Nieuws

Nieuwe minister van Landbouw: ‘Focus van stikstofaanpak te veel bij boeren neergelegd’

De nieuwe minister van Landbouw Piet Adema vindt dat de ‘hele samenleving’ een bijdrage moet leveren om de stikstofuitstoot omlaag te brengen. ‘De afgelopen periode is de focus te veel bij boeren neergelegd,’ zei hij kort voor zijn beëdiging door koning Willem-Alexander.

Hanneke Keultjes en Marcia Nieuwenhuis
Minister Piet Adema wordt door koning Willem-Alexander beëdigd tot minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.  Beeld PATRICK VAN KATWIJK / ANP
Minister Piet Adema wordt door koning Willem-Alexander beëdigd tot minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.Beeld PATRICK VAN KATWIJK / ANP

Adema vindt dat de agrarische sector ‘rust, zekerheid en duidelijkheid’ verdient. “We staan allemaal aan de lat. Ik ga graag met boeren tuinders en vissers aan de slag om die toekomst vorm te geven.”

Adema was eerder partijvoorzitter van de ChristenUnie. Hij erkent dat hij ‘niet meteen ja’ zei toen partijleider Gert-Jan Segers hem vroeg om de afgetreden Henk Staghouwer op te volgen. Hij moest er even over nadenken, omdat het aanvaarden van de functie ‘zeer indringend’ voor zijn familie en vrouw zou zijn. Staghouwer – en ook stikstofminister Christianne van der Wal – kregen afgelopen tijd met bedreigingen te maken.

Dat Adema toch ‘ja’zei komt omdat hij vindt dat de landbouw in Nederland een toekomst heeft en voor grote opgaven staat. Daar wil hij aan bijdragen. “Misschien realiseer ik me nog niet wat dit allemaal betekent. En toch vind ik dat sector het verdient dat er bestuurders naar voren stappen.”

Adema is een partijman, die tussen 2013 en 2021 voorzitter was van de ChristenUnie. Hij was eerder gedeputeerde van de provincie Friesland, waarnemend burgemeester in Achtkarspelen, Tynaarlo en Borger-Odoorn. Sinds 2017 is de Fries voorzitter van WoningBouwersNL, de vereniging van ontwikkelaars en bouwondernemers. In die hoedanigheid is het stikstofdossier hem zeer goed bekend.

Adema is daarnaast al zeven jaar lang voorzitter van Schoonmakend Nederland, de branchevereniging van schoonmaak- en glazenwasserijbedrijven.

‘Een stevige bestuurder’

Maandagmiddag wordt de nieuwe minister beëdigd door de koning op paleis Noordeinde. Daarmee zijn alle 29 posten van dit kabinet weer gevuld. Premier Mark Rutte is blij dat met de beëdiging van Adema “het team weer compleet is”. Vicepremier Carola Schouten deed Landbouw er tijdelijk bij, maar zij kan zich nu weer compleet richten op Armoedebeleid en Pensioenen. Voor de ChristenUnie was de zoektocht een worsteling. De nieuwe bewindspersoon zou onder hoogspanning komen te staan, er wordt veel van degene verwacht. Wie wilden zij dat aandoen?

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers noemt Piet Adema ‘een stevige bestuurder’ en ‘met al zijn ervaring voor mij de aangewezen persoon om samen met de boeren deze belangrijke uitdaging aan te gaan’. “Ik ben Piet zeer dankbaar dat hij na het indringende beroep dat ik op hem heb gedaan, bereid is om de nieuwe minister van Landbouw te worden.”

Partijleider Gert-Jan Segers stelde ‘serieus de tijd te nemen’ om een opvolger voor Henk Staghouwer, die de eerste minister van dit kabinet was die de ploeg verliet. Staghouwer vond zichzelf niet ‘de juiste persoon op de juiste plek’. De ChristenUnie heeft exact vier weken gezocht naar zijn opvolger.

In de coalitie bestond al langer onvrede over het optreden van Staghouwer. Bij VVD, D66, CDA en ChristenUnie heerste chagrijn omdat het aan hem was om boeren na de gepresenteerde stikstofplannen perspectief te bieden, maar dit onvoldoende van de grond kwam. Er klonk daarom al twijfel of Staghouwer wel de juiste man was voor de klus. Zijn aanpak zou veel te vrijblijvend zijn; grote bedrijven die miljarden verdienen in de agrarische sector zouden verplicht moeten worden om bij te dragen.

‘Broddelwerk’

De Tweede Kamer uitte eind juni vernietigende kritiek op ChristenUnie-bewindsman. De brief aan de Kamer waarin hij de boeren perspectief moest bieden werd afgedaan af als ‘broddelwerk’. “Ik begin steeds beter te begrijpen waarom de boeren zó boos waren,” zei PvdA-Kamerlid Joris Thijsen bijvoorbeeld. In dat debat verdedigde hij samen met minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD) het rigoureuze stikstofbeleid van de regering. De VVD-bewindsvrouw werd nadien juist geroemd om haar harde, maar duidelijke boodschap.

De nieuwe minister wacht de zware taak om boeren alsnog toekomstperspectief te bieden. Daarvoor heeft dit kabinet een grote zak geld uitgetrokken. Maar de hoge verwachtingen die het kabinet heeft van de nieuwe uitkoopregeling ter waarde van 7,4 miljard euro om boerenbedrijven te beëindigen zijn ‘onrealistisch’. Die conclusie trekt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een vandaag gepubliceerd rapport.

Duizenden bedrijven zouden hiermee beëindigd moeten worden en het zou leiden tot tientallen procenten minder vee. Maar op basis van een analyse van 25 jaar beëindigingsregelingen concludeert het Planbureau dat ‘volledige besteding van het budget in de periode tot 2030 nauwelijks voorstelbaar is’.

Remkes

En het is ook aan de nieuwe minister om te komen met de langverwachte brief over het perspectief van de boeren. Die brief is er nog steeds niet, omdat het kabinet de uitkomst van de stikstofgesprekken met boeren onder leiding van Johan Remkes afwacht. Remkes presenteert zijn bevindingen woensdag.

Duizenden bedrijven zouden hiermee beëindigd moeten worden en het zou leiden tot tientallen procenten minder vee. Maar op basis van een analyse van 25 jaar beëindigingsregelingen concludeert het Planbureau dat ‘volledige besteding van het budget in de periode tot 2030 nauwelijks voorstelbaar is’.

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden