Plus Punt voor punt

Nederland moet kinderen van IS’ers terughalen. Maar hoe dan?

Nederland moet al het mogelijke doen om de kinderen van IS-vrouwen weg te halen uit Syrië, besloot de rechter maandag. Als dat alleen met hun moeders kan, moet dat maar.

IS-vrouwen wachten op hulpgoederen in al-Hol in Syrië, een van de twee kampen met Nederlandse IS-gangers. Beeld Maya Alleruzzo/AP

1. 23 Nederlandse IS-vrouwen, die met 56 kinderen vastzitten in Syrisch-Koerdische kampen, hadden in kort geding geëist dat Nederland hen terughaalt. Wat vindt de rechter?

De vrouwen hebben willens en wetens gekozen voor het ‘verfoeilijke’ IS en de rechter vindt het te billijken dat Nederland ze in de regio zelf wil laten berechten. Bij de kinderen, voor het overgrote deel jonger dan 6 jaar, ligt dat anders. Door toedoen van hun ouders verkeren zij in een erbarmelijke, levensbedreigende situatie. Nederland is gebonden aan het internationale kinderrechtenverdrag dat stelt dat kinderen niet verantwoordelijk zijn voor gedragingen van hun ouders. Nederland moet zich hun ‘schrijnende lot’ aantrekken en alle mogelijkheden benutten om hen weg te halen.

2. Dus de kinderen komen nu terug?

Zo simpel ligt het niet. De rechter stelt dat de overheid niet tot het onmogelijke kan worden gedwongen. De situatie in Syrië is chaotisch en complex en wisselt met de dag. Naast de Koerden zijn er rollen voor Turkije, Rusland, Amerika en het Syrische regime. Met name de positie van president Assad kan een sta-in-de-weg zijn. Nederland weigert zaken met hem te doen, ­terwijl de Koerden na de halfslachtige aftocht van Amerikaanse militairen tandenknarsend de zijde van Assads troepen hebben gekozen. In combinatie met de veiligheidsrisico’s spreekt de rechter daarom niet van een resultaatsverplichting, maar van een inspanningsverplichting voor Nederland om de kinderen weg te halen. Met de Nationaal Coördinator Terrorisme­bestrijding en Veiligheid acht de rechter hun komst beter voor de nationale veiligheid. Het alternatief is dat ze (verder) radicaliseren en ‘onder de radar’ op latere leeftijd hier belanden.

3. Toch is André Seebregts, advocaat van 18 van de 23 IS-vrouwen, optimistisch over de kansen op een redelijk snelle terugkeer.

Hij noemt de inspanningsverplichting ‘niet vrijblijvend’. De rechter benadrukt dat als Amerika nog steeds bereid is de repatriëring militair te begeleiden, Nederland daar gebruik van moet maken. Als de Syrische Koerden ook meewerken, is het terughalen van de kinderen heel goed te realiseren, aldus Seebregts.

4. De Koerden hebben steeds gezegd kinderen ­alleen mee te geven mét hun moeder.

Zij vrezen anders tot in lengte der jaren met hen opgezadeld te blijven. De rechter zegt dat als de aftocht van de moeders voorwaarde is voor Koerdische medewerking, er voor Nederland niets anders op zit dan ze ook terug te halen en hier te berechten. Het zou betekenen dat ze een soort ‘collateral damage’ zijn. De drie kinder­loze IS-vrouwen bij het kort geding hebben het nakijken. Eén van hen is Chadia B., de Amsterdamse die als psychiatrisch patiënt tot twee keer toe naar het kalifaat uitreisde.

5. Hoe reageert de politiek op de uitspraak?

De enorme verdeeldheid is er nog steeds, ook binnen de coalitie. D66 en ChristenUnie beklemtonen dat Nederland in actie moet komen. CDA en VVD willen daar niet aan. Zij menen dat terugkeer van de vrouwen Nederland opzadelt met een enorm terroristisch probleem. Premier Rutte heeft nog niet gereageerd. De rechter heeft de regering twee weken de tijd gegeven. Samen met het ontbreken van een dwangsom biedt dat de kans om het beleid van niets doen nog even voort te zetten. Een hoger beroep kan het conflict in eigen gelederen verder op de lange baan schuiven.

Maar Amerika voert de druk op. Pete Hoekstra, VS-gezant in Den Haag, zei vanmorgen ­tegen de NOS dat het aanbod om de repatriëring van IS-vrouwen en -kinderen militair te begelei­den, recht overeind staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden