Plus

NS, ANWB en RAI leggen samen wensen op tafel voor nieuw kabinet

Minimaal 3 miljard euro per jaar erbij voor het wegennet, beter openbaar vervoer, grote vervoershubs, maar ook voor verkeersveiligheid en de invoering van betalen naar gebruik. Voor het eerst leggen de belangrijkste vervoerspartijen van het land hun eisen voor een nieuw kabinet samen op tafel.

null Beeld Koen van Weel/ANP
Beeld Koen van Weel/ANP

Het aantal inwoners in Nederland groeit tot 2040 met ruim 1,5 miljoen en er moeten op korte termijn een miljoen woningen bij. In het landsbelang hebben de belangrijkste mobiliteitsspelers daarom de handen ineen geslagen. “Het gaat niet langer om alleen de auto, de fiets, de bus of de trein,” zegt NS-topvrouw Marjan Rintel. “Je moet ze allemaal in verband zien.”

Steven van Eijck, voorzitter van de RAI Vereniging: “Hoe woont, werkt, socialiseert en recreëert Nederland in 2040? Die vraag hebben we ons gesteld. We redeneren vervolgens terug. Wat is er nu nodig, welke vervoersstromen brengt dat op gang?”

Wensenpakket

Het leidt tot een uitgebreid wensenpakket (zie kader onderaan) om sneller, schoner en veiliger van A naar B te komen. De kosten bedragen minimaal 3 miljard euro per jaar extra, becijfert de Mobiliteitsalliantie, waarin behalve de NS, de RAI Vereniging en de ANWB nog 22 mobiliteitsorganisaties zitten waaronder regionale vervoerder Arriva, Transport en Logistiek Nederland (TLN), de Fietsersbond en Bouwend Nederland.

Uiteraard zijn er wensen voor meer rijstroken of extra spoor, zoals eindelijk een hsl met Duitsland, en 1,5 miljard is bedoeld voor achterstallig onderhoud van bruggen, maar de alliantie kijkt vooral hoe dingen slimmer kunnen. Denk aan afspraken met onderwijsinstellingen en werkgevers over flexibelere werk- en collegetijden. NOS-topvrouw Rintel: “Zo voorkom je files en overvolle treinen en hoef je minder te investeren in het opvangen van de piekbelasting.”

Laadpalen

Speerpunt is de komst van grote verkeershubs in en buiten steden, waar reizigers van vervoersmiddel kunnen switchen. Rintel: “Je gaat per fiets, bus, tram of metro naar zo’n hub en stapt over in een deelauto of de trein.” Voorwaarde is de komst van apps waarmee reizigers hun reis van begin tot eind kunnen koppelen.

Om de klimaatdoelen van Parijs te halen moeten daarnaast grote investeringen worden gedaan in onder meer laadpaleninfrastructuur. Ook moet de uitstoot van stikstof en fijnstof naar beneden. Van Eijck (RAI): “Als we alle maatregelen optellen, moet er echt een fiks tandje bij.” Betere autobelastingen kunnen daarbij helpen. “Ons systeem met bijtelling, motorrijtuigen- en andere belastingen is failliet,” zegt de voormalig staatssecretaris van Financiën. “We moeten naar betalen voor gebruik, in het ov is dat volstrekt normaal. Zo kun je de kosten veel eerlijker vergelijken.”

Volgens ANWB-directeur Frits van Bruggen moeten politieke partijen niet de fout maken dat de mobiliteitsbehoefte na corona zal afnemen. “Ja, er zijn weinig files, maar de wegen blijven flink druk. Onze wegenwacht is bijna 100 procent bezet. Na corona keren veel mensen terug op de weg, in de trein en de bus.”

Terugverdienen

Van Eijck wijst erop dat veel investeringen zichzelf terugverdienen. “Alleen het aantal verkeersongevallen kost de maatschappij al 18 miljard euro per jaar.” Hij rekent op een luisterend oor in Den Haag. “Veel partijen leggen in hun verkiezingsprogramma’s al de link tussen mobiliteit en terreinen zoals woningbouw. Er is oog voor klimaat, natuurlijk bij GroenLinks en D66 wat meer dan bij VVD en CDA, maar toch. Een inzicht dat ik wel mis, is dat we naar hubs toe moeten.”

NS-topvrouw Rintel roept een nieuw kabinet op groot te durven denken. “Toon een beetje lef en ambitie. Dat is lastig in een crisis, maar nu moeten we telkens kijken of er ergens nog een potje geld voor is. Laten we een masterplan maken dat Nederland naar een hoger niveau tilt.”

Zeven hoofdpunten

1. Een minder drukke spits door flexibelere werk- en schooltijden

Als universiteiten en hoge scholen hun onderwijs beter spreiden en werknemers later naar hun werk mogen, wordt de spits rustiger. Het aantal files daalt, terwijl vervoerders minder (lange) treinen en bussen hoeven in te zetten.

2. Meer ov en een betere fietsinfrastructuur

Zo kunnen binnensteden autoluwer worden en wordt de luchtkwaliteit beter. Mensen kunnen door goede ov-verbindingen ook meer in de regio gaan wonen.

3. Investeer in het wegennet

Knelpunten moeten worden aangepakt: er moet een verbinding tussen de A8 en A9 in Noord-Holland komen, meer capaciteit voor de A58 tussen Breda en Tilburg en in Amsterdam een betere stedelijke aansluiting van de A10 Noord.

4. Hubs voor personen en goederenvervoer

Met knooppunten in stadscentra of daarbuiten kunnen reizigers eenvoudig switchen van vervoersmiddel en comfortabeler reizen.

5. Meer geld en aandacht voor verkeersveiligheid

Zonder extra investeringen en maatregelen is het doel van nul verkeersdoden in 2050 bij voorbaat onhaalbaar.

6. Kilometerheffing

Autokosten moeten eerlijker worden verdeeld door te betalen per gereden kilometer. Dat biedt reizigers meer keuzevrijheid om het beste vervoermiddel te kiezen.

7. Slimme vervoersapps

In de toekomst moet iedereen via een app een reis met meerdere vervoersmiddelen (ov, deelauto, fiets) kunnen plannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden