PlusAchtergrond

Notulen OMT-overleg blijven geheim, anders ‘voelen leden zich geremd’

De interne discussies en vergaderverslagen van de belangrijkste corona-adviseur van het kabinet, het Outbreak Management Team (OMT), blijven geheim. Hoewel het OMT kritisch kijkt naar de eigen transparantie en de verwevenheid met het ministerie, worden notulen niet openbaar gemaakt.

RIVM-directeur Jaap van Dissel (in het midden).Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Horeca wel of niet dicht, het schrappen van de kerstreizen, wel of geen mondkapjesplicht: het zijn stuk voor stuk kwesties waarin het OMT een cruciale stem heeft. De club van medici, virologen en epidemiologen, onder leiding van RIVM-directeur Jaap van Dissel, adviseert sinds dit voorjaar welke coronamaatregelen het kabinet moet nemen. De meeste adviezen worden overgenomen.

Met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) zijn de notulen en verslagen van de OMT-bijeenkomsten opgevraagd. Maar het ministerie van Volksgezondheid weigert die stukken openbaar te maken. ‘Het openbaar maken zou ertoe leiden dat OMT-leden niet langer bereid zullen zijn aan het OMT deel te nemen of zich geremd zullen voelen om vrijuit te spreken,’ laat minister Hugo de Jonge weten.

Onevenredig nadeel

‘Dit staat een goede bestrijding van infectieziekten in de weg en leidt dan ook tot een onevenredig nadeel voor de volksgezondheid in het algemeen en het RIVM en mijn ministerie in het bijzonder,’ schrijft de minister. Kortom: medici moeten niet bang worden om in het OMT hun mening te geven. Dat zou wel gebeuren als later in de krant en op nieuwssites precies te lezen is wat er allemaal is gezegd.

Het ministerie heeft wél de OMT-agenda’s vrijgegeven over de periode januari-augustus. Op 27 augustus stond een evaluatie van de laatste maanden op de agenda, waarvoor ruim anderhalf uur was ingeruimd. Die dag werden vier ‘verbeterpunten’ besproken: de samenstelling van het OMT, organisatie, transparantie en de ‘verhouding wetenschap en beleid/onafhankelijkheid OMT’.

Economische belangen

Dat laatste punt is opvallend. OMT-voorzitter Van Dissel kreeg al vaker kritiek dat hij zijn oren te veel laat hangen naar de politiek en de wensen van het kabinet. Zo zei hij in een interview dat ‘het ingewikkelder is de anderhalve meter in vliegtuigen aan te houden, om toch nog tegen redelijke prijzen te kunnen vliegen’. Volgens critici moet Van Dissel zich niet laten leiden door economische belangen.

Ook een RIVM-advies over medische mondkapjes in de zorg zou mede ingegeven zijn door kapjesschaarste, onthulde Nieuwsuur, al ontkent het kabinet dat tekorten een rol spelen bij de richtlijnen.

Omdat deze zelfevaluatie niet openbaar wordt gemaakt, is onduidelijk wat het OMT van deze mogelijke belangenverstrengeling vindt. Uit de agenda blijkt wel dat het OMT vraagtekens zet bij de ‘agendering’ door het ministerie en de ‘scheiding tussen wetenschap en beleid’. Regelmatig stelt het kabinet concrete vragen aan het OMT, waarop met stoom en kokend water antwoord moet worden gegeven.

Ministerraad ook geheim

Dat de OMT-verslagen het stempel vertrouwelijk krijgen, is niet uniek. Zo blijven de notulen van de wekelijkse ministerraad ook geheim. Ook oordeelde de Raad van State in 2017 dat het kabinet verslagen van de vergaderingen die ministers hielden rond de ramp met vlucht MH17 niet openbaar hoefden te maken. De ‘eenheid van regeringsbeleid’ werd belangrijker gevonden dan openbaarheid.

Hoogleraar Medische Microbiologie van het UMCG Bert Niesters (zelf geen OMT-lid) vindt dat de notulen op enig moment wél openbaar gemaakt moeten worden: “Ik lig er niet wakker van dat we nu niet weten wat Jantje of Pietje vindt, maar die verslagen hoeven niet eeuwig geheim te blijven. Na een halfjaar of jaar kan dat best openbaar gemaakt worden,” zegt Niesters. “Al klappen sommige OMT’ers ook nu weleens uit de school in de media.”

Prominent OMT-lid Marion Koopmans (viroloog bij Erasmus MC) is in principe voor wetenschappelijke transparantie, maar het is de vraag of de gespreksverslagen ‘midden in een crisis’ naar buiten moeten komen, stelt de WHO-adviseur. “Het is een gekke tijd: iedereen wil alles per direct en volledig openbaar. Ik ben voorstander van open wetenschap hoor, maar ik zie ook nadelen, als mensen zonder kennis van zaken daar weer mee aan de haal gaan.”

De rol, inrichting en werking van het OMT moeten volgens Koopmans wel geëvalueerd worden. “Het OMT is volgens mij in 1995 opgericht, dan is het altijd goed om te kijken: is het nog van deze tijd? Maar er wordt nu bijvoorbeeld gezegd: zet er een gedragswetenschapper in, of een econoom. Dat zijn diverse wetenschappelijke terreinen, waarbij je dus ook een brede vertegenwoordiging wilt hebben. Dán krijg je kennissynthese. Maar dan doemt de vraag op: is dat wel werkbaar, gezien de omvang van zo’n gremium.”

2020-11-02 17:59:04 UTRECHT - Jaap van Dissel arriveert voor het Veiligheidsberaad. De burgemeesters van de 25 veiligheidsregio's bespreken de actualiteiten rond het coronavirus. Op de agenda stonden het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames en de maatregelen om het coronavirus te beteugelen. ANP JEROEN JUMELETBeeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden