PlusNieuws

Nieuwe verkiezingen worden niet langer uitgesloten: ‘Zou een schande zijn’

Voor het eerst wordt er aan het Binnenhof openlijk (én met enige angst) gesproken over nieuwe verkiezingen, nu de formatie nog altijd hopeloos voortsukkelt.

Tobias den Hartog en Jan Hoedeman
Mark Rutte , Wopke Hoekstra en Sigrid Kaag tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces. Beeld BART MAAT / ANP
Mark Rutte , Wopke Hoekstra en Sigrid Kaag tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces.Beeld BART MAAT / ANP

Een ‘paar weken geleden’ kwam het nog niet in hem op, maar Gert-Jan Segers (ChristenUnie) kan nieuwe verkiezingen ‘niet langer uitsluiten’, zei hij donderdag. En dat terwijl hij net uit de werkkamer van informateur Johan Remkes beent, die nog met alle macht werkt aan een kabinet. “Dat vind ik wel erg,” aldus Segers. “Die optie zat eerst niet in mijn hoofd. Nu wel.”

Want met alle blokkades over en weer (VVD en CDA tegenover PvdA-GroenLinks, D66 en ChristenUnie) is de formatie geen steek opgeschoten. Sterker nog: de verhoudingen zijn verzuurd, zeker sinds D66-leider Sigrid Kaag uithaalde naar VVD-leider Rutte in haar lezing van afgelopen maandag.

Farce

Inhoudelijk is er nog niet eens onderhandeld, alleen al de verkenningsfase is een farce, zo is de consensus. “Zes maanden ploeteren en we hebben nog niks,” aldus een betrokkene. “De paarden zijn naar de bron gebracht. Maar ze moeten wel drinken.”

Het is uniek in de geschiedenis van kabinetsformaties: een half jaar lang niet onderhandelen. In de jaren zeventig en tachtig gingen politici om tafel die moeilijker met elkaar te verenigen lijken dan de huidige hoofdrolspelers. Misschien waren hun kabinetten niet allemaal even succesvol, maar er kwám wel altijd een kabinet.

Wie zich nu achter de schermen bij de zes overgebleven betrokken partijen (VVD, CDA, D66, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie) begeeft, hoort dat nieuwe verkiezingen ineens niet meer onmogelijk zijn. Was het eerst alleen Geert Wilders (PVV) die daar om vroeg, nu zeggen ook ingewijden van de partijen dat de optie ‘akelig genoeg’ dichterbij komt.

Nu informateur Johan Remkes net is begonnen met zijn formatieklus is er enerzijds geduld. Anderzijds: Remkes is al de zevende ceremoniemeester en het uitgebreide zalvende werk van voorganger Mariëtte Hamer sorteerde ook al geen effect. Remkes heeft zich geïnformeerd en zegt onverbloemd: “Als de houding van partijen niet verandert, ben ik er snel klaar mee.” Een D66’er zegt: “We sturen niet op verkiezingen aan.” Ook de voor Rutte venijnige speech van Kaag was geen oorlogsverklaring, wordt beweerd. Maar bij D66 vinden ze vooral dat de VVD de formatie nu traineert. Dus klinkt ook daar spierballentaal. “Als ze verkiezingen willen, gaan we knokken. En dan staat niet vast dat Rutte dit keer weer groter wordt dan Kaag.”

Bewogen

Bij GroenLinks ziet men al evenzeer dat er ‘nog niet bewogen’ wordt aan de onderhandelingstafel. Zelf hield de partij gisteren nog innig aan PvdA vast. Eerder maakten VVD, D66 en CDA evenmin een gebaar. “Het zou een schande zijn. Nieuwe verkiezingen, zonder dat er is onderhandeld.”

Ook bij de PvdA wordt van ‘verantwoordelijkheid naar de kiezer’ gesproken. “Als de ene zegt een nieuwe bestuurscultuur te willen en de ander nieuw leiderschap, dan ga je toch niet zes maanden rondjes om elkaar heen draaien? Dat mandaat heeft de kiezer ons niet gegeven. Democratisch gezien zou dat een afgang zijn.”

Een ‘schande’ zegt de één dus, ‘verschrikkelijk’ een ander. Juist de ‘gematigde’ partijen in het midden van het politieke landschap zouden tot een kabinet moeten kunnen komen.

Maar toch: “Als niemand beweegt en de verhoudingen niet verbeteren, steven je daarop af.” In VVD-kringen wordt daar juist nog een kans gezien, in het verbeteren van de verhoudingen. Het idee is dan: zet Rutte, Kaag en Hoekstra (CDA) bij elkaar. Benen op tafel, alles laten bekoelen. “Er zitten nog wel stappen tussen nu en nieuwe verkiezingen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden