PlusExclusief

Nederlandse F-35 bewaken het Bulgaarse luchtruim om Russen op afstand te houden

Vier Nederlandse F-35’s helpen sinds deze week Bulgarije met het bewaken van hun luchtruim. De hypermoderne straaljagers moeten de Russen op afstand houden en als het even kan in kaart brengen wat ze in Oekraïne allemaal uitspoken.

Raymond Boere
Vier Nederlandse F-35’s bewaken sinds deze week het Bulgaarse luchtruim. Met de radar kunnen de toestellen zo ver kijken, dat ze precies kunnen zien wat de Russen in Oekraïne uitspoken. Beeld ANP / EPA
Vier Nederlandse F-35’s bewaken sinds deze week het Bulgaarse luchtruim. Met de radar kunnen de toestellen zo ver kijken, dat ze precies kunnen zien wat de Russen in Oekraïne uitspoken.Beeld ANP / EPA

Het voelt best gek voor jachtvlieger Pascal, alias ‘Smiley’, om op vliegbasis Graf Ignatievo te zijn. Een paar jaar geleden vloog hij nog missies boven Afghanistan, een gebied waar op de grond een bloedige oorlog werd uitgevochten. Daar liet hij bommen vallen op vijandige strijders om het werk van zijn collega’s op de grond iets makkelijker te maken. Nu is hij op missie in Bulgarije, op zo’n anderhalf uur rijden van hoofdstad Sofia. Een land waar hij ook op vakantie had kunnen gaan.

Niet dat hij hier is om dood en verderf te zaaien. Liever hoopt hij helemaal geen schot te lossen, want dan is het goed mis. Pascal en zijn team zijn hier om de oostflank van het Navo-grondgebied te bewaken, vertelt hij voor de hangar waar de Bulgaren net een MiG-29 uit rijden. Ook zij bewaken vanuit hier hun luchtruim met hun eigen toestellen, maar extra militaire aanwezigheid vindt de Navo geen overbodige luxe nu het bondgenootschap heeft gezien waartoe president Vladimir Poetin in staat is met de invasie in Oekraïne. Mocht de Russische leider het in zijn hoofd halen om straaljagers richting Bulgarije te sturen, dan treffen ze Smiley en zijn collega’s in hun F-35’s tegenover zich.

Gevuld boordkanon

In drie grote tenten staan de toestellen hier 24 uur per dag in de hoogste staat van paraatheid, bewapend met radargeleide raketten en een gevuld boordkanon. De jachtvliegers zullen niet schromen in te grijpen als de Russen het Bulgaarse territorium binnenvliegen. Al is dat een uiterst onwaarschijnlijk scenario, haast Smiley zich te zeggen. De Nederlanders zijn hier niet om een derde wereldoorlog te ontketenen; ze zullen er alles aan doen om juist de-escalerend op te treden.

Mochten de Russen zich toch laten zien, dan klinkt er op de ‘flightline’ waar de F-35’s staan opgesteld een harde toeter. Het is het signaal voor Smiley om in zijn uniform te springen en zijn op maat gemaakte helm op te zetten, naar zijn toestel te rennen en zo snel mogelijk naar de indringers te vliegen. Met bijvoorbeeld handgebaren en vliegbewegingen moet hij ze dan zien duidelijk te maken dat het niet de bedoeling is dat ongenode gasten het Bulgaarse luchtruim binnen vliegen. Meestal is dat genoeg om de Russen weg te jagen, weten ze uit ervaring in Nederland, waar de Russen boven de Noordzee geregeld ook een kijkje nemen.

Dat de Nederlanders hier nu de gloednieuwe F-35’s kunnen inzetten is voor de luchtmacht een mijlpaal. De eerste toestellen kreeg Nederland nog maar drie jaar geleden en pas eind vorig jaar hadden de eerste vliegers genoeg vlieguren en trainingen gehad om ze ook daadwerkelijk op missie te kunnen sturen.

Dichter bij de Russen

Op de dag van de Russische invasie waren de jachtvliegers ook al actief, maar toen stegen ze op vanaf vliegbasis Leeuwarden en bewaakten ze het luchtruim boven Polen. Volgens Smiley heeft het absoluut meerwaarde dichter bij de Russen te zitten. “We maakten toen lange dagen en waren bijvoorbeeld al anderhalf uur kwijt om er te komen. Dat is niet alleen een belasting voor de kisten, maar ook voor ons. Nu zijn we met twee uur heen en weer.”

Ook de geavanceerde sensoren van de F-35 komen hier goed van pas. Met de radar kunnen de toestellen zo ver kijken, dat ze precies kunnen zien wat de Russen in Oekraïne uitspoken. Gaat er ergens een radarsysteem aan, dan kan de F-35 dat opvangen en dat is weer waardevolle informatie voor de Navo.

Om in Bulgarije te kunnen opereren is afgelopen maand een eigen Nederlandse minivliegbasis uit de grond gestampt. De Bulgaarse MiG-toestellen van Russische makelij komen uit de jaren zeventig en het terrein is niet toegerust om toestellen van de nieuwste generatie te huisvesten. Daarom hebben de Nederlanders zoveel mogelijk spullen zelf meegenomen en zijn er bijvoorbeeld een laboratorium om dagelijks de kwaliteit van de kerosine te controleren en veegwagens die elke dag vijf uur lang de start- en landingsbanen vrij van steentjes moeten houden.

Spionage

Maar er is nog een reden om alles zoveel mogelijk in eigen hand te houden: spionage. De luchtmacht wil ervoor waken dat de geheimen van zo’n modern toestel in verkeerde handen komen. Gewapende mariniers bewaken het gebied rondom de toestellen daarom streng en zien erop toe dat niemand te dichtbij komt of foto’s maakt. De militairen moesten vanwege de veiligheidsmaatregelen zelfs hun privé-telefoons thuislaten. Ze hebben een exemplaar van hun werkgever gekregen dat na de missie wordt vernietigd, om te voorkomen dat zijzelf zijn te traceren en kunnen worden opgezocht door buitenlandse geheime diensten om geheimen los te peuteren. Geen ondenkbaar scenario; er zijn in Bulgarije al militairen aangesproken. Hen werd geld geboden om informatie te delen.

Luchtmachtgeneraal Dennis Luyt, die een bezoek brengt aan zijn troepen, is blij te zien dat zijn mensen nu al met de F-35’s op pad kunnen. “Het is belangrijk hier te zijn zodat onze bondgenoten aan de oostgrens voelen dat ze worden gesteund. Tegelijkertijd is het ook een belangrijk signaal aan Poetin. We weten niet hoe ver hij wil gaan. Een aantal maanden geleden was het nog ondenkbaar dat hij Oekraïne zou binnenvallen. Maar de grens van de Navo is een hele duidelijke streep in het zand. Een aanval op een van de leden is een aanval op allen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden