PlusAchtergrond

Nieuwe ministersploeg begint meteen op achterstand

Eerst zien, dan geloven, zegt twee derde van de Nederlanders over het nieuwe kabinet Rutte. De bewindslieden snappen dat hen een hels karwei wacht.

Hanneke Keultjes en Hans van Soest
Sigrid Kaag legt via een videoverbding met Paleis Noordeinde de eed af als minister van Financiën. Kaag was digitaal aanwezig tijdens de beëdiging vanwege een coronabesmetting waardoor ze in quarantaine moest.  Beeld ANP
Sigrid Kaag legt via een videoverbding met Paleis Noordeinde de eed af als minister van Financiën. Kaag was digitaal aanwezig tijdens de beëdiging vanwege een coronabesmetting waardoor ze in quarantaine moest.Beeld ANP

Vanaf nu kan het alleen nog maar tegenvallen. De net beëdigde minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Robbert Dijkgraaf, lacht de zenuwen van de dag weg. In de aanloop naar zijn benoeming tot minister werd de wetenschapper geprezen om zijn overstap naar de politiek. “It’s all downhill from here! Iedereen het naar de zin maken, kan natuurlijk niet.”

Want de problemen zijn groot in Nederland. Niet alleen op het gebied van onderwijs, maar op alle beleidsterreinen. De krijgsmacht wankelt door slecht onderhoud van het materieel en het woningtekort is schrijnend, om er maar een paar te noemen. De nieuwe ploeg van twintig ministers en negen staatssecretarissen zal zich er de komende drie jaar – de formatie duurde zó lang dat er dan al weer verkiezingen zijn – de tanden op stukbijten.

Uit een peiling van onderzoeksbureau van I&O Research blijkt dat twee derde van de Nederlanders er weinig tot geen vertrouwen in heeft dat het kabinet-Rutte IV de problemen zal oplossen. Het aantal mensen dat wel positief is, is aanzienlijk kleiner dan bij het aantreden van Rutte III, ruim vier jaar geleden.

Veelzeggende grap

Op hun eerste werkdag kunnen de nieuwe bewindspersonen nog heel even genieten van de schijnwerpers als ze op het bordes naast de koning mogen poseren. Maar daarna krijgen ze op hun nieuwe ministeries stapels probleemdossiers op hun bureau.

Wanneer de nieuwe minister van Financiën, Sigrid Kaag, via een videoverbinding (vanwege haar coronabesmetting) van voorganger Wopke Hoekstra de sleutel van de schatkist krijgt, maakt hij een grap die veelzeggend is over het gesternte waaronder Rutte IV aantreedt: “De bodem van de kist is niet alleen in zicht, er ontbreekt ook nog eens 400 miljard euro.” Hij doelt op de fors oplopende staatsschuld. “Daarmee wens ik je heel veel succes.”

Want ja, het regeerakkoord van Rutte IV staat vol mooie plannen. Maar die waarmaken, dat wordt nog wat. Hoekstra zelf verkast naar het ministerie van Buitenlandse Zaken. “Ik had een half uur om bijgepraat te worden over de belangrijkste dossiers, de gespannen situatie aan de grens met Oekraïne. Daarna moest ik weer door naar mijn eerste afspraak.”

De bewindspersonen voelen zich allemaal wat geleefd, deze eerste dag. Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) ‘loopt de hele dag maar gewoon achter de chef protocol aan’. Hij wijst naar de stip die op de vloer is geplakt van het ministerie van Algemene Zaken, waar hij na de eerste ministerraad de pers ontmoet. “Je wordt telkens letterlijk op zo’n stip gezet, en dan komt het goed.”

Maar na vandaag staan de bewindslieden er alleen voor. “Maar ja: geen van mijn collega’s heeft een makkelijke portefeuille,” zegt Van der Burg.

De nieuwe staatssecretaris van Defensie, Christophe van der Maat, was bang al meteen bij zijn installatie een uitglijder te maken. Hij kocht glimmend zwarte schoenen voor de gelegenheid. In het paleis van de koning merkte hij dat zijn zolen te glad waren voor de vloer daar. “Mijn vrouw zei nog: ga even over het zand heen-en-weer. Gelukkig ben ik niet uitgegleden.”

Narrig om een tweet

Dilan Yesilgöz kreeg al zware kritiek voor haar beëdiging als minister van Justitie en Veiligheid. Ze vertelt ‘narrig’ te zijn geworden van een tweet van PVV-leider Geert Wilders die zei zich zorgen te maken over zijn beveiliging nu er iemand van Turkse afkomst minister van Justitie werd. “Ik heb hem geprobeerd te bellen, maar hij nam niet op. Ik heb hem een berichtje gestuurd of hij me terug wilde bellen. Maar ik heb niks meer gehoord.”

Yesilgöz ‘snapt’ dat hij zich zorgen maakt over zijn beveiliging. “Hij heeft het echt niet makkelijk. Maar dat hij een koppeling maakte met mijn afkomst, dat sloeg nergens op.”

Dat gesprek zullen de twee overigens snel alsnog hebben, want doorgaans spreekt de minister van Justitie eens per maand met Wilders over zijn beveiliging.

Wie ook veel kritiek kreeg voor haar benoeming, was Kajsa Ollongren. Zij is de nieuwe minister van Defensie, terwijl ze nooit enige affiniteit met dat departement heeft getoond. Onzin, vindt ze. “Ik heb vroeger een scriptie geschreven over de Koude Oorlog.”

Meer heftigheid

De aanvoerder van de ploeg, premier Mark Rutte, zegt dat ‘zijn’ Rutte IV het nieuwe elan’ dat hij beloofde straks ‘in de praktijk moet brengen’. Het wekelijkse coalitieoverleg wordt geschrapt en de ministers en staatssecretarissen zullen zelf meerderheden bij elkaar moeten sprokkelen. “Het sjacheren in de Kamer zal doorgaan. Dat hoort bij het vak. Dat zal zorgen voor heftiger debat in de Tweede Kamer, maar ook de politieke discussies in de ministerraad zullen heftiger zijn. Maar ik ben gewoon blij dat we nu aan het werk kunnen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden