebben in Nederland al een raffinaderij in Rotterdam, waar jaarlijks een miljoen ton biopropaan wordt geraffineerd. In Sluiskil in Zeeuws-Vlaanderen staat een fabriek die afvalstoffen uit de voedingsindustrie en veeteelt verwerkt tot biodiesel. 

Internationaal maakt Neste ook gebruik van palmolie voor de productie van biobrandstof, wat omstreden is omdat de palmolieproductie op veel plaatsen kan leiden tot ontbossing en ten koste kan gaan van de voedselproductie in derdewereldlanden.

Reactie Neste

‘Neste voldoet aan alle eisen voor een passende en nette aandeelhouder. Ons aandeel in AFS is bescheiden.  we zijn een beursgenoteerd bedrijf en wordne niet gecontroleerd door de Finse staat, alhoewel die aandeelhouder is. 

Neste produceert biokerosine die volledig overeenkomt met bestaande vliegtuigbrandstof  en tot een verhouding van 50 procent kan worden gemengd met fossiele kerosine. Onze kerosine kan via bestaande infrastructuur worden geleverd. er is geen noodzaak om daarvoor aanvullende investeringen te doen op Schiphol

Over het gebruik van palmolie: Neste gebruikt 100 procent duurzaam geproduceerde palmolie die voldoen aan alle regelgeving. We streven er naar het gebruik van afvalstoffen en residuen wereldwijd de komende vier jaar op te voeren van 80 naar 100 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden