Achtergrond

Nieuw kabinet: twee nieuwe kerncentrales en miljarden voor woningbouw en natuur

Het kabinet-Rutte IV wil dat er twee nieuwe kerncentrales in ons land worden gebouwd. Ook blijft de kerncentrale in Borssele langer open. Dat staat in het akkoord dat VVD, D66, CDA en ChristenUnie met elkaar hebben afgesproken.

Hans van Soest
null Beeld ANP
Beeld ANP

De nieuwe kerncentrales moeten helpen om de klimaatdoelstellingen te halen waar ons land aan moet voldoen. Ook maakt het Nederland minder afhankelijk van de import van buitenlands gas. Energiebedrijven die een kerncentrale willen bouwen, kunnen daarbij financiële hulp krijgen van de overheid. In totaal trekt het kabinet voor de komende tien jaar zo’n 35 miljard euro uit voor allerlei klimaatmaatregelen.

Beoogd premier Mark Rutte erkende dat de formatie te lang heeft geduurd. Hij beloofde dat zijn volgende kabinet goed wil samenwerken met oppositiepartijen. D66-leider Sigrid Kaag benadrukte dat de vier regeringspartijen bescheidenheid past.

Volgens Rutte heeft het ‘tijd gekost om het vertrouwen te herwinnen tussen de vier partijen’. “Dat vertrouwen was weg,’’ zegt hij. “Maar voor ons alle vier geldt nu dat dit programma elan heeft. De ploeg die straks aantreedt ook. Maar Nederland zegt nu ook: ja joh, zak erin, laat het eerst maar zien, we hebben weinig vertrouwen.’’ Volgens Rutte zal zijn volgende kabinet er alles aan doen om dat vertrouwen te herwinnen.

Woningmarkt

Het kabinet heeft miljarden te verdelen om de problemen op de woningmarkt en in de ziekenhuizen op te lossen. Ook komt er een apart miljardenfonds voor de aanpak van het stikstofprobleem. De plannen die nu worden gepresenteerd, zullen door de ministers volgend jaar worden uitgewerkt. Pas dan zal het Centraal Planbureau (CPB) ook kijken of alle plannen financieel degelijk genoeg zijn. Het regeerakkoord heeft als titel ‘Omzien naar elkaar en vooruitkijken naar de toekomst’.

Om ervoor te zorgen dat er elk jaar honderdduizend woningen bijkomen, schaft het nieuwe kabinet de controversiële verhuurderheffing af. Dat is een belasting die woningcorporaties betalen. Wel moeten corporaties het geld dat ze daardoor overhouden dan verplicht investeren in diverse type woningen. Van de honderdduizend nieuwe huizen moet minstens twee derde bestaan uit betaalbare huurwoningen of koophuizen tot de grens van de Nationale Hypotheekgarantie.

Om de acute woningnood voor arbeidsmigranten, daklozen, studenten en starters te ontlasten, komen er jaarlijks 15.000 tijdelijke woningen, ook moeten er jaarlijks 15.000 huizen komen in voormalige kantoorgebouwen. De belastingvrijstelling voor ouders die hun kinderen willen helpen bij het kopen van een huis (de zogeheten jubelton), komt te vervallen.

Basisbeurs

Studerende kinderen krijgen vanaf het studiejaar 2023/2024 weer een basisbeurs. Ongeacht het inkomen van de ouders krijgen alle studenten een vast bedrag. Daar bovenop blijft de inkomensafhankelijke aanvullende beurs bestaan voor kinderen van minder draagkrachtige ouders. Voor alle jongeren die de afgelopen jaren geen basisbeurs hebben gehad, wordt er 1 miljard euro uitgetrokken ter compensatie. Zij kunnen kiezen tussen korting op hun studieschuld of een studievoucher.

Behalve dat er miljarden worden uitgetrokken voor het klimaat, gebeurt dat ook voor natuur. Het stikstofprobleem is door het huidige demissionaire kabinet niet opgelost. Er komt 25 miljard euro op tafel om te voorkomen dat natuurgebieden door de neerslag van stikstof verpieteren. Sinds de rechter het kabinet daarvoor op de vingers heeft getikt, liggen veel bouwprojecten stil. Boeren in de buurt van natuurgebieden zullen worden uitgekocht.

Staatsschuld

De miljardenuitgaven voor stikstof en klimaat zijn eenmalig. Daardoor loopt de staatsschuld wel op, maar dat is tijdelijk. Op termijn wil het kabinet dat geld weer terugbetalen. Het kabinet trekt daarna structureel 13 miljard per jaar extra uit voor andere zaken, zoals de herinvoering van de basisbeurs en een jaarlijkse lastenverlichting van zo’n 3 miljard euro. Doordat het kabinet zo elk jaar meer uitgeeft dan het ontvangt aan belastingen, loopt het financieringstekort op tot naar verwachting 1,75 procent.

Of die voorspelling ook klopt, zal pas komend voorjaar blijken. Dan hebben de nieuwe ministers alle plannen uit het regeerakkoord verder uitgewerkt en zal het Centraal Planbureau (CPB) de plannen ook kritisch tegen het licht houden.

Hoewel de uitgaven voor de zorg de komende jaren fors stijgen, wil het kabinet die kostenstijging temperen door een bezuiniging van bijna 5 miljard euro. Een groot deel van dat geld moet worden gevonden door strenger te onderhandelen met farmaceuten over de prijs van medicijnen.

Verder wil het kabinet mensen met spaargeld ontzien. Het huidige fictief rendement dat de fiscus berekent over spaargeld wordt omgezet in ‘werkelijk rendement’. Mensen die hun vermogen steken in een huis en dat verhuren, gaan daarentegen meer belasting betalen.

Formatie

Bij de presentatie van het akkoord zei informateur Johan Remkes dat de formatie van een kabinet in de toekomst anders moet. Nu twee keer achter elkaar formatierecords zijn gebroken, is het tijd om kritisch naar het proces te kijken, vindt hij. “Dit is een belangrijk moment, want ons land heeft dringend behoefte aan een missionair kabinet,” zei Remkes. “De lange formatie heeft het geduld van de samenleving danig op de proef gesteld.”

Volgens Remkes leg je ‘oude gewoontes moeilijk af’. Maar is er wel alle reden voor een oefening in zelfreflectie van de partijen in de Tweede Kamer nu de formatie voor de tweede keer op rij langer duurde dan ooit. “De verhoudingen in de politiek waren en zijn verscherpt.”

Volgens mede-informateur Wouter Koolmees hebben de vier partijen extra gelet op de uitvoerbaarheid van de plannen. “Dat hebben we geleerd in de afgelopen kabinetsperiode. Niet alles kan de komende vier jaar.” Kamervoorzitter Vera Bergkamp dankte de twee informateurs dat het hen is gelukt om de vastgelopen formatie na negen maanden geruzie toch nog vlot te trekken. Ze zegde toe te laten onderzoeken of het formatieproces in de toekomst beter kan.

Wijzigingen

Woensdagochtend moesten nog wel wat laatste kleine wijzigingen in de tekst worden besproken, maar na iets meer dan twee uur praten was dat ook afgerond. Volgens CDA-leider Wopke Hoekstra was ‘dit het laatste gesprek over de laatste details’. Veel is er na de goedkeuring van de fracties niet meer veranderd. Wel zijn volgens hem de ‘laatste plooien gladgestreken’.

Door de lange formatie duurt de komende kabinetsperiode overigens nog maar iets meer dan drie jaar: in maart 2025 staan al weer de volgende parlementsverkiezingen op de agenda.

Donderdag debatteert de Tweede kamer over de plannen. Dan zal naar alle waarschijnlijkheid VVD-leider Mark Rutte worden aangesteld als informateur om zijn vierde kabinet te gaan samenstellen. Dat zal dan begin januari worden beëdigd door de koning, waarna er definitief een einde komt aan de langste formatie ooit.

Ministers

Het nieuwe kabinet zal twintig ministers tellen: acht voor VVD, zes voor D66, vier voor CDA en twee voor de ChristenUnie. Daarnaast komen er negen staatssecretarissen: drie voor VVD, drie voor D66, twee voor CDA en een voor de ChristenUnie. CDA-leider Wopke Hoekstra zal het nieuwe kabinet ingaan. Welke post hij gaat vervullen, is nog onduidelijk.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden