Plus

Nederlandse gasvoorraden maar voor ruim de helft gevuld: ‘Energiecrisis is al gaande’

Terwijl Nederland en Europa kampen met een gastekort en fors oplopende prijzen zijn de Nederlandse gasvoorraden maar voor ruim de helft gevuld. Normaal zijn ze bijna vol.

Een brandend gasfornuis. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Een brandend gasfornuis.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Energie-experts vinden dat het kabinet energiebedrijven net als in Frankrijk, Polen en Italië moet verplichten om in de zomer voldoende gas op te slaan voor de winter. Momenteel is dat aan henzelf. Dat gebeurt onder meer in lege gasvelden in Grijpskerk, Norg en in Bergermeer bij Alkmaar.

“Tot voor kort zaten we als Nederland in een zetel, we waren zelfvoorzienend en konden altijd terugvallen op het grote Groninger gasveld,” vertelt Lucia van Geuns, energie-expert van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. “Nu we de gaswinning stoppen, hebben we die luxe niet meer.”

‘Reëel scenario’

Mocht er nu door een koude winter een gastekort optreden, dan neemt de druk echter toe om toch weer gas uit Groningen op te pompen. “Dat scenario wordt in de nabije toekomst reëel,” stelt van Geuns. Ze wijst erop dat minister Stef Blok (EZK) afgelopen maand weigerde een einddatum voor de gaswinning te noemen. Hij laat enkele putten als ‘waakvlammetje’ open.

Energiedeskundige Aad Correljé van de TU Delft stelt eveneens dat ‘de overheid strategischer moet omgaan met de energievoorraden.’ Hij vult aan dat Nederland bestaande gasvoorraden in de Noordzee en op land ook beter kan benutten als buffer voor tijden van energietekorten.

‘Energiecrisis’

“Ik houd eigenlijk niet zo van het woord crisis,” zegt Ben Woldring, directeur en oprichter van vergelijker Gaslicht.com. “Maar de energiecrisis is al gaande. Er is sprake van chaos en gekte op de markt.” De gevolgen zijn op zijn site waarneembaar. De prijzen voor energiecontracten gaan door het dak.

“Veel energiebedrijven hebben hun prijzen op 1 oktober flink verhoogd. Kijk je naar de gasprijs dan bedroeg die donderdag nog in diverse gevallen 1 euro en 4 cent of enkele centen meer per kubieke meter. Maar kijk nu: Engie vraagt al 1,22 euro per kuub en Eneco 1,31 euro.”

Inmiddels kost het goedkoopste jaarcontract al bijna 3000 euro (op basis van een huishouden van drie personen). “Vorig jaar lagen de voordeligste energiedeals rond de 2000 euro per jaar.”

Mee leren leven

Energiedeskundige Lucia van Geuns valt Woldring bij. “Of we naar een energiecrisis gaan? We zitten er middenin: de gasprijs, de olieprijs, de prijs van steenkool en de prijs van CO2-emissierechten, alle tarieven zijn hoog. En dan moet de winter nog beginnen.”

De gevolgen zijn ook aan de pomp te zien. Voor het eerst doorbrak de adviesprijs van benzine (E10) vrijdag de magische grens van 2 euro. “We zullen moeten leren leven met hoge benzineprijzen,” zegt Paul van Selms van UnitedConsumers, het consumentencollectief dat de pompprijzen al jaren minutieus bijhoudt.

Oorzaken

Over de oorzaken van de energieproblemen is al uitvoerig geschreven. Hoofdoorzaak is een nijpend gastekort in combinatie met de wereldwijd herstellende economie.

“In het verleden veerden de economieën van de VS, Europa en Azië nooit precies tegelijk op. Daardoor was er altijd wel ergens op de wereld gas beschikbaar,” vertelt Aad Correljé, universitair hoofddocent aan de TU Delft. “Maar nu zie je dat ze alle drie tegelijk de coronapandemie achter zich laten. In Azië zijn ze daarbij bereid veel meer geld voor vloeibaar gas te betalen dan bij ons in Europa.”

Waar de vraag hoog is, is het aanbod juist beperkt. Europa is afhankelijk van Rusland, alleen levert Moskou weinig gas. Volgens staatsbedrijf Gazprom is er sprake van productieproblemen en liggen veel gasvelden stil voor onderhoud.

Gasvoorraden

Deskundige Van Geuns heeft een alternatieve lezing en acht het mogelijk dat de Russen een strategisch spel spelen. “Bijvoorbeeld omdat ze graag via de nieuwe Nordstream 2-pijpleiding gas naar West-Europa willen transporteren in plaats van via de leidingen door Oekraïne.”

Het Internationaal Energie Agentschap (IAE) denkt eveneens dat de Russen meer kunnen doen en heeft het land verzocht meer gas te leveren aan Europa. Tegelijk zijn in Europa eveneens de nodige gasvelden in onderhoud, terwijl Nederland zelf de Groningse gasproductie afbouwt.

Haalde de NAM in 2013 nog ruim 50 miljard kuub gas uit het enorme Groninger veld, komend jaar zal nog slechts 3,7 miljard kuub gewonnen worden. Ook de Nederlandse gasvoorraden - buffer voor de winter - zijn slechts voor 54 procent gevuld, waar ze normaal al bijna vol zitten.

Gasbuizen op het gasveld Loppersum, Groningen. Beeld ANP
Gasbuizen op het gasveld Loppersum, Groningen.Beeld ANP

500 euro meer

Gevolg van de tekorten zijn enorme prijsstijgingen. Op de markt doet een megawattuur gas soms al meer dan 90 euro, ruim dubbel zoveel als de 41 euro begin augustus. Het zorgt ervoor dat burgers en bedrijven vanaf januari fors meer gaan betalen voor gas en licht. Een gemiddeld gezin is dan op jaarbasis misschien wel 500 euro meer kwijt dan nu. Schuldhulpexperts vrezen dat energie onbetaalbaar wordt voor mensen met lage inkomens en zelfs voor groepen middeninkomens.

De vraag is wat het kabinet doet als de prijzen inderdaad verder oplopen. In Frankrijk maakte president Macron bekend de tarieven voorlopig te bevriezen. Minister Stef Blok (EZK) zei vrijdag in reactie daarop het te vroeg te vinden voor nieuwe maatregelen.

Hij beklemtoonde dat het kabinet met Prinsjesdag al een half miljard euro heeft uitgetrokken om de energiebelasting voor burgers te verlagen. Hoewel het een substantieel bedrag is, scheelt het in de praktijk hoogstens enkele tientjes op de energierekening.

Faillissementen

De torenhoge prijzen brengen ondertussen de energiebedrijven zelf in gevaar. Veel klanten hebben hun tarieven laten vastzetten op een veel lager niveau. In Groot-Brittannië zijn hierdoor al diverse energiebedrijven omgevallen en zijn al 1,7 miljoen Britten hun leverancier kwijtgeraakt.

In Nederland vreest de Autoriteit Consument en Markt (ACM) eveneens voor faillissementen. De toezichthouder heeft alle leveranciers verplicht voor 1 oktober duidelijkheid te geven over hun leveringszekerheid, een maand eerder dan normaal.

Voorschot verlagen

De Vastelastenbond onderzocht alvast de financiële positie van negentien bekende energiebedrijven. Zes bleken een negatieve solvabiliteit te hebben, waaronder Fenor Energie, Gewoon Energie, VanHelder en Welkom Energie. Dat zegt overigens niet alles, want Essent en Energiedirect.nl hebben een heel kapitaalkrachtige moeder. Desalniettemin zou het verstandig kunnen zijn om het maandelijkse voorschot iets te verlagen, stelt Dirk-Jan Wolfert van de Vastelastenbond. “Mocht een energiebedrijf failliet gaan, ben je je te veel betaalde geld namelijk kwijt.”

Ook Ben Woldring van Gaslicht.com adviseert om je energieleverancier niet als spaarpot te gebruiken. “Je kunt beter je voorschot iets verlagen en het geld op een spaarrekening zetten.” De vraag is wat Nederlanders met de oplopende energieprijzen verder moeten doen.

Eenjarig contract

Woldring adviseert huishoudens die hun energieprijs niet hebben vastgezet voor een eenjarig energiecontract te kiezen. “Kies daarbij dan wel 1 januari als ingangsdatum. Daardoor profiteer je komende maanden nog van de variabele prijzen: die zijn namelijk per 1 juli voor het laatst verhoogd en nu nog relatief gunstig. Op 1 januari gaan ze echter fors omhoog.”

Hij beklemtoont dat de kans dat hier in Nederland energiebedrijven omvallen beduidend kleiner is dan in Groot-Brittannië. Daar is niet alleen de gasprijs, maar ook de stroomprijs hoog. Verder speelt de brexit een rol en mogen Britse energiebedrijven hun energieprijzen veel minder snel verhogen dan in ons land. “Daar is sprake van een perfect storm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden