OM wil vervolging hoofdverdachte Ruinerwold stoppen

Het Openbaar Ministerie wil de strafvervolging van Gerrit Jan van D., de hoofdverdachte in de Ruinerwoldzaak, stoppen. Door de medische toestand van Van D. kan hij niet terechtstaan, vindt het OM. Een uitzonderlijke situatie die nog niet eerder is voorgekomen in Nederland.

De boerderij nabij Ruinerwold. Beeld Brunopress
De boerderij nabij Ruinerwold.Beeld Brunopress

Van D. liep in 2016 ernstige hersenschade op als gevolg van een beroerte. Hij is fysiek en verstandelijk niet in staat om te worden berecht, concludeert het OM. Voortzetten van de vervolging zou zijn recht op een eerlijk proces schenden. Het OM heeft de rechtbank gevraagd het OM niet ontvankelijk te verklaren. De rechtbank beslist op 4 maart over dit verzoek. Als de rechtbank het verzoek honoreert, komt Van D. vrij.

Het OM beschuldigt Van D. er onder meer van dat hij zes van zijn kinderen jarenlang tegen hun wil heeft vastgehouden op een afgelegen boerderij in de buurt van het Drentse dorp Ruinerwold. De zaak kwam in oktober 2019 aan het licht.

Volgens het Openbaar Ministerie is dit een conclusie die hard zal aankomen bij de vier oudste kinderen. Zij hebben uitgebreid verklaard over vreselijke misstanden, de geheimen die zij meedroegen en de gevolgen die het voor hen tot op de dag van vandaag heeft. Zij vinden het belangrijk dat hun vader wordt vervolgd. Niet omdat hij straf moet krijgen. Maar omdat ze willen dat wordt vastgesteld dat het niet normaal is wat zij hebben meegemaakt. 

Ernstig beperkt

Het was destijds al direct duidelijk dat Van D. ernstig beperkt was. Een verhoor van de man heeft nooit kunnen plaatsvinden. Van D.’s advocaat heeft vorig jaar al gevraagd om de vervolging te beëindigen. Een uitvoerig onderzoek door gedragsdeskundigen van het Pieter Baan Centrum wees uit dat er nauwelijks met Van D. valt te communiceren en dat niet is vast te stellen wat hij wel en niet begrijpt. Vergezeld door de officieren van justitie en Van D.’s raadslieden bezocht de rechtbank Van D. in januari om zijn toestand met eigen ogen te aanschouwen.

Als de zaak tegen vader nu stopt betekent dat volgens het OM niet dat het ontdekte gezin doorgaat met leven zoals ze altijd deden. De vader en de jongste kinderen hebben aangegeven dat ze met elkaar verder willen, maar er is wel degelijk iets veranderd. Al was het maar dat de kinderen nu niet meer in een afgezonderde, bedompte ruimte leven. Dat ze staan ingeschreven bij een gemeente. Dat het geheim is doorbroken en dat de vier oudste kinderen hebben durven spreken. De jongere kinderen zijn uit hun bizarre situatie gehaald. Ze hebben nu een bestaan in de samenleving. “Maar veel belangrijker. Ze hebben keuzevrijheid. Geestelijke en medische verzorging. Ze hebben het recht om met vader samen verder te leven in afzondering. Dat is hun keuze.”

Knikken en gebaren

De officieren van justitie zien geen andere keuze dan de vervolging te stoppen. Volgens deskundigen is het uitgesloten dat Van D. zijn proces inhoudelijk kan volgen. Hij reageert met knikken en gebaren weliswaar op vragen, maar het wordt niet duidelijk wat hij precies bedoelt. Geeft hij het antwoord of reageert hij enkel op woorden uit de vraag.

De logopedist die hem onderzocht kreeg bijvoorbeeld maar niet duidelijk waarom hij nu zijn baard korter draagt. “Er zit een complexe gedachtegang achter de manier waarop hij zijn kinderen heeft opgevoed. Waarom hij zijn oudste kinderen opsloot. Ze fysiek pijn deed en zelfs seksueel misbruikte. Hoe moet hij zich daar dan over uitdrukken? Wij kunnen alleen de vragen stellen die wij relevant vinden. En dan ook nog eens in gesloten vorm,” zegt de officier van justitie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden