Nieuws

Nederlandse sneltesteis luchtvaart blijkt in strijd met mondiale regels

De Nederlandse sneltesteis voor vliegtuigbemanning blijkt in strijd met internationale afspraken. Bovendien zijn dit weekend tientallen vliegpassagiers in het buitenland gestrand vanwege de nieuwe coronavoorwaarden van het kabinet.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Dit weekend zwakte het kabinet de omstreden coronaeis dat vliegtuigbemanningen zich moeten laten sneltesten al af. In plaats van in het buitenland, mag personeel zich nu na terugkomst op Schiphol laten testen.

Maar volgens Iata, de mondiale brancheorganisatie van luchtvaartmaatschappijen, zijn sneltests voor vliegtuigbemanningen in strijd met recente VN-afspraken. De organisatie heeft dit weekend in een brief aan minister Cora van Nieuwenhuizen (Luchtvaart) gevraagd alsnog luchtvaartpersoneel uit te zonderen. 

Nederland heeft zich in juni vorig jaar verbonden aan afspraken van de VN-luchtvaartautoriteit Icao over het luchtverkeer in coronatijd. Daarin worden vliegers, cabinepersoneel en andere luchtvaartmedewerkers die cruciaal zijn voor het vliegverkeer aangewezen als ‘essentiële werknemers’.

‘Bemanningen die betrokken zijn bij vluchten met een overnachting mogen geen onderwerp zijn van screening of restricties die gelden voor andere reizigers,’ staat in de afspraken. ‘Ze mogen niet in quarantaine of worden geobserveerd tijdens hun overnachting of na terugkomst. Gezondheidsonderzoek voor bemanningsleden moet zo min mogelijk inbreuk maken.’

Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaat het echter om aanbevelingen van Icao, die geen dwingend karakter zouden hebben. Volgens een woordvoerder houdt het ministerie, dat naar eigen zeggen contact heeft gehad met de VN-organisatie,  daarom vanwege de omvang van de pandemie vast aan de sneltestplicht.  Onduidelijk is of de luchtvaartmaatschappijen hun personeel kunnen dwingen tests te ondergaan.

De nieuwe coronamaatregelen die het kabinet vorige week aankondigde, liggen daarmee steeds zwaarder onder vuur. Aanvankelijk staakte KLM daardoor al haar verwegvluchten en een deel van het Europees verkeer.

Dit weekend besloot de maatschappij toch door te gaan met langeafstandvluchten. Met het RIVM en het kabinet is afgesproken dat vliegtuigbemanningen hun sneltest voor vertrek en na terugkeer op Schiphol afnemen, in plaats van voorafgaand aan de vlucht zoals eerst werd geëist. Daarmee wordt voorkomen dat ze bij een positieve test in het buitenland stranden, waardoor ook de vlucht niet kan doorgaan.

Passagiers gestrand

Voor passagiers heeft de Nederlandse eis inmiddels grote gevolgen. Door een tekort aan, of zelfs het ontbreken van sneltests op buitenlandse vliegvelden en de korte termijn van vier uur die Nederland heeft opgelegd, blijven reizigers in sommige gevallen alsnog in het buitenland achter omdat ze niet op tijd een sneltest konden ondergaan. Dat gebeurde onder meer op vluchten vanuit New York.

KLM mag reizigers zonder sneltest - of met een positieve test - niet meenemen.  “Voor een aantal klanten geeft de tijdslimiet van vier uur voor vertrek praktische problemen,” aldus een woordvoerder van de maatschappij. “Lang niet alle luchthavens in de wereld wereld beschikken over antigeentestfaciliteiten.”

Dat stelt ook de belangenstichting Nederlanders Buiten Nederland (SNBN). “De sneltestplicht komt voor Nederlanders in het buitenland neer op een verbod om naar Nederland te reizen. Reizigers worden immers geacht tenminste drie uur van te voren op de luchthaven aanwezig te zijn, waar de reistijd naar het vliegveld nog bijkomt. Op de meeste luchthavens zijn geen sneltests. Daardoor zal in veel gevallen binnen vier uur geen test mogelijk zijn.”

SNBN wil dat de termijn minstens wordt opgerekt naar 24 uur, zodat expats ook bij calamiteiten terug kunnen vliegen.

Geen sneltestmaatschappij

Ook is er grote onduidelijkheid wie het afnemen van sneltests in het buitenland moet opzetten. “Dat is de verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid,” zegt de KLM-woordvoerder. “Wij mogen ze niet bij klanten afnemen. We kunnen alleen controleren óf ze zijn afgenomen. Wij zijn een luchtvaartmaatschappij, geen sneltestmaatschappij.”

KLM maakt zich grote zorgen of Nederland in staat is sneltestfaciliteiten in het buitenland te regelen “Voor zover wij weten, kan Nederland dat niet in het buitenland afdwingen. Die moeten dan toevallig op het het vliegveld aanwezig zijn.” Zo worden in Doebai sneltests op het vliegveld aangeboden voor omgerekend zeven euro.

Vrijdagmiddag werd al duidelijk dat er alsnog een uitzondering op de testregel komt voor landen waar het risico op coronabesmetting relatief klein is. Het gaat onder meer om KLM-bestemmingen Bonaire, Aruba, Curaçao, Sint-Maarten, Japan, Singapore, Zuid-Korea, Thailand en China. Ook IJsland, Rwanda, Australië en Nieuw Zeeland zijn uitgezonderd.

Coronavaccins

Branchevertegenwoordiger Iata roept het kabinet tevens op voorrang te geven aan vliegtuigbemanningen bij het vaccineren tegen corona, als zij betrokken zijn bij het vervoeren van coronavaccins over de wereld.

KLM is een van de belangrijkste vervoerders van vaccins van productielanden naar onder meer Afrika, Azië en Latijns-Amerika, veelal in het vrachtruim van passagierstoestellen. Vorige week nog kreeg een KLM-vlucht met coronavaccins een heldenonthaal op de luchthaven van de Ecuadoraanse hoofdstad Quito.

Het vorige week door het kabinet afgekondigde vliegverbod naar Latijns-Amerika en Zuid Afrika haalt nu een streep door het vaccintransport. KLM bekijkt nu of dat vervoer met lege passagierstoestellen of vrachtvliegtuigen is op te vangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden