PlusAchtergrond

Nu de vaccinatiemolen op volle toeren draait, draait ook de opinie over Hugo de Jonge

Wat Hugo de Jonge ook deed: lang was het niet goed of het deugde niet. Nu Nederland het vaccinatietempo opschroeft lijkt de wind wat te draaien.

Demissionair Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP
Demissionair Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

Wie rond eind januari uit Nederland vertrok, maandenlang geen nieuws volgde en nu pas weer terugkeert, zal het snel merken: Hugo de Jonge is niet langer de nationale kop-van-jut. In de winter kon de demissionair minister van Volksgezondheid niks meer goed doen, was de hasthag #hugodejongekanniks trending en kreeg hij als boegbeeld van een land dat traag begon met inenten een motie van wantrouwen om zijn oren: “U bent niet de juiste man op de juiste plek.” sneerde PVV-leider Wilders in een debat.

Maanden later krijgt De Jonge soms zelfs een compliment van diezelfde Wilders. Nu Nederland de trage vaccinatiestart goedmaakt, meer prikt dan het Europees gemiddelde en Duitsland en Italië voorbijstreeft, keert het sentiment rond de vicepremier. Betrokkenen merken meer tevredenheid: “Vooral mensen die gevaccineerd zijn, reageren met complimenten en bedankjes,” zegt een VWS-ambtenaar.

Donderdag werd bekend dat de vaccinatielocaties van de GGD gemiddeld met een 9,3 gewaardeerd worden, bijna Noord-Koreaanse waarderingscijfers. “Blijkbaar helpt het als je met eigen ogen ziet dat het best goed geregeld is.”

Tekst gaat verder na de grafiek.

Daarbij fungeert de opinie over De Jonge als een thermometer van het nationale humeur. Coronamoeheid en lockdownchagrijn worden vooral op hem afgereageerd. Heel gek is dat niet: De Jonge is – samen met Rutte – de meest zichtbare crisisbestrijder van het kabinet. En de Rotterdammer pakt nogal gretig en vaak het podium, in goede en slechte tijden.

Hitte

Als ergens op het Binnenhof ook maar een klein briesje staat, is De Jonge nooit ver weg. Kamerleden, collega’s en medewerkers weten: de demissionair minister staat graag in de wind. ‘Hij pakt de hitte’, zoals de één het noemt, en ‘komt altijd – bam – door de voordeur’, zegt een ander. Zelf zou hij verwijzen naar zijn Zeeuwse roots en Rotterdamse mentaliteit: over worstelen, weer boven komen, over de mouwen opstropen.

Of het nu om viruswappies gaat, bange burgemeesters, mondige huisartsen of de cultuursector: als De Jonge wat op zijn lever heeft, gooit hij het eruit. Maar die loslippigheid heeft een prijs: niet zelden zijn goedmaakgesprekjes nodig. Vorige week nog vertelde De Jonge in het coronadebat gedecideerd dat regionale lockdownregels voortaan toch echt aan het kabinet zijn. “De les van vorig jaar is dat je niet moet zeggen: kijk zelf maar wat verstandig is. Dan zie je dat men het in die regio’s spannend vindt om maatregelen te nemen. Daarom willen wij straks landelijk maatregelen afkondigen die dan regionaal zullen gelden.”

De reacties van burgemeesters logen er niet om. De een ‘voelde zich genomen’, de ander eiste excuus. Chef van het Veiligheidsberaad Hubert Bruls hing al snel aan de lijn, zegt een ingewijde. “We keken het debat mee en wisten meteen: hier kan wel eens gedonder van komen.”

Patroon

Het past in een patroon. Als De Jonge op zijn welbekende laconieke wijze zegt dat we best ‘een dagje zonder cultuur’ kunnen en desnoods ook thuis een ‘dvd’tje kunnen opzetten’ terwijl de Ikea en het terras al open zijn, vergt dat lijmwerk. “Toen moest hij later een middag naar Carré komen om het goed te maken met mensen uit die sector,” weet een Kamerlid. En als De Jonge in een interview zegt dat ‘wappies in de Tweede Kamer’ zorgwekkend zijn, betekent dat weer gedoe. “Maar hij wil niet zwijgen,” zegt een van zijn ambtenaren. “Hij vindt dat echt belangrijk. Anders ligt ie ’s avonds in bed te balen dat hij niet gezegd heeft wat hij kwijt wilde.”

Ondertussen blijft er dagelijks genoeg te mopperen op het Nederlandse coronabeleid – en op De Jonge zelf. Van hacks en haperende ict-systemen en gedoe rond gele boekjes tot de prikstop rond AstraZeneca en de vaccinatiestrategie: de evaluaties zullen streng oordelen over de crisisaanpak, beseffen bronnen op het Binnenhof.

En zoals een betrokkene zegt: “Hugo is de kapitein op zijn eigen schip.” Die duldt geen andere stuurlui, zo ondervonden diverse Kamerleden in debatten waar De Jonge soms ronduit arrogant uit de hoek komt en de situatie zo zwart-wit schetst dat de impliciete boodschap is: er is maar één goede route, en dat is de mijne.

Zoiets gebeurt ook met de ‘fijnmazige vaccinatie-infrastructuur’ die De Jonge aanvankelijk geregeld prijst. Nederland heeft het geweldige systeem van vaccineren via de huisartsen, zegt de demissionair minister maandenlang aan wie het maar horen wil. Maar inmiddels lijken de huisartsen niet langer zijn beste vrienden. De GGD’s prikken massaler, ook de registraties zijn via de gezondheidsdiensten beter op orde. Dus als de minister tegenwoordig een vraag krijgt over de huisartsen volgt eerst een diepe zucht.

Forceren

De Jonge bedient zich al de hele pandemie van ‘crisismanagement by speech’: door er publiekelijk steeds op te hameren dat iets moet en zal lukken (de corona-app, het toegangstesten, zoveel miljoen vaccinaties per week) hoopt de minister te forceren dat het lukt. Niet zelden leidt hij dan een pr-nederlaag (neem de corona-app vorig jaar) maar geregeld zet het juist de raderen in gang, zien intimi. “Elke ochtend is er overleg. Dan zegt ie: fijn dat dit geregeld is. Nu door met de volgende tien punten.”

Een ander zegt: “Die toegangsteststraten zijn er nu toch, dat vaccineren loopt, de check-app is er. Hij is flamboyant, gaat soms op zijn bek,” meldt een bron rond het ministerie. “Dat leidt wel tot ergernis, maar het heeft ook effect.”

Een eindoordeel zal over een paar jaar mogelijk pas komen, maar zoals het nooit alleen De Jonges schuld was dat dingen misgingen, zo is het nu ook niet exclusief zijn verdienste dat het tempo omhoog gegaan is. Dat beseft de minister zelf ook: “We hebben steeds benadrukt dat we op stoom zouden komen, maar er was gewoon coronamoeheid,” zegt de demissionair minister deze week in de hal van zijn ministerie. “En dat snap ik. Dan kun je gaan roepen dat iedereen mis zit, zoals: daar is een spookrijder, daar is een spookrijder, en daar nog één. Maar dat heeft in zo’n periode ook niet veel zin.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden