PlusAchtergrond

Nieuwe coronamaatregelen: ‘Noodzakelijk, maar een klap voor de economie’

Nederland moet laten zien dat het in staat is om het virus eronder te krijgen. Als dat de komende drie weken niet lukt, bedreigt dat niet alleen de volksgezondheid. Vooral de economie krijgt dan klappen die nog jaren kunnen nadreunen. Dat stellen experts in een reactie op de nieuwe maatregelen van het kabinet.

Vrijwilligers van de voedselbank Hoop voor Morgen ontvangen voedselpakketten van het Rode Kruis.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Voor dat wat de afgelopen maanden in de maatschappij gebeurde, hebben ze in de economie een dure term: het collective action-probleem. Dat probleem doet zich voor in situaties waarin het in ieders belang is om zich aan de regels te houden, maar waarin we ons er individueel toch niet allemaal toe kunnen zetten.

Volgens Harold Benink, hoogleraar Banking & Finance aan de Universiteit van Tilburg, is dat dé les van de zomer geweest. “Er is een groep Nederlanders die blijkbaar niet in staat is om in het algemeen belang te handelen. Daarom móet er nu ingegrepen worden. We moeten echt een manier vinden om de R onder controle te houden en toch de maatschappij te kunnen laten doordraaien.”

Want, zegt Benink: de nieuwe maatregelen mogen in de woorden van het kabinet dan nog geen tweede intelligente lockdown zijn, impact hebben ze wel degelijk. “Niet alleen voor de horeca. Er komt nu weer een soort grauwsluier over het land, mensen zullen ook minder uitgeven in winkels, ondernemers met investeringsplannen zullen die misschien uitstellen.”

En dat gebeurt allemaal in een economie die in de eerste golf al een enorme lel gehad heeft. “Je zult zien dat er meer faillissementen en ontslagen komen. Bedrijven in de horeca en de detailhandel die tijdens de eerste golf op hun reserves inteerden, bereiken nu de bodem. De Nederlandse economie kan een stootje hebben, dat klopt, maar dit soort nieuwe maatregelen is natuurlijk ongelofelijk kostbaar. We moeten nu echt zorgen dat we het onder controle krijgen met elkaar, anders maken we onze economie kapot.”

Noodzakelijk kwaad

Uitstel van nieuwe maatregelen was echter geen optie, stelt Christian Hoebe, hoogleraar Sociale Geneeskunde in Maastricht. “Ik vind het ook zuur, maar als ik als medicus kijk, zijn deze maatregelen gewoon echt nodig. Iedere vier, vijf dagen hebben we een verdubbeling van het aantal besmettingen. Nu zijn de ziekenhuizen nog niet vol, maar de situatie verandert zo snel. Over twee weken worden er al 400 patiënten op de intensive care verwacht. Zo hard gaat dat, met een R van 1,3. Daarom móet die R gewoon omlaag. Ik vind niet dat de maatregelen te laat komen, maar laat ik zeggen dat het kabinet niet tot donderdag had moeten wachten.”

Ook Hans in ‘t Veen, longarts in het Franciscus Gasthuis & Vlietland, onderschrijft de noodzaak. “Wat mij betreft had er al eerder ingegrepen mogen worden. We zien de ziekenhuizen echt weer vol lopen. Als we ons realiseren dat de tweede golf van de Spaanse griep ook erger was dan de eerste... Dan kun je maar beter voorbereid zijn.”

Verspreiding via aerosolen

Hard nodig dus, de maatregelen, maar over de inhoud heeft hij harde noten te kraken. “Wat me ontzettend teleurstelt, is dat er niet veel meer aandacht is voor ventilatie en het gevaar van verspreiding van het virus via aerosolen. Het kabinet zegt nog steeds dat ventilatierichtlijnen al in het bouwbesluit staan, maar dat is niet voldoende. Je zou het veel nadrukkelijker moeten noemen. Als je het echt serieus neemt, zoals Duitsland, zet je goede ventilatie naast handen wassen en de 1,5 meter. In overheidsgebouwen, scholen, theaters, eigenlijk alle binnenruimtes, is nu onnodig risico op besmetting.”

Ook over het getalm op het gebied van mondkapjes is In ’t Veen kritisch. “Je kunt wel blijven wachten op definitief bewijs voor bepaalde zaken, maar daar is het nu gewoon de tijd niet voor. Stel ze nou gewoon verplicht in openbare binnenruimtes. Nu geldt het alleen in bepaalde regio’s en komt er weer meer onderzoek. Wat verwacht je nog aan nieuwe informatie te vinden? Zet gewoon alles op alles om het virus te stoppen.”

Hij wijst op andere Europese landen waar het dragen van mondkapjes al gemeengoed is, zoals Frankrijk, Italië en ook Duitsland. Vooral in dat laatste land gaat het veel beter dan bij ons. Het aantal besmettingen ligt een veelvoud lager, ziet ook Hoebe. “Dat ligt natuurlijk niet alleen aan mondkapjes, er zijn veel factoren die een rol kunnen spelen. Eén van de dingen die daar beter gaat, is het testen.”

De tekorten aan testen en de praktische gevolgen daarvan zorgen er op dit moment voor dat het virus in Nederland niet exact meer in beeld is. Hoebe laat het zien aan de hand van een paar getallen. “In Nederland lopen volgens het RIVM ongeveer 100.000 besmettelijke mensen rond. Met testen vinden we slechts enkele tienduizenden van hen: de rest blijft dus buiten beeld.”

Veel meer testen

Nog een voorbeeld: “Je ziet in Nederland regio’s waar zo’n 15 procent van de mensen positief test. Dat is echt heel veel, en dat betekent ook dat je veel positieve gevallen mist, dat kan niet anders. In een ideale situatie test je zoveel mensen dat je minder dan 5 procent positieven hebt. Dan heb je de verspreiding van het virus goed in beeld. Maar dat zou betekenen dat je in de Randstad echt veel meer moet testen.”

En dat gaat nu niet, zoveel is wel duidelijk. Of ons haperende testbeleid er de oorzaak van is dat het kabinet nu weer strenge maatregelen moet nemen? “Zo ver wil ik niet gaan. De belangrijkste oorzaak is echt ons gedrag. We zien mensen met klachten die gewoon bij vrienden op bezoek gaan, die de uitslag van de test niet afwachten. Er is ontzettend veel mobiliteit. Dat bepaalt hoe snel het virus rondgaat. Het gaat echt de verkeerde kant uit. Als mensen elkaar uit zichzelf toch blijven opzoeken, moet de overheid zorgen dat ze dat minder gaan doen.”

Met alle gevolgen van dien voor de economie, dus. Harold Benink ziet één klein lichtpunt. “Het voordeel van deze periode kan zijn dat, áls na drie weken blijkt dat we de boel qua besmettingen onder controle krijgen, dat ook weer vertrouwen geeft aan mensen, dat we er samen zonder echte intelligente lockdown doorheen kunnen komen. Dat kan ook gunstig uitpakken voor het consumentenvertrouwen, en dat is belangrijk, zeker met de decembermaand die eraan komt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden