Nieuwe staatssteun KLM onvermijdelijk na miljardenverlies

Na een dramajaar waarin Air France-KLM 7,1 miljard euro heeft verloren, is een nieuwe ronde staatssteun onafwendbaar. Maar de prijs daarvoor is hoog. KLM zal vluchten op Schiphol moeten inleveren.

null Beeld Brunopress
Beeld Brunopress

Alleen al bij KLM kwam het brutoverlies uit op 1154 miljoen euro. De omzet van de Nederlandse maatschappij, die vorig jaar in plaats van 35 miljoen maar 11 miljoen reizigers vervoerde, is 54 procent geslonken naar 5 miljard euro.

Bij het hele concern kromp het aantal passagiers twee derde. De omzet van Air France-KLM kwam met 11 miljard euro bijna 60 procent lager uit.

“De bar slechte financiële resultaten van KLM laten zien hoe ernstig de situatie is,” aldus topman Pieter Elbers. “De luchtvaart zal er een langere periode heel anders uitzien, met minder verkeer en lagere inkomsten. Ook dit jaar is veel minder goed gestart dan we voorzien hadden.”

Het bedrijf rekent er nu pas op dat het pas in 2024 weer op hetzelfde niveau verkeert als voor de coronacrisis. Toch blijft Elbers hoopvol. “KLM heeft niet alleen de ambitie om te overleven maar ook om na de crisis een belangrijke en verantwoorde speler in de luchtvaart te blijven.”

‘Nieuwe steun kwestie van weken’

Daarvoor zal een nieuwe ronde overheidshulp onvermijdelijk zijn. De schuld van Air France-KLM is mede vanwege coronasteun ruim verdubbeld tot meer dan 11 miljard euro terwijl het concern zegt nog een ‘relatief comfortabele’ 9,8 miljard euro in kas te hebben. Bij KLM liep de schuld op van één miljard tot 2,3 miljard euro.

Bij het omzetten van de vorig jaar geregelde noodleningen in aandelen Air France-KLM gaat het mogelijk om vier tot vijf miljard euro. Dat is ruwweg twee keer zo veel als de net twee miljard euro die het hele concern momenteel op de beurs waard is. Dat maakt de nieuwe steunoperatie een pseudo-nationalisatie.

Steun is volgens financieel topman Frédéric Gagey ‘een kwestie van dagen of weken, niet van kwartalen’. “We hebben tot nu alleen schuld opgebouwd na de steun van Frankrijk en Nederland. Dat zal gecorrigeerd of aangepast moeten worden. Daarom praten we met beide overheden of we de steun van schuld naar eigen vermogen kunnen veranderen. Dan moet je de Europese Commissie inschakelen. Wij zijn daarbij betrokken.”

Of dat voor de verkiezingen op 17 maart zal lukken, durft KLM-topman Elbers niet te zeggen. “Nederland heeft aangegeven dat ze Air France-KLM én KLM wil blijven steunen. Op welk niveau dat zal zijn, is nog speculatie. We zitten middenin discussies. Het is niet productief om daarop nu in te gaan. Maar het is heel belangrijk dat we hiermee haast maken.”

Staatssteun

Snelheid is geboden omdat de grote Europese concurrenten vergelijkbare operaties al achter de rug hebben. Ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Cora van Nieuwenhuizen (luchtvaart) zeggen ‘in nauwe dialoog te zijn’ met de Franse regering en de Europese Commissie.

Brussel ziet aandeleninkoop als staatssteun. Om daarvoor in aanmerking te komen eist de Europese Commissie bloedgeld wat betekent dat KLM en Air France activiteiten zullen moeten opgeven. En aangezien er niet veel wisselgeld meer is - bij KLM gaan er 6000 werknemers uit, bij het twee keer zo grote Air France 8500 - zal het gaan om de kroonjuwelen: start- en landingsrechten op Schiphol en in Parijs.

Eerder nam Duitsland 20 procent van het aandelenkapitaal van Lufthansa over in ruil voor 6 miljard euro steun. Om daarvoor in aanmerking te komen moest de luchtvaartgigant 18.000 starts en landingen per jaar inleveren op zijn sleutelvliegvelden Frankfurt en München.

Smith: we moeten slots opgeven

“We verwachten gevraagd te worden slots in Parijs en Amsterdam op te geven,” zegt topman Benjamin Smith van Air France-KLM. “Wij willen dat dat proportioneel en vergelijkbaar is wat Lufthansa heeft gedaan.”

Alleen voor Schiphol zou het offer kleiner moeten zijn. “In tegenstelling tot Frankfurt, München en Parijs zit Amsterdam helemaal vol, dus de impact van zo'n maatregel daar zal kleiner moeten zijn.”

Zulke ‘slots’ zijn goud waard. Zo verkocht Air New Zealand vorig jaar één slot op het Londense Heathrow voor 27 miljoen dollar. De waarde van het Lufthansaoffer zou daarmee op bijna een half miljard euro uitkomen.

KLM -groep ‘bezit’ zo’n 270.000 starts en landingen op Schiphol. Gedwongen minder vliegen zal het toch al moeizame herstel van de maatschappij nog verder bemoeilijken. Slots bepalen wanneer de luchtvaartmaatschappij kan vliegen en spelen een cruciale rol in het overeind houden van het Europese- en intercontinentale overstapnetwerk.

De klap komt nog eens dubbel hard aan, want de rechten die worden opgegeven, komen daarna in handen van concurrenten. Die kunnen er alle kanten mee opvliegen, wat de kans doet toenemen dat er vanaf Schiphol nog meer 'pretvluchten’ bijkomen wat iedereen juist wilde voorkomen. De Ierse prijsvlieger Ryanair zou er zijn activiteiten op Schiphol flink mee kunnen uitbreiden en zo KLM nog verder pijnigen.

‘Oneerlijke concurrentie’

De KLM-piloten, die een belang van 2,58 procent in moederbedrijf Air France-KLM houden, maken zich grote zorgen over het inleveren van vliegrechten op Schiphol.

“Het baart ons zorgen dat slots die opgegeven moeten worden beschikbaar komen voor andere luchtvaartmaatschappijen die zelf vaak door een staat gefinancierd zijn,” zegt voorzitter Hans Tetteroo van de Stichting Piloten Aandelen Air France-KLM (Spaak), doelend op maatschappijen uit het Midden-Oosten. “Daarmee faciliteert de Europese Commissie feitelijk wat ze willen bestrijden: oneerlijke concurrentie.”

Daarnaast hebben alle KLM-bonden, die zelden eensgezind zijn, een gezamenlijke brief aan de Europese Commissie geschreven met de oproep toestemming voor staatssteun niet te koppelen aan het inleveren van slots.

“Daardoor wordt Air France-KLM benadeeld,” aldus FNV-bestuurder Jan van de Brink, “terwijl die steun nu juist bedoeld is om het bedrijf overeind te houden. Met minder slots wordt minder gevlogen en is het netwerk in gevaar.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden