PlusReportage

‘Nu weet ik wat ik écht wil’: deze geslaagde vmbo’ers kozen voor een oriëntatiejaar

Omdat ze nog leerplichtig zijn, moeten veel geslaagde vmbo’ers een vervolgopleiding doen, of ze dat nou willen of niet. Om die groep te helpen is M-jaar opgericht, een breed oriëntatieprogramma waarvan de eerste officiële lichting deze zomer slaagde.

Van links naar rechts: Dhara Bok (19), Annefleur Beunder (16), en Mare Norg (16).   Beeld Dingena Mol
Van links naar rechts: Dhara Bok (19), Annefleur Beunder (16), en Mare Norg (16).Beeld Dingena Mol

Kee van Rijk wist twee jaar geleden niet waar ze het zoeken moest. Ze was net geslaagd op het vmbo en wilde ‘iets creatiefs’ en ‘iets met mensen’ doen – meer wist ze niet. Haar moeder Elke van den Hout merkte dat Kee’s schoolvrienden tegen precies dezelfde problemen aanliepen. “Ik begreep niet waarom havisten en vwo’ers alle ruimte krijgen om na te denken over hun vervolgstudie of werk, terwijl jongere vmbo’ers meteen moeten kiezen.”

Van den Hout liet het daar niet bij zitten. Ze bedacht het ‘M-jaar’, een breed oriëntatiejaar op het mbo. Tijdens een mbo-informatieavond raakte ze in gesprek met ROC TOP-directeur Christien van Dinten. Die herkende veel van wat Van den Hout opmerkte. De twee startten een pilot.

Die is inmiddels uitgegroeid tot een oriëntatiejaar, met een eerste lichting aan afgestudeerden. Van Dinten: “Studenten krijgen hier allerlei gastlessen. Van een timmerman tot een neurolinguistisch programmeur, van iemand uit de bouw tot aan iemand van de vakbond. Door in aanraking te komen met wat ze mogelijk wel en niet interessant vinden, leren ze uit de praktijk wie ze zelf zijn.”

Drijfveren ontdekken

Behalve vakken als Engels, Nederlands en rekenen staan er ook allerlei excursies en coachingsessies op het programma. Ook zijn er praktische oefeningen, zoals het indienen van een belastingaangifte. Daar komt dan nog vierhonderd uur stage bij en een buitenlandreis – als corona dat toelaat, uiteraard.

Aan het eind van het jaar hebben de studenten een startkwalificatie, een diploma dat volgens de overheid minimaal nodig is voor een kans op duurzaam werk.

Onderwijsontwikkelaar en pedagoog Jazz Steijger was meteen enthousiast en bood aan om mentor te worden. Samen met Van Dinten en Van den Hout gaf ze het programma gestalte. Volgens Steijger is een jaar geslaagd als de studenten na afloop beter weten wat hun drijfveren zijn. “Het maakt mij niet zo veel uit of studenten nu kapper wil worden of dierenarts, waar het mij om gaat is dat ze beter weten waarom ze welke keuzes maken. Daar hebben ze hun hele leven wat aan.”

Uitval voorkomen

Het oriëntatiejaar voorkomt uitval. Dat was een prioriteit van de gemeente Amsterdam, die het oriëntatiejaar daarom ondersteunt vanaf het begin. “Een student die het niet meer weet, raakt soms gedemotiveerd, valt uit en dan moet er een leerplichtambtenaar bij betrokken worden,” zegt Steijger. “Ouders weten dan ook niet meer wat ze moeten doen. Door dit programma blijven geslaagden studeren en bloeien ze op.” Variaties op het oriëntatiejaar als middel om vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen, lopen nu ook bij ROC Amsterdam en op ROC’s elders in het land. Dit jaar is er zelfs een variant ontwikkeld voor mogelijk uitvallende havisten.

 Annefleur Beunder (16). Beeld Dingena Mol
Annefleur Beunder (16).Beeld Dingena Mol

Annefleur Beunder (16) uit Zandvoort

“Ik had altijd al het gevoel dat ik iets in de zorg wilde doen, maar op het vmbo kwamen er allemaal gekke dingen uit de beroepskeuzetest, zoals schoonheidsspecialist. Ik dacht toen vaak: wat als het nou geen zorg is voor mij? In dit jaar kwamen allerlei gastlessen aan bod, bijvoorbeeld over bouwkunde en de vakbond FNV. Van onze mentor Jazz moesten we niet alleen kijken naar wat gastdocenten vertelden, maar ook naar wat ze deden. Voor de klas staan bijvoorbeeld. Dat hielp wel. Maar door te kijken naar de dingen die ik niet wil, weet ik nu wat ik wél echt wil: toch de zorg. Ik ga nu een verpleegkundeopleiding doen.”

Dhara Bok (19). Beeld Dingena Mol
Dhara Bok (19).Beeld Dingena Mol

Dhara Bok (19) uit Bergen

“Na mijn vmbo-diploma ben ik meteen doorgestroomd naar de hotelschool. Ik knapte daar af op de grote hoeveelheid theoretische lesstof. Mijn moeder vertelde me over het oriëntatiejaar. Dat leek me meteen een uitkomst. Ik heb me dit jaar voor de eerste keer intensief met mijn eigen ontwikkeling bezig kunnen houden en ik heb geleerd dat ik graag kijk hoe mensen op elkaar reageren. Ik kwam daarachter bij een gastles psychologie. De docenten en mijn mentor gingen best wel diep in op mijn emoties. Ze vroegen me vaak waarom ik reageerde zoals ik deed. Uiteindelijk heeft het jaar weer een oude wens doen herleven. Ik wil namelijk Spaans gaan studeren.”

Mare Norg (16). Beeld Dingena Mol
Mare Norg (16).Beeld Dingena Mol

Mare Norg (16) uit Heemstede

“Ik deed eerst de havo maar ik had concentratieproblemen. Toch was het vmbo een beetje onder mijn niveau. Aan het einde van de middelbare school was ik bang om de verkeerde keuze te maken. Ik dacht aan marketing, de hotelschool en verpleegkunde. De gastlessen en de intensieve begeleiding van Jazz hielpen me om erachter te komen wat ik niet leuk vond. Toen ik stage ging lopen bij een ggz-instelling viel er veel op zijn plek. Ik mocht zowel meelopen met de psycholoog en de diëtist als met de schoonmakers. Nu ben ik van plan terug te gaan naar de havo en daarna te beginnen aan de HBO-opleiding toegepaste psychologie.”

Elijah Banks (17). Beeld Birgit Bijl
Elijah Banks (17).Beeld Birgit Bijl

Elijah Banks (17) uit Amsterdam

“Nadat ik klaar was met het vmbo, ben ik naar de havo gegaan. Daar ben ik mee gestopt omdat het te veel theorie was, ik wil praktischer werken. Nu zit ik hier om uit te zoeken wat ik wil gaan doen en ik verwacht dat deze opleiding mij hierbij gaat helpen. Ik wilde eigenlijk fotograaf worden, maar het is heel lastig om daar echt je werk van te maken. Ik kijk het meest uit naar de sprekers vanuit verschillende banen, zoals vandaag over biometrie. Het was niet echt mijn ding, maar het is wel interessant om te zien wat voor opties er zijn.”

Dynand Ros (16). Beeld Birgit Bijl
Dynand Ros (16).Beeld Birgit Bijl

Dynand Ros (16) uit Amsterdam

“Ik zat op het Mediacollege Amsterdam, waar ik veel met creatieve programma’s heb gewerkt. Het laatste jaar heb ik me ook in ICT verdiept: ik heb bijvoorbeeld computers uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet. Ik wil het liefst naar een muziekopleiding, maar mijn aanmelding daarvoor verliep niet zo goed, doordat het een zware tijd was. Ik wil deze opleiding gebruiken om te kijken of ik muziek echt zo interessant vind dat ik er honderd procent van mijn energie in wil stoppen. Er zijn veel verschillende beroepen in de muziekindustrie, hier kan ik ontdekken wat echt bij me past.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden