PlusAchtergrond

Nederlandse huizenbouw moet zich aanpassen aan steeds hetere zomers

De Nederlandse woningbouw is niet goed voorbereid op steeds hetere zomers. Nieuwe technologie kan helpen. En we kunnen leren van de ervaring met hittebestendige bouw in Zuid-Europa.

Beeld ANP

Veel bewoners van huizen die niet voldoende afkoelen, schaffen nu airconditioning aan om de hittestress te verminderen. “Het is niet de meest milieuvriendelijke oplossing, maar ik snap het en veroordeel het niet,” zegt Jan Engels, die zich bij Klimaatverbond Nederland voor gemeenten, provincies en waterschappen bezighoudt met koeltebeleid. “Omdat het ontwerp van onze huizen niet geschikt is om de warmte buiten te houden, komen mensen zelf in actie. Ze blazen de warmte met hun airco’s naar buiten, waardoor het nog warmer wordt in dichtbebouwde wijken.”

Hij breekt een lans voor een fundamentele oplossing, waarbij Nederland kan leren van de Zuid-Europeanen. Zij weten niet beter dan dat het kwik in de zomer lange tijd boven de 30 graden blijft. “In Spanje en Italië zie je overal luiken voor de ramen,” zegt Engels. “Dat levert een effectieve bijdrage aan het koeler houden van huizen aan de binnenkant en is te betalen. Maar het zit niet in onze architectuur, in onze beeldtaal of onze gewoonte. In nieuwbouwwijken zijn de gevels nog steeds grotendeels vlak.

Engels pleit voor het toevoegen van overstekken, overhangende gedeelten die vooral effectief zijn aan de gevels op het zuiden. “Daar kan een overstek voor schaduw zorgen, waardoor minder zonnestralen binnenkomen. Ik wil architecten niet tegen de schenen schoppen, maar het ontwerp moet echt anders om ons voor te bereiden op een warmer klimaat.”

Hittewerende verf

Niet dat Nederlandse architecten stilzitten. Ben van Berkel, ontwerper van onder meer de Erasmusbrug in Rotterdam en station Arnhem Centraal, stond aan de basis van de ontwikkeling van een extra reflecterende witte verf die gebouwen tegen hitte kan beschermen. De verf wordt al gebruikt op gebouwen in Bangalore, het Silicon Valley van India. “Met de toenemende hitte kan dit ook in Nederland een oplossing zijn,” verzekert Van Berkel. “Deze verf is 2,5 keer sterker dan traditionele polyester coating en gaat dertig jaar mee.” Aannemers adverteren al enkele jaren met witte dakbedekking voor platte daken. Dat is ook nog eens goed voor een effectievere werking van zonnepanelen.

De traditionele doorzonwoning – die zichzelf als het ware opwarmt bij zonneschijn – paste nog bij een koud kikkerlandje, maar niet meer bij het veranderende klimaat. Technologie helpt een handje om woningen aan te passen bij hete zomers. Zo kunnen veel warmtepompen ook koelen. En als ze op zonne-energie draaien, is dat nog duurzaam ook.

Nanne Hoekstra van onderzoeksinstituut Deltares roemt verder de mogelijkheden van koude- en warmteopslag, waarbij in de zomer uit het huis afgevoerde warmte wordt opgeslagen voor de winter. “Laat de grond als thermosfles functioneren en vang ook nu al met onder andere zonnecollectoren extra warmte op om in de winter weer te gebruiken,” zo bepleit hij. “Tevens kan zo in de winter kou worden ingevangen om in de zomer te benutten.”

Ademend hout

Naast deze technologische innovaties is ook materiaalgebruik een punt van aandacht. “In de jaren dertig werd veel met stenen muren gebouwd, zonder spouw of isolatie,” zegt architect André van Deursen van Studio D11 Architecten. “De steen warmt op en heeft veel tijd nodig om weer af te koelen na een hittegolf. Wij passen bij nieuwbouw en renovatie steeds vaker hout toe dat de warmte minder absorbeert en door zijn ademend vermogen sneller afkoelt.” Hout slaat bovendien het broeikasgas CO2 op, terwijl dat bij de productie van beton en staal juist vrijkomt. Kiezen voor hout draagt daardoor bij aan een minder snelle opwarming van de aarde.

Al deze ontwikkelingen mogen volgens Klimaatverbond Nederland niet worden gepresenteerd zonder het belang te noemen van goede ventilatie. “Lang niet alle huizen kunnen een luchtstroom op gang brengen,” aldus Engels. “Bouw flats waar aan twee kanten het raam open kan. Bij bestaande huizen kun je denken aan een dakraam boven het trapgat. Dan creëer je een soort schoorsteen waardoor de warme lucht kan ontsnappen.”

Engels moet wel toegeven dat meer ventilatie met de huidige hitte weinig uithaalt. “Het blijft ook ’s nachts erg warm, waardoor verkoelen moeilijk is. Maar dan wijs ik nog maar eens op het belang van groen rond huizen, in plaats van tegels, en op de schaduwwerking van bomen. Ook daarin kunnen gemeenten en bewoners veel verbeteren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden