Plus

Nederlanders vaker kanker dan meeste andere Europeanen: hoe kan dat?

Kanker komt in Nederland vaker voor dan in de meeste andere landen van de Europese Unie. Nederland staat in de EU op de derde plek. Alleen in Ierland en Denemarken komt kanker vaker voor. Hoe kan dat?

Beeld ANP XTRA

Ons land heeft zijn niet benijdenswaardige top 3-notering te wijten aan het feit dat darmkanker, borstkanker en melanoom (huidkanker) hier veel voorkomen. Dat heeft te maken met een combinatie van leefgewoonten en genetische kenmerken, verklaart Otto Visser van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), dat de Europese statistieken vergeleek. “Mensen met een lichte huid verbranden sneller, dat vergroot de kans op melanoom. Ook in Ierland en de Scandinavische landen komt huidkanker veel voor.”

Nederlanders krijgen ook relatief vaak kankersoorten waarvoor roken een belangrijke risicofactor is, zoals slokdarmkanker, blaaskanker en longkanker, aldus het IKNL. Opvallend: die komen bij Nederlandse vrouwen vaker voor dan bij vrouwen uit andere Europese landen. Dat is te verklaren door de relatief vroege emancipatiegolf hier begin jaren `70,  verklaart Visser. “Die leidde ertoe dat veel Nederlandse vrouwen gingen roken.”

Borstkanker

Ook borstkanker - de meest voorkomende kankersoort bij vrouwen - komt in Nederland vaker voor. Veel meer dan in bijvoorbeeld Bulgarije, een land dat opvallend laag scoort in de kankerstatistieken, net als veel andere Oost-Europese landen. Dat heeft een aantal oorzaken. “Hoe welvarender een land, hoe meer kanker er voorkomt. In armere landen krijgen mensen vaker andere ziekten waaraan ze overlijden. Zo komen in Oost-Europa meer hart- en vaatziekten voor door slechte voeding en minder goede zorg. Als je op je 75e aan een hartinfarct overlijdt, kun je niet op je 80e nog kanker krijgen.”

Wat betreft borstkanker speelt in Bulgarije en andere voormalige communistische landen de lage leeftijd van moeders een rol. Je eerste kind krijgen op hogere leeftijd is een van de risicofactoren voor borstkanker, legt Visser uit. Net als een laag kinderaantal. “In de communistische tijd werkten alle vrouwen, oma zorgde voor de kinderen. Veel vrouwen begonnen rond hun 20e al aan kinderen. Die patronen werken nu, dertig jaar later, door in de borstkankerstatistieken.” Het verklaart evenwel niet waarom Nederland ook in vergelijking met andere West-Europese landen slecht in diezelfde statistieken scoort. “Daar verschilt de leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen niet met die bij ons, en het gemiddelde aantal kinderen ligt daar nog lager.”

Darmkanker

Dat darmkanker hier vaker voorkomt, is deels te verklaren door het Nederlandse bevolkingsonderzoek naar die ziekte, zegt Visser. “Naar borstkanker loopt in de hele EU bevolkingsonderzoek, naar darmkanker nog niet overal. Als je de bevolking screent, vind je meer dan wanneer je niet zoekt.” Risicofactoren voor darmkanker zijn onder andere het eten van rundvlees en varkensvlees en bewerkt vlees (zoals worst), maar hierin lijkt Nederland niet af te wijken van andere landen. 

Ook prostaatkanker (bij mannen) en slokdarmkanker komen in Nederland vaker voor dan in de andere landen. Een duidelijke verklaring is er niet, zegt Visser. “Roken, alcohol en overgewicht zijn bekende risicofactoren. Maar Nederland scoort daarop niet slechter dan andere landen.” De ernstige luchtverontreiniging in Nederland, als gevolg van ons drukke verkeer, de industrie en intensieve veehouderij, speelt volgens hem geen rol in de hoge kankeraantallen. “Er zal best weleens iemand longkanker krijgen door de vuile lucht, maar dat valt in het niet bij roken.”

Eierstokkanker

Doordat kanker in Nederland vaker voorkomt, is ook de sterfte aan kanker hoger dan gemiddeld in Europa. Maar niet zo hoog als je op basis van onze hoge kankeraantallen zou verwachten, aldus Visser. “De overlevingskans is in Nederland beter dankzij de hoge kwaliteit van onze zorg. Dat leidt er onder meer toe dat de diagnose vroeger wordt gesteld. Bij zaadbalkanker en peniskanker is de sterfte zelfs lager dan gemiddeld, terwijl in Nederland meer mannen te maken krijgen met deze kankersoorten dan elders.”

De sterfte door eierstokkanker is in Nederland dan weer hoger dan gemiddeld in de EU. Het centrum noemt dat opvallend, omdat deze kankersoort hier minder vaak voorkomt dan in de meeste andere landen. Het is niet duidelijk waardoor dit wordt veroorzaakt. De internationale vergelijking roept dus nog veel vragen op, beaamt Visser, die pleit voor meer onderzoek en betere preventie. “Qua preventie van risicofactoren die we al wel kennen, zoals roken, ongezonde voeding en te weinig bewegen mag er wel een tandje bij.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden